De Vlaamse regering laat juristen onderzoeken wat er nu moet gebeuren, na het kritische advies dat de Raad van State heeft gegeven over het stikstofdecreet van N-VA en Open VLD. "Dit advies dreigt grote impact te hebben op de activiteiten van alle Vlamingen, gaande van de gewone burger tot de grootste industrieel", reageert minister-president Jan Jambon (N-VA) na een spoedoverleg van de Vlaamse regering.
Minister-president Jambon na spoedoverleg over stikstof: "Dit dreigt grote impact te hebben op activiteiten van alle Vlamingen"
Waarover gaat dit?
Vlaanderen stoot te veel stikstof uit en dat is slecht voor de natuur en voor de mens.
Een nieuw decreet moet dat aan banden leggen en juridisch regelen, maar daarover is onenigheid binnen de Vlaamse regering.
N-VA en Open VLD hebben afgelopen zomer een stikstofdecreet ingediend voor behandeling in het Vlaams Parlement. CD&V weigerde dit decreet goed te keuren.
De Raad van State heeft nu een kritisch advies gegeven over dat decreet, omdat de stikstofregels erin niet altijd even goed zijn uitgewerkt.
Als er geen decreet komt, dreigt er een vergunningenstop voor bedrijven en burgers.
Vlaams minister-president Jan Jambon heeft vanochtend zijn ministersploeg met spoed bijeengeroepen over het stikstofdossier. Na deze bijeenkomst heeft Jambon een korte verklaring afgelegd.
"Zoals u weet, hebben we gisteravond vrij laat het advies van de Raad van State binnengekregen over het voorstel van stikstofdecreet dat twee maanden geleden in het Vlaams Parlement is ingediend", zo zei Jambon na de bijeenkomst in een korte verklaring.
Namens de regering zei Jambon dat het kritische advies van de Raad van State "tot nederigheid en verantwoordelijkheid stemt". Jambon is zich ervan bewust dat dit namelijk een grote impact kan hebben op de activiteiten van alle Vlamingen: "Gaande van de gewone burger tot de grootste industrieel."
Voer voor juristen
Volgens Jambon is er nu tijd nodig om het advies grondig te analyseren. Dat wordt voer voor juristen: eerst zal een jurist van het departement Omgeving een inventaris maken van de opmerkingen van de Raad van State. Die gaat op zijn beurt samenzitten met drie externe juristen, die ook pistes van oplossingen moeten uitwerken.
Hun voorstellen zullen vervolgens met ministers en parlementsleden besproken worden, "om zo tot een gedragen oplossing te komen", zo luidt het.
"Dit is werk dat zeer snel zal moeten gebeuren, want de tijd dringt", zei de minister-president tot slot. "Anders dreigen we in een absolute vergunningenstop te vervallen."
Vlaams minister van Landbouw Jo Brouns (CD&V) pleit er na het overleg van vanochtend voor om "uit de loopgraven te komen en aan oplossingen te werken" in het stikstofdossier. "Ik hoop dat bij iedereen het gezond verstand terugkeert en dat we een vergunningenstop niet zelf gaan organiseren", reageert hij.
Het decreet dat N-VA en Open VLD indienden is echter "niet het robuuste vergunningskader dat onze economie nodig heeft", vindt Brouns. "De impactscores, de drempels, de piekbelasters: op al die punten zijn er fundamentele vragen gesteld en ik heb daar ook altijd voor gewaarschuwd aan de onderhandelingstafel".
Wat betekent dit nu?
"De regering heeft zichzelf wat tijd gekocht", legt Wetstraatjournalist Bart Verhulst uit. "Tijd om een politieke oplossing te vinden, terwijl advocaten het advies van Raad van State - een document van een 30-tal pagina’s - gaan bestuderen."
Strikt genomen kan de Vlaamse regering dit advies naast zich neerleggen, zo gaat Verhulst verder. Maar zodra het stikstofdecreet is goedgekeurd in het Vlaams Parlement, zal er zo goed als zeker wel iemand naar het Grondwettelijk Hof stappen om dat decreet te laten vernietigen, voorspelt Verhulst. "De Raad van State heeft nu al de argumenten opgesomd die daarvoor gebruikt kunnen worden."
Ook politiek gezien kan dit advies niet genegeerd worden, merkt Verhulst op, "want het zet de bestaande discussie tussen N-VA en Open VLD enerzijds, en CD&V anderzijds, opnieuw op scherp".
Of het nog zal lukken voor de verkiezingen van 9 juni volgend jaar, is nog maar de vraag. De betrokken partijen zeggen op dit moment dat dit wel het geval zal zijn.
