Van ondergrondse hoogspanning in Berlijn tot Rubens in Dresden: Filip en Mathilde op staatsbezoek in Duitsland

Het staatsbezoek focust grotendeels op energie. De energietransitie is de belangrijkste uitdaging die onze twee landen momenteel bindt. Hoe stoten we minder of geen CO2 uit en switchen we naar groenere duurzame energie, zonder dat we verarmen of inboeten op onze welvaart? Daar samen een antwoord op vinden, is onder meer de inzet van dit bezoek.

Voor Duitsland is de energietransitie nog urgenter. Het land had zich, met de pijpleidingen Nord Stream 1 en 2, heel afhankelijk gemaakt van Russisch gas. Na de Russische inval in Oekraïne moest Duitsland daarvoor op zoek naar alternatieven. Het aanvankelijke Russische gastekort in Duitsland heeft ons land deels kunnen opvangen. Sindsdien wordt een groot deel van het gas dat in Duitsland wordt verbruikt, geleverd via Zeebrugge.

Op de lange termijn zoekt Duitsland net als België naar alternatieven voor gas, en wil nu ook met ons land samenwerken om dat gas voor een deel te kunnen vervangen door windenergie en waterstof.

Waar die samenwerking al bestaat, is bij 50Hertz, een van de vier Duitse beheerders van het hoogspanningsnet, en voor 80 procent in handen van onze netbeheerder Elia. Filip en Mathilde ontdekken er op hun tweede dag in Duitsland hoe 50Hertz werkt aan de omslag naar meer stroom, en op termijn waterstof.

Ze bezoeken het hoofdkwartier in Berlijn, en duiken ook 30 meter onder de grond, om de slagader van de stroomvoorziening in Berlijn te bekijken: een tunnel vol stroomkabels van de ondergrondse hoogspanningslijn. 

Bij 50Hertz krijgen Filip & Mathilde ook uitleg over het energie-eiland dat vernoemd is naar hun oudste dochter. Dat eiland wordt het eerste artificiële energie-eiland ter wereld, een primeur dus, en het wordt gebouwd door Elia, op 45 km voor de Belgische kust.

Het eiland wordt een wereldwijde elektriciteitshub, waar kabels gaan toekomen van de twee off shore windzones en ook de toekomstige interconnectoren met andere Europese landen, zoals het Verenigd Koninkrijk en Denemarken. Volgend jaar wordt gestart met de bouw ervan, en tussen 2026 en 2030 zou het eiland in dienst komen.

Net tijdens het staatsbezoek wordt ook een nieuw Duits windpark op zee ingehuldigd, gebouwd door het Leuvense bedrijf Parkwind. Dat zal groene stroom leveren voor 300.000 huishoudens, en is een voorbeeld van Belgische samenwerking in Duitse wateren. Die nog meer stimuleren gebeurt via verschillende forums tijdens het staatsbezoek.

Bij een energielunch met ook ons koningspaar, waar meegereisde Belgische bedrijven praten met hun Duitse tegenhangers, zit de hele keten rond de tafel. Bedrijven die energie produceren en die de omslag willen maken weg van kolen en gas, schuiven mee aan, net als de netbeheerders die energie transporteren en zwaar gaan moeten investeren in hun netten, en bedrijven die veel energie verbruiken en niet zonder een duurzaam alternatief kunnen, naast ook bedrijven die nieuwe energie-infrastructuur kunnen bouwen.

Voor Vlaanderen is viceminister-president Hilde Crevits mee, op haar allereerste staatsbezoek, zij vervangt minister-president Jan Jambon. “Er zijn momenteel al nauwe samenwerkingen op gebied van energie, wetenschap en innovatie,’ zegt Crevits. “Met dit staatsbezoek en de contacten willen we dit uiteraard verder uitdiepen. We zijn een van de belangrijkste uitvoerders van gas richting Duitsland en een partner bij de verdere ontwikkeling van waterstof- en windenergie-industrie.”

Na twee dagen Berlijn reist ons koningspaar op hun derde dag in Duitsland door naar Dresden, de hoofdstad van de deelstaat Saksen, in het vroegere Oost-Duitsland. Daar dompelen Filip en Mathilde zich onder meer onder in de kunst, van Peter Paul Rubens, de belangrijkste Vlaamse schilder uit de Barokperiode.

