Nog eens 5 miljoen extra malariagevallen in 2022: "Wereld is slechter af sinds de pandemie"

Tot 2019 daalde het aantal wereldwijde gevallen van malaria aanzienlijk. Die tropische ziekte wordt veroorzaakt door een parasiet die het lichaam binnenkomt via een beet van een bepaalde soort exotische mug, de Anopheles-mug. Malaria die niet wordt behandeld, kan dodelijk zijn. 

In 2019 telde de wereld 233 miljoen gevallen en 576.000 doden. En dan kwam corona: heel wat medische diensten in malariagevoelige gebieden vielen weg of werden verstoord. De steeds bredere toegang tot preventieve middelen als muggennetten die behandeld zijn met insecticide of tot specifieke behandelingen en therapieën stagneerde. En dat liet zich onmiddellijk zien in de cijfers. In 2020 maakte het aantal malariagevallen weer een forse sprong en piekte het aantal malariadoden. 

Nieuwe cijfers van de WHO tonen dat we sindsdien nog altijd niet op het niveau van vóór de pandemie zijn geraakt. In 2022 zijn er nog eens 5 miljoen extra malariagevallen geteld. Die extra gevallen komen uit 5 landen: Pakistan, Ethiopië, Nigeria, Oeganda en Papoea-Nieuw-Guinea. Wereldwijd gaat het om 249 miljoen gevallen of 58,4 gevallen per 1.000 burgers. Vóór corona waren dat er 56,8 per 1.000 burgers. 

Het aantal malariadoden ligt vandaag met 608.000 lager dan in 2020, maar nog steeds fors hoger dan in 2019. Per 100.000 burgers telt de WHO nu 14,3 malariadoden, waar dat er in 2019 nog 14,1 waren. "De wereld is nu slechter af dan vóór de pandemie", klinkt het.

Buiten corona spelen volgens de WHO natuurlijk ook nog andere factoren een rol. De klimaatverandering bijvoorbeeld: door veranderingen in de temperatuur, de hoeveelheid neerslag en de vochtigheid kunnen malariaparasieten en -muggen soms toegang krijgen tot voordien malariavrije gebieden. 

Rampen als gevolg van extreem weer, zoals de enorme overstromingen in Pakistan vorig jaar, creëren ook ideale omstandigheden waarin muggen kunnen gedijen. En ook lokale conflicten kunnen een effect hebben: zo steeg het aantal malariagevallen in Myanmar van 78.000 in 2019 tot 584.000 in 2022 door politieke instabiliteit.

De WHO is daarnaast ook bezorgd over resistentie van de parasieten tegen medicatie en over de resistentie van muggen tegen insecticiden.

Toch is het niet alleen maar kommer en kwel. Sinds 2021 is er een vaccin op de markt - van Belgische makelij trouwens - en vorige maand is er daar nog een tweede bijgekomen. De eerste vaccinatiecampagnes in Ghana, Kenia en Malawi tonen nu al een daling van de kindsterfte met 13 procent in vergelijking met plekken waar het vaccin niet werd toegediend.

De WHO roept nu vooral op om de draad weer op te pikken van de strijd tegen malaria: meer onderzoek, meer data, meer financiële inspanningen en meer politieke actie.