Vandaag begint in Peking een langverwachte top tussen China en de Europese Unie. Het is de eerste keer sinds 2019 dat de Europese en Chinese leiders samen aan tafel zitten. De EU trekt met een heel verlanglijstje naar Peking. Vooral het snel oplopende handelstekort zit de Unie dwars. Maar het valt af te wachten of China daar oren naar heeft. "Als China zelf geen maatregelen neemt, dan kan er van een duurzaam partnerschap geen sprake zijn", klinkt het bij de EU.
Langverwachte EU-China-top begint vandaag: met deze eisen zijn Von der Leyen en Michel naar Peking getrokken
Veerle De Vos
Gepubliceerd:
1. Het snel groeiende handelstekort
Het is een doorn in het oog van de Europese leiders: het almaar oplopende handelstekort met China. Vorig jaar bedroeg dat maar liefst 365 miljard euro, dat wil zeggen dat China voor 365 miljard euro méér spullen op onze markt kwijt kon dan wij op de Chinese markt. En dat tekort neemt elk jaar toe.
Volgens de EU ligt de oorzaak grotendeels bij de Chinese overproductie van elektrische wagens, zonnepanelen, warmtepompen en windturbines. Door de economische vertraging neemt de vraag in China zelf af en dus "dumpt" de Chinese overheid die producten te goedkoop op de open Europese markt. Daardoor worden Europese producenten van "groene technologie" langzaam doodgeknepen in hun eigen achtertuin.
Het gaat om "derisking", niet "decoupling" van China
EU-functionaris
Tegelijkertijd krijgen onze bedrijven niet genoeg toegang tot de Chinese markt, klaagt de EU, en sluiten andere landen, zoals de Verenigde Staten en India hun markt gewoon af. "Als China niet wil dat wij hetzelfde doen, dan moeten ze zelf maatregelen nemen om die overproductie tegen te gaan", zo klinkt het bij de Europese Commissie. "Dat is het minste wat wij verwachten, want zo kan het niet langer."
2. "Overafhankelijkheid" van China
Nog een pijnpunt is onze toenemende afhankelijkheid van China. "De inval van Rusland in Oekraïne heeft ons geleerd hoe gevaarlijk het is om te afhankelijk te zijn van een land", zegt een EU-functionaris, toen Rusland plots de gastoevoer naar Europa afsloot. "We moeten vermijden dat we met China in eenzelfde afhankelijkheidsrelatie terechtkomen, als het gaat over chips of zeldzame metalen."
De EU drukt er wel op dat het niet gaat om "decoupling" - ontkoppelen - maar wel om "derisking" - het verminderen van het risico. "China doet er zelf alles aan om niet afhankelijk te worden van andere landen", klinkt het bij de EU. "Wij moeten hetzelfde doen, onze eigen industrie versterken en partnerschappen zoeken met derde landen."
3. Klimaat
Nog een belangrijk gespreksthema is de strijd tegen de klimaatopwarming, in de marge van de COP28 in Dubai. De Europese Unie verwacht dat de Chinezen een grotere rol spelen en vooral meer bijdragen aan het zogenoemde "loss and damage"-fonds, dat bedoeld is om armere landen te vergoeden voor de schade die ze lijden door klimaatverandering.
"China ziet zichzelf nog altijd vooral als slachtoffer van die klimaatverandering, maar dat is niet langer vol te houden", vindt de EU.
Tegelijkertijd krijgt China ook goede punten van Europa, voor de snelheid waarmee ze in eigen land overschakelen op groene energie, inzetten op "energie-efficiëntie" en de ernst waarmee ze de biodiversiteit beschermen.
Groot struikelblok is steenkool, in China nog altijd goed voor meer dan 50 procent van de elektriciteitsopwekking. "We blijven aandringen op het sneller uitfaseren van steenkool", zegt de EU.
4. Oekraïne en het Midden-Oosten
Ook buitenlandse kwesties komen aan bod op deze top. "We blijven erop aandringen dat China meer afstand moet nemen van Rusland", klinkt het bij de EU.
Volgens Europa weten de Chinese leiders hoe gevoelig de kwestie ligt. "Als ze een duurzaam partnerschap willen met de EU betekent dat onder geen beding wapens leveren aan Rusland", zo klinkt het.
Maar de Europese Unie hoopt ook dat China zijn invloed aanwendt om de oorlog in Gaza zo snel mogelijk te beëindigen. Zo onderhoudt China goede banden met Iran, een bondgenoot van Hamas.
Ook hier hoopt de EU dat China concrete stappen onderneemt om een vredevolle oplossing te bereiken.
5. Taiwan
Een heet hangijzer blijft Taiwan, waar het risico op een internationaal conflict toeneemt.
De Europese Unie blijft achter haar "één-China politiek" staan, maar hoopt ook dat het "status-quo" - de facto bestuurt Taiwan zichzelf - zo lang mogelijk behouden blijft en dat China Taiwan niet met geweld op de knieën zal dwingen.
Ook de situatie in de Oost- en Zuid-Chinese Zee, waar China steeds meer eilandjes "claimt", baart de Europese leiders zorgen.
"China voert in eigen land een steeds onderdrukkender beleid en buiten zijn grenzen gedraagt het zich steeds assertiever. Het heeft een heel andere visie op de wereldorde dan wij en drukt die steeds meer door. Wij moeten heel duidelijk achter onze eigen waarden blijven staan", klinkt het.
