Volstaat extra geld om crisis in kinderopvang aan te pakken? "Belangrijke stap, maar nog veel werk"

Vanaf volgend jaar zal de Vlaamse regering jaarlijks 1,1 miljard euro spenderen aan de kinderopvang. In vergelijking met 2019 is dat meer dan een verdubbeling, toen ging het om iets minder dan een half miljard. De extra investeringen die de regering vandaag aankondigde moeten extra plaatsen creëren en zorgen dat een begeleider voor minder kinderen tegelijk moet zorgen dan nu het geval is. 

"Dit is historisch. Een kentering na tientallen jaren van te weinig investeren. Het is wel maar een eerste stap. Ook de volgende regering zal op dit tempo verder moeten investeren", zei Anne Lambrechts in "De wereld vandaag" op Radio 1. Ze is coördinator van de kinderdagverblijven Elmer in Brussel en woordvoerder van de actiegroep "De eerste 1.000 dagen". Ook professor gezinspedagogiek Michel Vandenbroeck (UGent) is tevreden met de extra investering: "Dit is een belangrijke stap. Er blijft natuurlijk nog heel veel werk over."    

Minister van Welzijn Hilde Crevits (CD&V) wil in de eerste plaats de druk op de kinderverzorgers verlagen door te zorgen voor minder kinderen per begeleider. De zogenoemde begeleider-kindratio moet dus naar beneden. In Vlaanderen is die nu gemiddeld acht of negen baby's en peuters per begeleider, het hoogste cijfer in Europa.    

De regering heeft beslist om de ratio te verlagen naar 1 begeleider per 5 kinderen in groepen met enkel baby’s tot 12 maanden, 1 begeleider per 8 kinderen in groepen met enkel kinderen vanaf 12 maanden en 1 begeleider per 7 kinderen in gemengde groepen. Opvanginitiatieven krijgen 3 jaar de tijd om zich aan te passen aan deze ratio.

"Dat was dringend nodig", zegt Vandenbroeck. Ook volgens Lambrechts is dat een broodnodige maatregel om de werkdruk te verlagen en de job van kinderverzorger zo opnieuw aantrekkelijk te maken. Vandenbroek wijst er wel op dat we in Vlaanderen steeds minder met specifieke babygroepen werken: "Kinderen komen meestal terecht in gemengde groepen met kinderen van 0 tot anderhalf of 0 tot 3 jaar. In die gemengde groepen verlaagt de ratio maar met 1. Ik hoop dat dit niet betekent dat men terug naar groepen gaat van alleen maar baby's, want dat is eigenlijk minder goed voor de ontwikkeling van kinderen." 

De regering voert ook het statuut van logistieke medewerkers in. Die zouden ingeschakeld worden om bijvoorbeeld eten te maken of de was te doen. Op die manier kunnen de kinderverzorgers zich volledig focussen op de kinderen. "Dat is een belangrijke stap om de kinderopvang verder te professionaliseren", zegt Lambrechts. "Maar ze meerekenen voor de begeleider-kindratio zoals de minister wil doen, is een valse oplossing." 

Om het tekort aan plaatsen in te dijken, wil de Vlaamse regering op termijn 5.000 extra plaatsen creëren. Op die manier moeten er in Vlaanderen bijna 100.000 plaatsen in de kinderopvang zijn tegen 2027. "Plaatsen zijn nodig, maar je hebt natuurlijk wel personeel nodig. Daarom moet je in de eerste plaats zorgen dat het een werkbaar en fijn beroep is. Hier in Brussel zijn plaatsen bijgekomen, de gebouwen staan er, maar de plaatsen zijn er in de praktijk niet want er is gewoon geen personeel", zegt Lambrechts. 

Om te zorgen dat die extra plaatsen er komen, neemt de regering verschillende maatregelen, zowel in de groepsopvang als voor gezinsopvang. In de groepsopvang wordt de basissubsidie voor initiatieven die aan vrije prijs (de zogenoemde trap 1) werken, verhoogd naar 3.000 euro. 

De laatste jaren neemt het aantal onthaalouders - de gezinsopvang - stelselmatig af, en daar wil de regering verandering in brengen. Ze krijgen vanaf volgend jaar een hogere onkostenvergoeding en meer basissubsidie. Nieuwe onthaalouders kunnen ook een beroep doen op een opstartpremie van 3000 euro. Zo kunnen ze de opvanglocatie, die vaak de eigen woning is, inrichten volgens de hedendaagse normen van een gezinsopvang. "Het blijft een vraag of we onthaalouders gaan vinden die aan deze voorwaarden willen werken. Mensen die nu in dat beroep stappen, houden het niet lang vol. Het is wel belangrijk dat er genoeg zijn, want mensen moeten de keuze hebben tussen groepsopvang en gezinsopvang", zegt Vandenbroeck.  

"Ik ben voorzichtig positief, maar er zijn toch nog veel vraagtekens. Ik ben ook bezorgd over de impact van bepaalde maatregelen op de kwaliteit van de opvang. Ik kijk uit naar de meer concrete uitwerking van wat de regering vandaag heeft voorgesteld", besluit Vandenbroeck. "We moeten zorgen dat wat we op de korte termijn beslissen ons niet verder afbrengt van waar we over 10 jaar willen staan."