Psychologische problemen, gebroken relaties, een moeilijke band met hun kinderen: de getuigenissen van overlevenden van seksueel misbruik in de Kerk bleven opnieuw aan de ribben kleven in de parlementaire onderzoekscommissie. Hun vragen zijn rechttoe rechtaan: erkenning, een schadevergoeding die naam waardig, vervolging van de betrokkenen en een gelijke aanpak van misbruik binnen en buiten de Kerk.
Aangrijpende getuigenissen in parlement over seksueel misbruik in Kerk: "Dat de Kerk boven de wet staat, tart alle verbeelding"
Stefan Grommen
Gepubliceerd:
"Waar waren jullie de voorbije 10 jaar?" De aanwezige Kamerleden in de parlementaire onderzoekscommissie over seksueel misbruik in de Kerk zijn onmiddellijk wakker wanneer overlever Luc Van de Cauter zijn getuigenis opent. Van de Cauter wil hen vooral een beeld geven van de zware psychologische impact die hij en zijn familie hebben ondervonden van het langdurige seksueel misbruik dat hij in zijn jeugd moest ondergaan.
Volgens psychologen en psychiaters heeft hij daardoor een persoonlijksheidsstoornis of posttraumatische stressstoornis ontwikkeld. Niet alleen zijn relatie liep stuk, ook zijn kinderen leden onder zijn "gebrek aan liefde". "Nooit een vriendelijk woord, nooit een knuffel, altijd maar bekritiseren, roepen en tieren, agressieve en kwetsende uitspraken. Ik ben niet fier op wat ik mijn kinderen heb aangedaan: ook zij zijn voor een stuk getraumatiseerd."
Van de Cauter zag zo bij zijn dochter psychologische problemen ontstaan. "Ze heeft in haar puberteitsjaren een zelfmoordpoging ondernomen. Dat heeft tot collocatie in de psychiatrie geleid. Toen was nog niet duidelijk wat de reden was. Mijn dochter wilde mij niet in diskrediet brengen. Pas na de documentaire 'Godvergeten' heeft zij me gezegd dat haar handelen het gevolg was van het gemis van warmte: ze leed onder mijn gestoorde attitudes als gevolg van het ondergane misbruik. De puzzelstukken zijn na zoveel jaren in elkaar gevallen."
Maar, zo vraagt hij zich af, "wie is daar verantwoordelijk voor?" "Wanneer gaat men eindelijk eens actie ondernemen en erkennen wat dit misbruik heeft teweeggebracht voor mij en mijn familie en de verantwoordelijken terechtwijzen?" In zijn ogen maakt de Kerk er zich veel te gemakkelijk van af.
Schadevergoeding
"Ik ben misnoegd en kwaad. Er is te weinig naar ons geluisterd." De 4.500 euro die hij kreeg via de zogenoemde arbitrage, de bemiddelingsprocedure, staat bovendien niet in verhouding tot geleden schade, benadrukt Van de Cauter. "Ik beschouw het als zwijggeld."
Maar hoe kan je akkoord gaan met die arbitrage en nadien toch kritiek uiten? Van de Cauter is daarover heel duidelijk. "In het begin van je verwerkingsproces ben je heel klein. Maar achteraf gezien, denk je: 'Dit kan niet, men schiet gewoon tekort naar ons.'"
Dat is ook de boodschap van Staf Van Pelt, die ook al sinds zijn tienerjaren lijdt onder het misbruik dat hij moest ondergaan. Ook hij kreeg een som geld na arbitrage, maar hij vraagt zich nu af hoe dat bedrag eigenlijk bepaald is. Van Pelt rekent daarop zelf uit wat het misbruik hem tot dusver al gekost moet hebben. "Ik kom uit op 605.000 euro schade die ik geleden heb." Het is een bedrag waar volgens hem alle slachtoffers recht op hebben.
Hij verwijst naar zijn scheiding, een langdurige drankverslaving die hij moest overwinnen, de 20 therapeuten die hij sinds de jaren 80 had, de medische problemen die hij kreeg omdat hij niet wilde dat dokters en tandartsen nog aan zijn lijf kwamen. Hij ondervond ook de problemen tijdens zijn carrière, "omdat ik blokkeerde als de baas mij zei wat ik moest doen". En als vader "kon ik mijn mannetje niet staan", waardoor zijn zoon op het slechte pad belandde en uiteindelijk zelfmoord pleegde.
Adriaenssens in Vlaams Parlement: "Geef slachtoffers hogere vergoeding via maandelijkse uitkering"
Ook in het Vlaams Parlement is momenteel een bijzondere commissie aan de slag over seksueel misbruik in de Kerk en in Vlaamse instellingen en voorzieningen. Daar is vandaag kinderpsychiater Peter Adriaenssens als expert aan het woord gekomen. Als het van hem afhangt, moeten slachtoffers van misbruik veel hogere vergoedingen krijgen. "Je krijgt in dit land een hogere vergoeding als er een wagen tegen je knie rijdt dan wanneer je verkracht wordt."
Hij pleit voor een systeem van maandelijkse invaliditeitsuitkeringen die het verlies aan levenskwaliteit compenseren. In plaats van gerechtelijke vergoedingen van 5.000 of 10.000 euro zouden vergoedingen dan kunnen oplopen tot "200.000 tot 600.000 euro".
Boven de wet
Ook in Van Pelts ogen moet de Kerk die zware schade dus gewoon vergoeden. "Hoe slaagt de Kerk erin, het grote morele kompas van de samenleving, om geen eigen verantwoordelijkheid te nemen?", vraagt Van Pelt zich af. "Ze vragen al om vergeving nog voor ze een schadevergoeding uitbetalen. Ze slaan zo gewoon een stap over."
Naast een schadevergoeding vraagt Van de Cauter trouwens ook "dat er gevolg gegeven wordt aan mijn klacht en dat de congregatie van mijn dader gerechtelijk wordt vervolgd". "Ik wil ook dat er eenzelfde benadering en bestraffing komt van daden misbruik van kinderen binnen en buiten de Kerk. Dat de Kerk en het Vaticaan onschendbaar zijn en boven de wet staan, is onaanvaardbaar en tart elke verbeelding."
Die laatste eis kreeg daarop een ijzingwekkende illustratie van Koenraad Gorremans. Hij werd jaren geleden misbruikt door Jan Van Dael, een Antwerpse pater die na verschillende klachten van seksueel misbruik het land ontvluchtte en onderdak zocht in Brazilië. Daar werkt Van Dael al decennialang als geestelijke in een tehuis voor Braziliaanse straatkinderen.
"Als u of ik zoiets doen, belanden we in de gevangenis. Maar die mannen, die doen maar. En hij zit daar nog steeds. En hij kreeg dan nog subsidies van de Kerk, ondanks het feit dat ze goed wisten wat er aan de hand was. Ik kan daar niet bij. Hij moet weggehaald worden waar hij zit. Dat moeten jullie doen. Alstublieft."
Wie met vragen zit rond zelfdoding, kan terecht bij de Zelfmoordlijn op het gratis nummer 1813 en op de website www.zelfmoord1813.be.