“Op zich is het al nieuws dat niemand de stekker eruit wil trekken. Al is het ook van niet anders kunnen, want als er geen akkoord wordt gevonden, dreigt er een vergunningenstop", besluit Bart Verhulst.
Niet van nul beginnen
Voor het spoedoverleg benadrukte Vlaams minister van Omgeving Zuhal Demir (N-VA) dat de Raad van State een advies heeft gegeven en geen arrest (dat bindend is).
"Stilstaan heeft geen zin", stelde ze. "De vraag is wat we meenemen uit dat advies en wat niet." Demir vindt het advies verregaand en wil voor het decreet helemaal niet van nul beginnen, zoals de Boerenbond het ziet. "Dat zegt de Boerenbond al twintig jaar", reageerde ze scherp.
Ook N-VA-voorzitter Bart De Wever wil dat het stikstofdossier "absoluut goed komt". Dat zei hij vanochtend aan het begin van het openingscollege aan de UGent.
De Wever benadrukt dat zijn partij samen met Open VLD het decreet heeft ingediend om al een advies van de Raad van State te kunnen krijgen. De Wever noemt dat advies “problematisch”, omdat de Raad van State nog strenger is dan alle arresten die al over stikstof zijn uitgesproken.
Als je dit advies leest, zitten we eigenlijk al in een vergunningenstop.
N-VA-voorzitter Bart De Wever
Hoe het ook zij: De Wever benadrukt dat er snel een decreet zal moeten worden gestemd in het Vlaams Parlement, zodat er wetgeving is die zekerheid geeft, "of het nu is voor de landbouw of voor de industrie". "Want zonder dat decreet gaan we de facto naar een vergunningenstop. En als je deze tekst (het advies van de Raad van State, red.) leest, zitten we daar eigenlijk al in."
"Ik denk dat nu het moment aangebroken is waarop iedereen zijn vierkante meter in Vlaanderen verlaat en de acute noodsituatie het hoofd biedt." Daarmee bedoelt De Wever dat er een brede consensus moet komen, ook buiten de meerderheid in het Vlaams Parlement.
Doorzetten of terug naar de tekentafel?
De Vlaamse werkgeversorganisatie Voka roept de Vlaamse regering op toch door te zetten met het stikstofdecreet. Voka waarschuwt anders voor grote chaos en een stilstand van de Vlaamse economie.
Eén van de bedrijven die tegen zware gevolgen aankijken van de stikstofproblematiek is Ineos. De Britse chemiereus zag deze zomer al zijn omgevingsvergunning voor ethaankraker Project ONE in de Antwerpse haven vernietigd.
Het is nu aan de politiek om te tonen dat het goed en verantwoord kan besturen om de welvaart van dit land niet te verbranden.
Chemiebedrijf Ineos
In een schriftelijke reactie laat Ineos weten dat van voor af aan beginnen met het stikstofdecreet geen optie is en dat dit over de verkiezingen tillen een economisch rampscenario zou betekenen voor België. "Het is nu aan de politiek om te tonen dat het goed en verantwoord kan besturen om de welvaart van dit land niet te verbranden."
Ook natuurorganisatie Natuurpunt verwacht dat de Vlaamse regering doorzet met het decreet. Ze vindt wel dat de regering aan de slag moet gaan met de terechte opmerkingen die de Raad van State volgens Natuurpunt maakt. "Ze vragen geen versoepeling of afzwakking van het decreet, wel een voortzetting van het huiswerk. Het wordt een stevige uitdaging, maar op korte termijn is er echter geen alternatief."
Bond Beter Leefmilieu vindt dat de Vlaamse regering nu terug naar de tekentafel moet om snel met een stikstofdecreet te komen dat voldoende garanties biedt om de stikstofuitstoot voldoende te doen dalen. Het decreet moet volgens de BBL een duurzaam toekomstperspectief bieden voor alle sectoren. "Enkel zo vermijden we een impasse waar niemand baat bij heeft."
Men moet van op de grond een nieuw decreet bouwen.
Lode Ceyssens, Boerenbond
Ook de Boerenbond vindt dat de politiek terug naar de tekentafel moet. "Men moet van op de grond een nieuw decreet bouwen, samen de hele aanpak herdenken, met betrokkenheid van alle belanghebbenden", zegt voorzitter Lode Ceyssens.
"De landbouwsector wil zijn verantwoordelijkheid nemen. De uitstoot kunnen we verder verminderen op een manier waarop we een sociaaleconomisch bloedbad in de Vlaamse agrovoedingsketen, te beginnen bij onze boeren, vermijden. De vergunningverlening voor de hele Vlaamse economie moet weer op de rails. Dat kan alleen als de politiek en de sector samenwerken", besluit Ceyssens.
