Het politieke wantrouwen ten opzichte van bpost blijft ook na een nieuwe passage van het postbedrijf in de Kamer groot. Audrey Hanard, de voorzitter van de raad van bestuur van bpost, gaf tekst en uitleg bij interne audits waaruit blijkt dat het bedrijf de overheid miljoenen te veel heeft aangerekend voor verschillende diensten, maar haar betoog kon niet bekoren. De parlementsleden stellen zich vooral vragen bij de neutraliteit van de onderzoekers en de kostenraming van 75 miljoen euro.
"Overheid als melkkoe": wantrouwen in bpost blijft groot na Kamercommissie over te hoge vergoedingen
Nils Schillewaert
Gepubliceerd:
Enkele maanden nadat bpost zich moest verantwoorden in het federaal parlement over gesjoemel bij de aanbesteding van het dossier rond de krantenbedeling werd de voorzitter van de raad van bestuur van het postbedrijf vandaag opnieuw in de Kamer verwacht.
Audrey Hanard gaf in de commissie Overheidsbedrijven tekst en uitleg bij de resultaten van interne audits over drie andere dossiers die bpost de afgelopen negen maanden onder de loep heeft genomen. "In die audits zijn elementen onthuld die ontoelaatbaar zijn", aldus Hanard die openlijk een mea culpa slaat. Bpost zou de overheid miljoenen euro's te veel hebben laten betalen voor bepaalde overheidsdiensten.
"We moeten en zullen die bedragen terugbetalen", belooft Hanard in de Kamer. Ze noemt het een "cruciale stap om het vertrouwen in het postbedrijf als partner te herstellen", maar beseft dat er nog een lange weg te gaan is. Het bedrijf heeft 75 miljoen euro aan de kant gezet om het te veel betaalde bedrag terug te betalen aan de overheid.
"Bpost heeft overheid gebruikt als melkkoe"
De reacties in het parlement op de uiteenzetting van Hanard waren niet mals. "Bpost heeft de overheid gebruikt als melkkoe", luidt het bij Marianne Verhaert (Open VLD). Meerderheid en oppositie benadrukken dat het vertrouwen in het postbedrijf ernstig geschaad is. "Herstel van dat vertrouwen is nog lang niet aan de orde", aldus Joris Vandenbroucke (Vooruit).
Er werden ook vragen gesteld bij de objectiviteit van de uitvoerders van de interne onderzoeken. "Dit zijn geen onafhankelijke audits", zegt Michael Freilich van N-VA. "Ze werden geschreven door de advocaten van bpost zelf die de kosten voor het bedrijf bewust zo laag mogelijk houden."
Freilich staaft die bewering door enkele familiebanden aan te halen tussen mensen binnen bpost en de advocatenkantoren die de audits hebben uitgevoerd. Hij herhaalt ook zijn oproep om een parlementaire onderzoekscommissie op te richten zodat de Kamer zelf een onderzoek kan voeren.
Hanard benadrukt dat het onderzoek wel correct is verlopen. "Ja, het is een onderzoek van bpost zelf, maar uitgevoerd door externe professionele experten." Er waren op geen enkel moment familiebanden tussen de externe onderzoekers en de mensen die onderzocht werden, voegt ze eraan toe.
Ze houdt vooralsnog ook vast aan de 75 miljoen euro die aan de kant werd gezet. "Dat bedrag werd niet vastgelegd door advocaten. Die raming is het werk van een economisch expert en we beschouwen dat als een correct bedrag", luidt het.
Gebrek aan interne controle
Volgens Hanard waren de wantoestanden binnen bpost het werk van een kleine groep werknemers. Na honderden uren gesprekken met tientallen medewerkers en na uitgebreide analyse van intern mailverkeer konden 14 mensen rechtstreeks in verband gebracht worden met de praktijken: 6 daarvan verlieten het bedrijf zelf nog vóór de audits hadden plaatsgevonden, de andere 8 werden ontslagen.
"Het gaat om mensen die misbruik hebben gemaakt van een gebrek aan interne controle", zegt Hanard. Ze benadrukt dat bpost nu een nieuwe weg wil inslaan en dat er al heel veel stappen zijn ondernomen om te voorkomen dat dit in de toekomst nog eens zal gebeuren.
Al jaren een probleem met de bedrijfscultuur
Eva Platteau, Kamerlid Groen
Volgens Groen-Kamerlid Eva Platteau gaat het met 14 mensen niet om "enkelingen". "Er is al jaren een probleem met de bedrijfscultuur." Platteau vraagt zich ook af of bpost nog juridische stappen zal nemen tegen "deze groep mensen die het imago van het bedrijf geruïneerd hebben".
Volgens Hanard is overigens nooit sprake geweest van "persoonlijke verrijking" door die personen. Ook daar is niet iedereen in het parlement het over eens. Jef Van den Bergh (CD&V) vraagt zich af of de bonussen die bepaalde mensen hebben gekregen voor het binnenhalen van contracten niet gelden als "persoonlijke verrijking". Hij vindt dat bpost stappen moet ondernemen en die bonussen terug moet vorderen.
Transparantie en dialoog
Het parlement is het er ook over eens dat bpost meer transparantie had kunnen bieden en dat dat in de toekomst ook nodig zal zijn om het vertrouwen in het bedrijf te herstellen. Voor Maria Vindevoghel van PVDA betekent transparantie ook de volledige audits aan het parlement bezorgen, in plaats van enkel de conclusies.
Dat gaat helaas zomaar niet, verklaart Hanard. "De audits bestaan uit duizenden pagina's waarin tientallen medewerkers worden geciteerd die niks misdaan hebben." Om hun privacy te beschermen en om te voldoen aan de GDPR-wetgeving kunnen de audits niet zomaar publiek gemaakt worden.
Ze zegt wel dat er dialoog is met alle klanten en dus ook met de verschillende overheidsdiensten om na te gaan op welke manier bpost tegemoet kan komen aan de vraag naar meer transparantie. Met die klanten wordt ook verder overlegd over het exacte terug te betalen bedrag.
De FOD Justitie had dit weekend, naar aanleiding van onthullingen over te veel betaalde huur voor overheidsgebouwen, al aangekondigd dat het zelf een onderzoek wil voeren naar de feiten.
Te veel betaalde huur was een "vergissing"
Dat bpost de FOD Justitie twee jaar lang 100.000 euro per maand aanrekende voor de huur van kantoren in het Muntcentrum in het centrum van Brussel, terwijl dat 100.000 euro per jaar moest zijn, betrof "een vergissing die - nadat de fout vastgesteld was - niet rechtgezet is." Dat verklaarde Sonja Rottiers, voorzitster van het auditcomité van bpost, tijdens de hoorzitting.
"Er was geen huurcontract afgesloten en er werd geen huur gefactureerd", aldus Rottiers. De huisvesting was deel van het totale budget voor de geleverde diensten. Maar nadat de fout van de medewerkers vastgesteld werd, is die bewust niet rechtgezet en werd dat budget volgens Rottiers gebruikt om "andere verzoeken van de FOD Justitie te honoreren".
De FOD Justitie heeft bpost vrijdag in gebreke gesteld.
