Netanyahu kan eindelijk de hand van Biden drukken, maar (nog) niet in het Witte Huis

De Israëlische premier Benjamin Netanyahu zat al lang te wachten op een ontmoeting met de Amerikaanse president Joe Biden. In de eerste maanden van Bidens presidentschap, begin 2021, viel er geen uitnodiging in de bus. Netanyahu werd daarna buitenspel gezet in eigen land. Ook nadat hij in december vorig jaar opnieuw aan de macht was gekomen, hield Biden de uitnodiging op zak.

Opvallend, gezien de goede banden tussen de twee landen. Netanyahu heeft door zijn lange staat van dienst ook al meerdere Amerikaanse presidenten ontmoet en het is de gewoonte dat de Israëlische premier vrij snel na het aantreden van een nieuwe Amerikaanse president uitgenodigd wordt om naar Washington te reizen.

Dat dat nu niet het geval was, heeft veel te maken met de justitiehervorming die de regering-Netanyahu, een coalitie van rechts en uiterst-rechts, wil doorvoeren. Biden heeft al meermaals zijn bezorgdheid daarover geuit.

Ook het toenemende geweld op de Westelijke Jordaanoever heeft de relatie tussen Biden en Netanyahu verzuurd.

David Makovsky, een gerenommeerde Midden-Oostenkenner aan het Washington Institute for Near East Policy merkt op het sociale netwerk X op dat Biden en Netanyahu elkaar pas 265 dagen na de eedaflegging van Netanyahu hebben ontmoet. Het zou de langste wachttijd zijn die een Israëlische premier moest uitzitten sinds 1964.

Maar kijk, vandaag kon de Israëlische premier eindelijk de hand van de Amerikaanse president drukken, al was dat niet in het prestigieuze decor van het Witte Huis zoals hij gehoopt had, maar in een hotel in New York. De twee leiders zagen elkaar daar in de marge van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties.

Biden uitte ook nu weer zijn bezorgdheid over "fundamentele veranderingen aan het democratische systeem" van Israël en drong er op aan dat de Israëlische regering dringend maatregelen moet nemen om de veiligheid en de economische situatie op de Westelijke Jordaanoever te verbeteren. Hij onderstreepte nogmaals het belang van een tweestatenoplossing en een rechtvaardige en duurzame vrede tussen Israëli's en Palestijnen.

Biden nodigde Netanyahu ook uit om nog dit jaar naar Washington te reizen, voor een bezoek aan het Witte Huis. Dan toch. Volgens bronnen binnen het Witte Huis zou dat bezoek in november of december plaatsvinden.

Het toont aan dat Biden, ondanks de spanningen tussen de twee leiders, de banden weer wat meer wil aanhalen. Het grotere plaatje in het Midden-Oosten laat de twee leiders geen andere keuze dan samen te werken, merkt Makovsky nog op. En dat grotere plaatje omvat onder meer een historisch vredesakkoord tussen Israël en Saudi-Arabië waar de VS mee zijn schouders wil onderzetten. Ook dat onderwerp kwam vandaag aan bod.

De grote lijnen van zo'n akkoord zouden eruit bestaan dat Israël en Saudi-Arabië diplomatieke relaties zouden aanknopen, gekoppeld aan Amerikaanse veiligheidsgaranties voor en civiel-nucleaire samenwerking met Saudi-Arabië en Israëlische toegevingen aan de Palestijnen.

"Ik denk dat we onder uw leiderschap een historische vrede tussen Israël en Saudi-Arabië kunnen smeden", zei Netanyahu tegen Biden. Volgens Netanyahu zou zo'n akkoord in de eerste plaats "een grote bijdrage leveren aan het beëindigen van het Arabisch-Israëlische conflict en de verzoening tussen de islamitische wereld en de Joodse staat" en uiteindelijk "een echte vrede tussen Israël en de Palestijnen bevorderen".

Binnen de Amerikaanse regering wordt er echter op gewezen dat zo'n akkoord nog veraf is en alle betrokken leiders nog grote stappen zullen moeten zetten om een akkoord te bereiken. "Er moet nog wel wat gereisd worden voor we er zijn", klinkt het. Voor Netanyahu ligt alvast een retourtje Washington klaar voor eind dit jaar.