Een recente onthulling van de Britse krant The Guardian heeft de controverse over de voorzitter van de volgende VN-klimaatconferentie nog aangewakkerd. De man in kwestie, Ahmed al-Jaber, is ook voorzitter van het staatsoliebedrijf van de Verenigde Arabische Emiraten (Adnoc). Hij zou die dubbelrol niet strikt gescheiden houden, en intussen groeit de vraag of het wel een goed idee was om de volgende klimaattop te houden in een oliestaat. Al-Jaber zelf lijkt er stoïcijns kalm onder te blijven.
"Schandalige keuze" of "de geknipte persoon"? Olietopman als voorzitter volgende VN-klimaattop doet stof opwaaien
Michaël Torfs
Gepubliceerd:
Het was Britse krant The Guardian die de kat de bel aanbond deze week. De krant onthulde dat oliegigant Adnoc door de dubbelrol die al-Jaber invult, interne mails kon inkijken over de aankomende VN-klimaatconferentie (COP28).
Bovendien zou het bedrijf medewerkers van de klimaatconferentie hebben geadviseerd hoe ze moesten antwoorden op vragen van de media. De volgende klimaatconferentie begint op 30 november in Dubai, in de Verenigde Arabische Emiraten. Op dit moment vindt in Bonn een voorbereidende zomer-COP plaats. Ook daar is het een druk besproken onderwerp.
"Heel gevaarlijk"
Er was eerder al kritiek over de keuze van de Verenigde Arabische Emiraten (VAE) als host voor de volgende COP, en over de aanwijzing van al-Jaber. De VAE is immers een grote olie- en gasproducent. Christiana Figueres, de voormalige baas van de klimaatdienst van de Verenigde Naties, noemde de keuzes eerder "heel gevaarlijk" en benadrukte dat de organisator van een klimaatconferentie altijd strikt neutraal moet blijven en geen eigen belangen mag laten meespelen.
Maar dat beeld lijkt nu dus al aan scherven te liggen. De organisatie van COP28 had altijd beweerd dat het mailverkeer strikt gescheiden zou blijven van andere spelers of belangengroepen in de oliestaat, maar The Guardian zegt dus bewijs te hebben gevonden dat er mails zijn gedeeld. Na een aantal kritische vragen zou de organisatie van COP28 overgeschakeld zijn naar een andere server.
Een absoluut schandaal
Europees parlementslid voor links Manon Aubry
"Een absoluut schandaal. Een oliebedrijf heeft zijn weg gevonden naar het hart van een organisatie die moet instaan voor het uitfaseren van olie en gas. Het is alsof je een tabaksgigant zou vragen om de Wereldgezondheidsorganisatie te superviseren", zei Europees Parlementslid voor Frankrijk Manon Aubry van de linkse Europese fractie over de dubbelrol.
Aubry werkte eerder mee aan een brief aan de VN waarin gevraagd werd om al-Jaber te verwijderen als COP-voorzitter. "COP28 heeft alle geloofwaardigheid verloren. We moeten nu reageren", zegt ze. Aubry sprak haar steun uit aan mensen die zich verenigen tegen "de putsch van de fossiele lobby" op de voorbereidende meeting in Bonn.
Al-Jaber: een verleden als klimaatgezant
De kans dat al-Jaber (49) zou worden verwijderd als COP-voorzitter, lijkt klein. Want de VN heeft niet zomaar voor hem gekozen. Al-Jaber is ook voorzitter van Masdar, een bedrijf dat werkt aan hernieuwbare energie. Hij stond zelf aan de wieg van Masdar in 2006, om de Emiraten minder afhankelijk te maken van olie. In de VAE is hij minister van Industrie en Vooruitstrevende Technologieën.
Bovendien was hij klimaatgezant voor de VAE tussen 2010 en 2016. Vier jaar later, in 2020, hernam hij die functie. Wellicht redeneert de VN dat het, om de oliestaten mee te krijgen in de strijd tegen de klimaatopwarming, misschien wel goed is om er hen nauw(er) bij te betrekken.
De afbouw van fossiele brandstoffen is onvermijdelijk. Maar het zal afhangen van alternatieven, en energiezekerheid
Ahmed al-Jaber
Sultan Ahmed al-Jaber is momenteel ook in Bonn voor de voorbereidende klimaatgesprekken. Daar heeft hij gereageerd door te zeggen dat "een afbouw van fossiele brandstoffen onvermijdelijk is". Maar hij voegde er meteen aan toe dat "de snelheid waarmee we dit kunnen doen, afhankelijk is van hoe snel we koolstofvrije alternatieven kunnen ontwikkelen, terwijl we de energiezekerheid, -toegankelijkheid en -betaalbaarheid moeten blijven verzekeren."
Critici willen duidelijker taal
Dat antwoord heeft critici nog niet echt overtuigd. "Hij moet duidelijk uitspreken dat hij wil gaan voor een concreet plan om de uitstoot van broeikasgassen te verminderen", zegt Alen Meyer van de klimaatdenktank E3G.
Eerder kwam Adnoc naar buiten met plannen om de capaciteitsverhoging naar een olieproductie van 5 miljoen vaten per dag, drie jaar eerder te laten plaatsvinden. Dat zou nu voor 2027 zijn in plaats van 2030 "om tegemoet te komen aan een stijgende vraag naar energie wereldwijd."
Intussen in de VAE
Gastheer VAE laat het inmiddels niet aan zijn hart komen. Majid al-Suwaidi, directeur-generaal van de komende COP28, neemt het op voor al-Jaber en draaide de redenering om.
Dat een CEO (van een oliegigant) voor het eerst in de geschiedenis een COP gaat voorzitten, en dat het meer kan worden dan enkel een puur politiek beslissingsproces, kan net helpen om in december resultaat te boeken op de klimaatconferentie, poneert hij. Al-Suwaidi voegde eraan toe dat hij "geen belangenconflict ziet" in de dubbelrol van al-Jaber.
Dit kan net helpen om een goed resultaat te halen op de COP28
De directeur-generaal van de komende COP28 steunt zijn collega
De tussentijdse klimaatgesprekken in Bonn lopen nog door tot midden volgende week. Maar of er een duidelijk programma voor de COP28 in Dubai gaat uitkomen, is onduidelijk. Bonn is maandag sowieso gestart zonder definitieve agenda, wat volgens sommigen geen goed voorteken was.