Ze krijgen een rondleiding in de Gemäldegalerie Alte Meister (in het prachtige laat-barokke paleiscomplex Zwinger), dat een grote collectie van Vlaamse meesters heeft, waaronder veel werk van Rubens. Dat museum gaat samenwerken met het Antwerpse KMSKA en de Universiteit Antwerpen rond hun collecties van Rubens en zijn atelier.

Aanleiding daarvoor is het Rubens-jaar 2027. Dan is Rubens 450 jaar geleden geboren, wat groots wordt gevierd. In de aanloop daarnaar willen de twee musea uitgebreid onderzoeken hoe Rubens te werk ging: welke waren zijn schildertechnieken, welke kleuren gebruikte hij, wat leren we uit de structuur van zijn verflagen? En ze willen ook meer van zijn werk restaureren, en daarom onderzoeken hoe het de tand des tijds doorstaan heeft, en wat er qua restauratie mogelijk is.

Cruciaal bij dat onderzoek is de Universiteit Antwerpen, die met speciale scanners schilderijen analyseert qua kleuren, en lagen, en wat eronder zit. Zo hebben ze de voorbije twee maanden al schetsen ontdekt onder het Rubens-schilderij “Tronende Madonna omringd door heiligen”, dat in het KMSKA hangt. Ook het Lam Gods van de broers Van Eyck, dat hangt in de Sint-Baafs Kathedraal in Gent, heeft de UA op die manier al onderzocht, en binnenkort gaan die scanners ook naar Dresden.

Dat kan allemaal gebeuren dankzij extra steun van Vlaanderen en Saksen. Beide deelstaten trekken elk 400.000 euro uit voor het Rubens-project. “We zetten al langer in op nauwe relaties met verschillende Duitse deelstaten, zoals Saksen,” zegt Vlaams viceminister-president Hilde Crevits.

“Duitsland is ook op het vlak van cultuur een sterke partner voor Vlaanderen. Met onze Vlaamse meesters delen Vlaanderen en Saksen een uitgebreid cultureel patrimonium. Met dit staatsbezoek wil ook Vlaanderen zijn banden met Duitsland versterken.”

Afsluiten doen Filip en Mathilde met een typisch Duitse traditie: een kerstmarkt. En niet zomaar een, een van de negen (negen!) kerstmarkten van Dresden, waar kerstmarkten een eeuwenoude traditie zijn, en tot ver buiten Dresden bekend zijn. De Duitse president Frank-Walter Steinmeier had er zelf op aangedrongen, en gaat ook mee met ons koningspaar.

De kerstmarkt die Filip en Mathilde samen met de president en zijn vrouw bezoeken, is die op de Neumarkt, in de schaduw van de beroemde Frauenkirche. Die kerk raakte vernield in de Tweede Wereldoorlog, tijdens het bombardement door de geallieerden op Dresden in februari 1945.

In de DDR bleef de kerk een ruïne, als permanente herinnering aan de verschrikkingen van de oorlog, en ze werd pas heropgebouwd na de hereniging van Duitsland. De financiering ervoor kwam van over heel de wereld. De heropbouw startte in 1994, en sinds 2005 zijn er opnieuw misvieringen.

Na hun rondleiding door de Frauenkirche is het tijd voor de echte kerstsfeer. De Neumarkt wordt beschreven als een van de oudste en mooiste plekjes voor een kerstmarkt, ongeëvenaard in Duitsland.

Uitvoerige en gedetailleerde reproducties van marktdecors en marktkramen brengen de periode tussen 1830 en 1920 tot leven. In die setting verwelkomen de vele ambachtslieden, kunstenaars en handelaars de bezoekers met een groot aanbod van traditionele, hoogwaardige en handgemaakte producten.

Of de beide staatshoofden ook tijd hebben voor een glühweintje samen, weten we donderdag. Het zou mogen, want na de kerstmarkt maken Filip en Mathilde zich samen met de meegereisde Belgische delegatie klaar voor de terugvlucht naar Melsbroek, waar zij (en wij) ’s avonds weer zullen landen.