EU gaat voor uitfasering van fossiele brandstoffen op komende klimaatconferentie (al blijft een achterpoortje open)

Op 30 november begint in Dubai de COP-28, de VN-klimaatconferentie waar bijna 200 landen over de toekomst van het klimaat zullen praten. In de aanloop daar naartoe zijn de klimaatministers van de 27 EU-landen samengekomen om een eensgezind standpunt te bepalen, waarmee ze dan op de COP naar buiten kunnen komen. De EU wordt daar een van de grote spelers op het wereldtoneel, naast o.a. de VS en China. 

Centraal stond "een uitfasering van het gebruik van fossiele brandstoffen". Het is een thema dat wellicht ook de inzet zal worden van de COP28. Europa wil alvast zijn voortrekkersrol in de wereld blijven spelen en wil voluit pleiten voor een uitfasering, waarbij dus een concreet einde in zicht wordt gesteld van het gebruik van steenkool, olie en gas.

In principe is niemand daartegen, het zal vooral gaan over de termijn en over de uitzonderingen die nog worden toegestaan. Voorstanders binnen Europa hoopten op een ondubbelzinnig signaal, maar daarvoor bleek de EU toch te verdeeld gisteren. Daardoor draaide het finaal uit op een akkoord met een achterpoortje. Bovendien is er (nog) geen concrete einddatum voorgesteld. 

Landen als Polen, Bulgarije, Hongarije en Italië wilden nog een uitzondering laten voor fossiele brandstoffen als de uitstoot daarvan meteen kan worden opgevangen. Het zou energie-intensieve sectoren als chemie- en de cementsector moeten sparen. 

Uiteindelijk is beslist om te gaan voor een uitfaseren van de zogenoemde "unabated fossil fuels", het gebruik van fossiele brandstoffen waarbij de uitstoot niet wordt opgevangen door de techniek van carbon capture and storage (CSS).

Voor de verbranding van fossiele brandstoffen met opvang van de CO₂ wordt er dus een opening gelaten. Maar die techniek is duur en er zijn vraagtekens over de schaal waarop hij kan worden toegepast.  

Teleurstelling bij een aantal landen die verder wilden gaan, zoals Nederland, Frankrijk, Slovenië en Denemarken. Toch zal de positie van de EU op de COP28 behoorlijk ambitieus zijn, als je het wereldwijd bekijkt.

"De stap is gezet wat betreft het afscheid van fossiele brandstoffen", vertelt Willem Jaques, woordvoerder van de groene fractie, over de onderhandelingen van gisteren. "Maar het gaat niet eenvoudig worden. Het gaat nog een rondje worstelen worden." 

Daarmee doelt Jaques onder meer op de uiteenlopende belangen wereldwijd. De EU zal vanuit verschillende hoeken tegenwind krijgen, onder meer van olieproducerende landen zoals Saudi-Arabië. De Saudi's hielden op de G20 met de grootste economische spelers al eens een akkoord over een uitfasering tegen. 

De EU zal het in Dubai bovendien zonder Frans Timmermans moeten stellen op het wereldtoneel. Timmermans was het gezicht van de Green Deal en het Europese klimaatbeleid.

Er wordt gerekend op zijn opvolger Wopke Hoekstra om de Europese positie te verdedigen. Het zal nodig zijn voor een ambitieus klimaatbeleid, want o.a. China en India hebben veel minder haast dan de EU.

Intussen tikt de tijd verder en blijft de wereldwijde uitstoot bijzonder hoog. Ook dit jaar zou die nog met zowat een procent stijgen, terwijl dat eigenlijk een daling met 6 à 7 procent zou moeten zijn om de klimaatdoelstellingen levendig te houden. 

Over geld - steun van de rijke landen aan de arme - is gisteren amper gepraat. "Het klimaatfonds heeft niet op tafel gelegen. Daar zijn we niet blij mee", vertelt Jaques aan VRT NWS. Ook de klimaatsteun van het Westen aan ontwikkelingslanden zal een hete aardappel worden op de COP28.