Vlaams minister van Omgeving Zuhal Demir (N-VA) overweegt de uitspraak aan te vechten die vandaag viel in de klimaatzaak. Dat maakte ze deze avond bekend. De andere betrokken ministers Khattabi (Ecolo), Van der Straeten (Groen) en Maron (Ecolo), van wie het beleid ook veroordeeld werd, willen de uitspraak daarentegen net aangrijpen om meer klimaatbeleid te voeren.
Uitspraak in de klimaatzaak: minister Demir wil naar Hof van Cassatie, groene ministers plannen ambitieuzer klimaatbeleid
Vincent Merckx
Gepubliceerd:
Deze middag viel de uitspraak in beroep in de Belgische klimaatzaak, die al sinds 2014 aan de gang is. De rechter verplichtte de Belgische, Vlaamse en Brusselse overheden tot een ambitieuzer klimaatbeleid dan ze nu al voeren. Ze legde zelfs hogere reductiedoelstellingen op dan Europa vraagt.
Maar Vlaams minister van Omgeving Zuhal Demir (N-VA) wil die uitspraak aanvechten bij het Hof van Cassatie. Dat kondigde ze vanavond aan in een bericht op het socialemedianetwerk X, na een namiddag van stilte.
Wanneer een zaak voor het Hof van Cassatie komt, gaat het niet meer over de uitspraak op zich. Het gaat dan over procedurekwesties en de wettigheid van de beslissing. Een rechter zal moeten nagaan of de zaak gevoerd is zoals het hoort. Stelt die inbreuken vast, dan moet een deel van het proces hernomen worden voor een ander hof van beroep dan het Brusselse. In het meest extreme geval kan zelfs de hele rechtszaak overgedaan worden.
"Blus de bosbrand"
Vandaag legden de drie rechters van het Brusselse hof van beroep de Belgische, Vlaamse en Brusselse strengere reductiedoelstellingen op. België moet tegen 2030 zijn uitstoot van broeikasgassen met 55 procent teruggebracht hebben in vergelijking met 1990.
Die doelstelling ligt niet alleen hoger dan wat Europa vraagt van ons land. Het is bovendien een wettelijk bindende uitspraak. Als een van de veroordeelde partijen niet voldoet, volgen er mogelijk dwangsommen.
Een "verpletterend verdict", zo noemt regisseur en Klimaatzaak-boegbeeld Nic Balthazar de uitspraak in "De wereld vandaag" op Radio 1. "Helaas zien we elke dag in het nieuws dat het klimaat op hol slaat. De doelstellingen moeten worden aangescherpt. En dat heeft de rechter juist gezien."
De rechter zegt niet hoe dat precies moet. "Dat vragen wij ook niet", zegt Balthazar. "Wij vragen gewoon: er is een gigantische bosbrand bezig, blus dat. Of dat met helikopters moet of met troepen op de grond, we don't know, we don't care. Kerncentrales, zonnepanelen, daar hebben wij onze ideeën over, maar dat laten wij en de rechter aan de politiek."
Klimaatzaak haalt opnieuw slag thuis: rechter verplicht overheid om uitstoot broeikasgassen sneller te doen dalen
"Nieuwe realiteit"
Hoe de politiek reageert, dat bekijken de verschillende klimaat- en energieministers van ons land vanavond en de volgende dagen. Ze analyseren nog volop de uitspraak van de rechters. Maar één ding is zeker: de uitspraak is een gamechanger.
Vlaams minister van Omgeving Demir wil het arrest aanvechten, maar de groene ministers in de federale regering zijn dat niet van plan. Zij verwelkomen net het arrest. Zij voelen zich gesteund om nog meer klimaatmaatregelen door te voeren.
"Het klimaatbeleid in België bevindt zich door het vonnis in een nieuwe realiteit", reageert minister van Klimaat Zakia Khattabi (Ecolo). "We worden veroordeeld om met onze federale bevoegdheden bij te dragen aan 55 procent broeikasgasemissiereducties op Belgisch niveau tegen 2030 in vergelijking met 1990. Het federaal regeerakkoord bevat die doelstelling, net omdat ze nodig is voor het klimaat." Khattabi zegt dat ze nieuwe klimaatvoorstellen wil voorleggen binnen de federale regering.
Ook minister van Energie Tinne Van der Straeten (Groen) is niet van plan om Demirs voorbeeld te volgen en naar cassatie te stappen. "Dat is alleen maar meer getreuzel terwijl we net een versnelling nodig hebben. Het is nu dat we de zaken moeten aanpakken, anders gaat het alleen moeilijker en duurder worden."
"Het is pijnlijk dat de rechter de overheid moet dwingen om een sneller en beter klimaatbeleid te voeren. Ik ga als minister van Energie kijken waar we nog verder kunnen versnellen." Waar ze dan aan denkt? "We gaan drie keer meer windmolens bouwen op de Noordzee, en we willen tussen 2030 en 2040 meer ruimte zoeken voor nog meer hernieuwbare energie op de zee."
Volgens Van der Straeten zijn de doelstellingen die de rechter oplegt "absoluut realistisch". "Onlangs bleek uit een rapport van het Internationaal Energieagentschap dat we 10 procent meer energie besparen dan gepland was. De mensen hebben de laatste jaren ook heel veel zonnepanelen geïnstalleerd. De realiteit overtreft de zwartgalligheid van sommige van onze politici."
Blijft de vraag of de gewone man in de straat het allemaal nog kan bijbenen. "Net daarom moeten de keuzes die de gewone man heel graag wil maken, toegankelijk en betaalbaar worden. Wie vandaag kiest voor een warmtepomp of elektrische wagen, moet beloond worden."
Brussel wijst naar Vlaanderen
Brussels minister van Klimaat Maron "verheugt" zich dan weer over de uitspraak. "Op de eerste dag van de COP 28 (de VN-klimaatconferentie, red.) bevestigt deze uitspraak dat een ambitieuze reductie absoluut noodzakelijk is om de klimaatverandering te bestrijden", zegt hij.
Maron zegt dat Brussel zich al schikt naar de Europese klimaatdoelstellingen in zijn nieuwe klimaatplan en dat het vooral aan Vlaanderen is om extra inspanningen te doen. Nochtans is Brussel even goed veroordeeld door het hof van beroep, anders dan bijvoorbeeld Wallonië. De rechters vonden de klimaatplannen van het Waals gewest wél voldoende.
Maar alle groene plannen ten spijt, is het nog even afwachten of Demir daadwerkelijk naar Cassatie stapt, en wat het oordeel van de rechter daar dan zal zijn. In dat geval viert de Belgische klimaatzaak zijn tiende verjaardag zonder uitspraak met een nieuw hoofdstuk.
