De Vlaamse ministers hebben een akkoord bereikt over de begroting van volgend jaar. Dat laat minister-president Jan Jambon (N-VA) weten, die nog niet wil uitweiden over de inhoud van het akkoord. Dat doet hij maandag pas, tijdens de jaarlijkse Septemberverklaring in het Vlaams Parlement. Wel zou er een “aanzienlijk bedrag” voor de kinderopvang worden vrijgemaakt.
Vlaamse regering bereikt akkoord over begroting
Eerder was te horen dat de begrotingsonderhandelingen waarschijnlijk het hele weekend zouden duren, waarna Jambon maandag in het parlement het beleid en de begroting van het laatste werkingsjaar uit de doeken zal doen.
Maar in de loop van de dag klonk het dat de sfeer constructief was en dat ze hoopten in de loop van de avond of nacht een akkoord te bereiken. En dat is dus kennelijk gelukt, zo liet de minister-president afgelopen avond weten via X, het voormalige Twitter.
Over de inhoud van het akkoord houden Jambon en zijn ministers voorlopig nog de lippen stijf op elkaar. "Ik denk dat we antwoorden geven op een aantal maatschappelijke uitdagingen", is het enige wat de minister-president er voorlopig over kwijt wil in een eerste reactie aan VRT NWS. "De primeur is voor het parlement, maandagmiddag", klinkt het.
Spanning
De Vlaamse regering wilde te allen prijze het scenario van vorig jaar vermijden. Onenigheid over de kinderbijslag blokkeerde toen de begrotingsonderhandelingen waardoor de Septemberverklaring uitgesteld moest worden. “Een vernedering”, noemde Jambon het toen.
In de aanloop naar de Septemberverklaring was de spanning de afgelopen weken wel weer opgelopen en dan vooral over de kinderopvang. Minister van Welzijn Hilde Crevits (CD&V) stelde voor om jaarlijks 330 miljoen euro extra te investeren in de sector. Haar voorzitter Sammy Mahdi stelde in de “De zevende dag” dat er zonder extra investeringen maandag geen Septemberverklaring zal zijn.
Hoeveel extra geld voor kinderopvang?
Dat die investeringen er moeten komen, daar leken alle regeringspartijen vooraf het over eens. Nu is er te horen dat de partijen het eens zijn dat er een "substantieel bedrag" geïnvesteerd zal worden in de kinderopvang. Maar hoeveel dat zal zijn, daar wil nog niemand een cijfer op plakken.
"Ik heb vastgesteld dat de kinderopvang voor iedereen in de regering belangrijk is en ik ben ook heel blij met het akkoord", klinkt het in een reactie van minister Crevits.
Coalitiepartner N-VA temperde vooraf wel de verwachtingen van de christendemocraten, minister van Begroting Matthias Diependaele (N-VA) zei al dat er "van een blanco cheque geen sprake kan zijn". In een eerste reactie, geeft ook Diependaele geen detail; hij spreekt alleen van “een mooi akkoord”.
Open VLD pleitte ervoor om flexi-jobbers aan de slag te laten gaan in de kinderopvang, iets wat nu niet mogelijk is binnen de sector maar volgens de liberalen mee moet helpen om de crisis aan te pakken.
Jobbonus
Dat Jambon maandag op goed acht maanden van de verkiezingen daarnaast nog met nieuwe grote beleidsvoorstellen zou komen, leek onwaarschijnlijk, maar nu zegt minister-president Jambon toch dat er een akkoord is over "een aantal belangrijke beleidsmaatregelen voor de volgende jaren".
De N-VA wilde ook vasthouden aan de doelstelling om tegen 2027 een begroting in evenwicht te hebben, veel ruimte voor extra uitgaven was er dus niet.
Mogelijk zijn er wel nog knopen doorgehakt over kleinere dossiers en voorstellen. Zo pleitte ministers Bart Somers (Open VLD) al openlijk voor een permanente verhoging van de jobbonus van 600 naar 700 euro. Dat is een bonus voor iedereen die minder dan 2.900 euro bruto per maand verdient. We horen ook dat er meer mensen voor de jobbonus in aanmerking zouden komen.
Besparingen
De vraag is ook of er extra investeringen komen voor het vervoer van leerlingen in het buitengewoon onderwijs en of de Vlaamse regering een beslissing neemt over de groenestroomcertificaten. Minister van Energie Zuhal Demir (N-VA) wil die certificaten van een grote groep bedrijven intrekken zodat de Vlaamse overheid minder subsidies moet betalen. Daarover was een akkoord, maar Open VLD ligt sinds april dwars.
Als er op verschillende plekken extra geïnvesteerd wordt, moet er elders bespaard worden. De grootste besparingspost zou bij de doelgroepenkorting zitten. Dat is een loonsubsidie voor werkgevers die bijvoorbeeld oudere werknemers of laaggeschoolde jongeren in dienst hebben. Die subsidies zouden versneld uitdoven, wat meer dan 100 miljoen euro zou opleveren.
Opnieuw spanning over stikstof
Het stikstofdossier was geen onderdeel van de onderhandelingen dit weekend, maar blijft als een zwaard van Damocles boven de regering hangen. Afgelopen zomer beslisten N-VA en Open VLD bij gebrek aan een akkoord om het decreet zonder CD&V via het parlement in te dienen. Op die manier willen ze vaart zetten achter het dossier en is het in principe weg van de regeringstafel. Dat blijkt geen garantie te zijn om de onenigheid tussen de partijen in toom te houden.
Na CD&V heeft nu ook Open VLD openlijk kritiek op het door hen mee ingediende stikstofdecreet. "Er zit een fout in de tekst. Het parlement moet dat rechtzetten", zegt liberaal parlementslid Gwendolyn Rutten in De Tijd.
Eerder werd namelijk afgesproken dat landbouwbedrijven met een te hoge zogenoemde impactscore – door hun stikstofuitstoot - toch nog een vergunningen zouden krijgen, op voorwaarde dat er bepaalde maatregelen worden genomen. Daarvan blijkt in het decreet geen sprake meer, ontdekte het Vlaams infocentrum land- en tuinbouw (VILT). De organisatie berekende dat op die manier van de 8.000 professionele veebedrijven die Vlaanderen telt, er 7.000 binnenkort hun deuren moeten sluiten. Rutten vindt dat het decreet onzorgvuldig is opgesteld.
Bij de N-VA van minister Demir benadrukken ze dat aanpassingen nog mogelijk zijn via amendementen. Binnen enkele weken komt de Raad van State met een advies over het decreet. Dat zal het stikstofdossier ongetwijfeld terug hoog op de politieke agenda plaatsen.
