Exact een maand geleden escaleerde het conflict tussen Israël en Hamas. In die maand vielen al duizenden doden, onder wie heel veel kinderen. Betrouwbare cijfers zijn in oorlogssituaties moeilijk te verzamelen. Maar de cijfers die er zijn, tonen de dramatische gevolgen van het conflict.
Duizenden kindslachtoffers en meer dan een miljoen mensen op de vlucht: 1 maand oorlog Hamas-Israël in cijfers
Dit is het verhaal van 1 maand oorlog tussen Hamas en Israël in gitzwarte cijfers. Om ook de menselijke drama's achter de cijfers te tonen, geven we tussen de grafieken door de verhalen mee van enkele slachtoffers van het geweld.
Volgens cijfers die het Palestijnse ministerie van Volksgezondheid gisteravond bekendmaakte, is de grens van 10.000 dodelijke slachtoffers overschreden. Sinds de escalatie van 7 oktober zijn in Gaza 10.022 Palestijnen om het leven gekomen. 4.104 van de slachtoffers zijn kinderen. Er zijn ook 25.408 gewonden.
De cijfers lopen razendsnel op. In de grafieken die volgen, baseren we ons op een VN-rapport van 5 november. Daarin stond de teller van het aantal Palestijnse slachtoffers in Gaza nog op 9.770.
Volgens dat rapport werden op de Westelijke Jordaanoever 149 Palestijnen gedood. Op Israëlisch grondgebied waren het er minstens 1.000. Dat laatste cijfer is een schatting van het Israëlische leger dat beweert de eerste twee dagen na de aanval van Hamas "een duizendtal terroristen op Israëlisch grondgebied te hebben gedood". Ongeveer 2.260 mensen zijn op dit moment als vermist opgegeven in Gaza, onder wie 1.270 kinderen.
Welke cijfers gebruiken we?
Het is niet eenvoudig om het precieze aantal slachtoffers in een oorlog te bepalen. Er heerst chaos en de cijfers zijn vaak afkomstig van partijen die betrokken zijn in het conflict.
De cijfers die wij brengen, zijn afkomstig van het Office for the Coordination of Humanitarian Affairs (OCHA ) van de Verenigde Naties. Zij baseren zich op cijfers van het Ministerie van Volksgezondheid in Gaza, dat gecontroleerd wordt door Hamas, en overheidsbronnen uit Israël.
Die cijfers uit Gaza werden wel al in twijfel getrokken door de Amerikaanse president Joe Biden, maar die kritiek werd weerlegd door verschillende internationale organisaties: vergelijkingen tussen eerdere schattingen van de VN en cijfers uit Gaza kwamen in de regel overeen.
Er vielen volgens hetzelfde rapport 1.400 slachtoffers in Israël. Zij werden gedood bij de grootschalige aanval van Hamas op Israël nadat die door de grens waren gebroken. Onder die 1.400 slachtoffers bevinden zich ook buitenlandse slachtoffers van de Hamasaanval.
Daarnaast stierven er 29 Israëlische soldaten in Gaza tijdens het grondoffensief. Bij geweld op de Westelijke Jordaanoever kwamen twee Israeli's om. Meer dan 24.808 Palestijnen en 5.400 Israëli's raakten gewond.
Volgens de Israëlische autoriteiten worden op dit moment nog zo'n 242 mensen door Hamas gegijzeld gehouden in Gaza, onder wie Israëliërs en buitenlanders. Berichten in de media meldden dat ongeveer 30 van de gijzelaars kinderen zouden zijn.
Op dit moment weten we dat vier gijzelaars werden vrijgelaten en dat één Israëlische soldaat werd bevrijd. Onder de gegijzelden zouden ook heel jonge slachtoffers zitten. Zo meldden media dat ook de 9 maanden oude baby Kfir Bibas en de 3-jarige Ariel Bibas samen met hun moeder werden ontvoerd.
Het Israëlisch-Palestijns conflict duurt al meer dan 75 jaar. Regelmatig vielen daarbij heel wat slachtoffers. Ook de voorbije jaren is het meer dan eens tot zware uitbarstingen van geweld gekomen. Toch tonen de cijfers aan dat we vandaag geconfronteerd worden met de grootste opstoot van geweld sinds 2008, het jaar nadat Hamas de controle over de Gazastrook kreeg.
Vóór de escalatie op 7 oktober vielen er dit jaar bij de Palestijnen al 237 slachtoffers als gevolg van het conflict. Aan Israëlische kant waren er dat 29. In deze cijfers wordt geen onderscheid gemaakt tussen burgers en strijdkrachten, of de plek van overlijden.
De slachtoffers vallen niet enkel in de Gazastrook. Terwijl de ogen van de wereld gericht zijn op de Gazastrook, nam ook het geweld op de Westelijke Jordaanoever sinds 7 oktober toe. En voor de Westelijke Jordaanoever gold 2023 eind september al als het dodelijkste jaar sinds jaren.
Volgens cijfers van de Palestijnse gezondheidsautoriteiten en van de Verenigde Naties werden er de afgelopen weken meer Palestijnen gedood op de Westelijke Jordaanoever dan in eender welke periode de voorbije vijftien jaar. 149 Palestijnen, onder wie 43 kinderen, en ook 2 Israëli's werden gedood .
Volgens het Palestijnse ministerie van Volksgezondheid en de cijfers van het OCHA werden er tussen 7 oktober en 5 november 4.008 kinderen gedood. Dat komt overeen met ongeveer 41 procent van het totale dodental in Gaza.
