September 2023 zal de geschiedenisboeken ingaan als een recordmaand. De eerste maand van de weerkundige herfst was niet alleen gemiddeld warmer dan de zomermaanden juli en augustus, maar ook de warmste septembermaand sinds het begin van de waarnemingen in 1833.
Het begin van de maand zette meteen de toon. Voor het eerst kregen we een hittegolf in september. Maar ook daarna volgde de verwachte afkoeling niet. Bijna elke dag lag de gemiddelde temperatuur boven het langjarige gemiddelde.
September 2023 telde maar liefst zes tropische dagen, meteen ook goed voor vier nieuwe dagrecords. Het is niet ongewoon dat we in september 25 graden Celsius halen. Gemiddeld gebeurt dat zo'n 2,3 dagen. Maar dit jaar evenaarden we het record uit 2006 met maar liefst negen zomerse dagen van 25 graden Celsius of meer. Een tropische 30 graden Celsius halen in september is dan weer wel heel uitzonderlijk. Dat komt gemiddeld maar één keer om de 10 jaar voor. Dit jaar dus zes keer.
En daar bleef het niet bij. Voor het eerst sinds het begin van de waarnemingen in 1892 werd in een septembermaand voldaan aan de voorwaarden van een hittegolf. Die voorwaarden zijn vijf aaneengesloten dagen van 25 graden Celsius of meer, waarvan minstens drie dagen van 30 graden of meer. Van 4 tot en met 11 september heerste een hittegolf in ons land.
Het ging om de tweede hittegolf van dit jaar. De eerste liep van 8 tot 17 juni.
In september 1919 was er overigens ook sprake van een “hittegolf”, maar vandaag rekenen we die niet meer mee. Toen werden temperaturen nog gemeten in een open thermometerhut. De gemeten temperatuur van toen is intussen herberekend voor de omstandigheden in een gesloten thermometerhut, zoals vandaag temperaturen worden gemeten. Na herberekening voldeden die gemeten temperaturen niet meer aan de voorwaarden voor een hittegolf.
Recordwarm
Na de hittegolf werd het (uiteraard) minder heet, maar bleef het wel nog altijd vrij warm. Slechts zes dagen bleef de maximumtemperatuur onder de 20 graden Celsius. De gemiddelde maximumtemperatuur bedraagt uiteindelijk 24,0 graden Celsius. Dat is een verpulvering van het vorige record dat 23,4 graden Celsius bedroeg en dateerde uit 2006.
Ook de nachten verliepen warm voor de tijd van het jaar. De gemiddelde minimumtemperatuur bedraagt 14,1 graden Celsius, wat een evenaring is van het record van 1999.
Uiteindelijk komt september 2023 uit op een gemiddelde temperatuur van 18,8 graden Celsius. Dat is maar liefst 3,6 graden boven het gemiddelde van 1991 tot 2020, het zogenaamde langjarige gemiddelde. En het is een nieuw absoluut record. Nog nooit sinds het begin van de waarnemingen was september zo warm als dit jaar. Het vorige record bedroeg 18,4 graden Celsius en dateerde uit 2006.
Sterker nog: september, de eerste maand van de weerkundige herfst, was zelfs warmer dan de zomermaanden juli en augustus. Juli was met een gemiddelde temperatuur van 18,4 graden Celsius vrij normaal. Ook augustus bevond zich met 18,1 graden Celsius in de buurt van het langjarige gemiddelde. Maar de recordmaand september was dus beduidend warmer.
Enkel de maand juni was dit jaar nog warmer. Ook die maand was trouwens een recordmaand.
Zuidenwind
De oorzaak van deze uitzonderlijke temperaturen is te vinden bij de dominante windrichting. Die was zuidelijk en voerde dus warme lucht aan in onze streken.
Gedurende de eerste helft van september werd het weerpatroon boven Europa geblokkeerd door een omegablokkade. De straalstroom maakte een grote bocht rondom het Europese continent met invallen van koude bovenluchten boven het Iberisch schiereiland en Griekenland, en een opstuw van warme lucht er tussenin. Ons land bevond zich in het warme, droge en zonnige gebied, terwijl onder andere Spanje en Griekenland te maken kregen met noodweer.
Ook in de tweede helft van september kwam de wind meestal uit het zuiden of zuidwesten waardoor het warm bleef voor de tijd van het jaar. De herfst liet zich nog niet voelen bij ons. Ook de eerste herfststorm, Agnes, liet ons rechts liggen en trok enkel over de Britse eilanden.
Ook oktober start nog zacht met de komende dagen maximumtemperaturen rond of net onder 20 graden Celsius en niet al te koude nachten.
Verder vrij normaal
Naast de uitzonderlijke temperaturen was september vrij normaal. Er viel 64,3 mm regen, wat perfect in de lijn van het langjarige gemiddelde van 65,3 mm ligt. Die regen viel op 8 dagen tijd, terwijl er normaal 14,1 neerslagdagen zijn.
Onze zonnepanelen kregen iets meer dan 194 uur lang de zon te zien, wat maar liefst dertig uur meer is dan normaal. September was dus ook een zonnige maand.