In verhouding is dat meer dan het aantal kinderen dat bijvoorbeeld het leven liet in de oorlog in Oekraïne of Syrië, al blijft het moeilijk om exacte cijfers uit conflictgebieden te krijgen.
Het enorme dodental onder kinderen weerspiegelt onder andere de bijzonder jonge bevolking in Gaza. Ongeveer de helft van de bevolking van Gaza is jonger dan 20 jaar .
Volgens cijfers van het ministerie van Volksgezondheid in Gaza werden er sinds het begin van de vijandelijkheden dagelijks gemiddeld 134 kinderen gedood in Gaza. Het aantal kinderen dat er de voorbije weken werd gedood, overtreft het totale aantal kinderen dat de voorbije drie jaren jaarlijks wereldwijd werd gedood in gewapende conflicten, zegt ook de ngo Save the Children .
Volgens de laatste drie jaarverslagen van de secretaris-generaal van de VN over kinderen en gewapende conflicten werden in 2022 in totaal 2.985 kinderen gedood in conflicten wereldwijd, in 2021 kwamen 2.515 kinderen op die manier om het leven en in 2020 waren dat er 2.674 . In 2019 werden 4.019 kinderen gedood.
Nadat de Amerikaanse president Joe Biden kritiek had geuit op de cijfers uit Gaza, publiceerde het ministerie van Volksgezondheid van Gaza op 26 oktober een lijst met namen van 6.747 mensen die tot dan waren overleden sinds het begin van de bombardementen, onder wie 2.664 kinderen.
Uit de lijst blijkt dat 133 van de slachtoffers in Gaza nog geen jaar oud waren. Het oudste slachtoffer tot dan was Mahdiya Abdullah Abdul Wahab Halawa, 93 jaar oud.
Naast kinderen, kwamen ook 2550 vrouwen om. Samen maken ze 67 procent uit van het aantal slachtoffers. Daarnaast stierven er ook nog 3212 mannen.
Ook onder de meer dan 1.400 Israëlische slachtoffers bevonden zich kinderen. Voorlopig is niet duidelijk hoeveel Israëlische kinderen het leven lieten omdat nog niet iedereen geïdentificeerd werd. Bij de slachtoffers van wie de leeftijden gekend zijn, zaten 31 kinderen. (cijfers: het OCHA )
Volgens cijfers van het OCHA waren op 5 november meer dan 1,5 miljoen mensen in Gaza ontheemd (op de vlucht in eigen land). Daarvan krijgen zo'n 717.000 onderdak in 149 UNRWA-voorzieningen, dat is de vluchtelingenorganisatie van de VN die zich richt op ontwikkeling van de Palestijnse vluchtelingen. Zo'n 122.000 mensen verblijven in ziekenhuizen, kerken en openbare gebouwen en 110.000 mensen in 89 niet-UNRWA-scholen. De rest verblijft bij gastgezinnen. De instellingen zijn doorgaans overbevolkt.
Tegelijkertijd werden zo'n 1.000 Palestijnen sinds 7 oktober met geweld uit hun huizen verdreven op de Westelijke Jordaanoever. Ook B’Tselem , een Israëlische organisatie die de mensenrechten monitort in de bezette gebieden, rapporteert over de verdrijvingen.
Op 1 november om 11.00 uur opende de grensovergang bij Rafah tussen Gaza en Egypte tijdelijk voor het verkeer van personen. Op 2 en 3 november staken naar verluidt meer dan 1.100 mensen over van Gaza naar Egypte. Het ging vooral om buitenlanders of mensen met de dubbele nationaliteit, en enkele gewonden.
Volgens het Israëlische leger werden bovendien ongeveer 250.000 Israëli's uit hun huizen geëvacueerd vanwege het geweld aan de grens met Gaza en de noordelijke grens met Libanon.
Sinds de aanval van Hamas op 7 oktober heeft het Israëlische leger gereageerd met tal van bombardementen en andere type aanvallen. Dat de oorlog in alle hevigheid is losgebarsten, zie je op onderstaande kaart.
De oplichtende gebieden zijn plekken waar er tussen 1 oktober en 27 oktober doden vielen als gevolg van gevechten, raketten of andere explosieven of als gevolg van geweld tegen burgers. Tot dan telden we 415 dodelijke raket- en bomaanvallen.
Onderaan zie je de tijdslijn bewegen. Het merendeel van de dodelijke slachtoffers van gevechten en bombardementen viel in de Gazastrook.
Deze gegevens komen van ACLED (Armed Conflict and Location Event Data Project), dat eenmaal per week cijfers rapporteert over gevechtslocaties en soort aanvallen van beide partijen. Dat doet het op basis van een waaier aan bronnen, zoals lokale en internationale media, rapporten van ngo’s en internationale organisaties, een selectie van sociale media-accounts en lokale waarnemers.
Door die cijfers te combineren met het aantal slachtoffers, toont ACLED ook aan dat de meeste doden in het begin vielen door aanvallen op burgers en gevechten. Nadien maakten raketaanvallen en andere explosieven de meeste slachtoffers.
Het aantal slachtoffers in de ACLED-database ligt lager dan elders gerapporteerd wordt. Dat is naar eigen zeggen omdat ze enkel slachtoffers rapporteren die een gevolg zijn van een incident dat ze in hun database hebben en omdat ze zich baseren op de meest conservatieve schatting van het aantal doden.
