De Europese Commissie wil met deze nieuwe regels monopolie van grote techbedrijven doorbreken

De invloedrijkste techbedrijven van het moment moeten zich vanaf vandaag aan nieuwe regels houden. Dat maakt de Europese Commissie  bekend. Het gaat om de Amerikaanse techreuzen Alphabet (Google), Meta (Facebook en Instagram), Apple, Amazon en Microsoft, en het Chinese Bytedance, moederbedrijf van TikTok.

Vorige week nog ging ook al de Digital Service Act in werking. Dat is een Europese wet rond privacy, desinformatie, datavergaring en online haatspraak. De zopas aangekondigde nieuwe regels zijn dan weer deel van het kleine broertje van de DSA: de Digital Markets Act (DMA). Die moet meer concurrentie tussen grote en kleine techbedrijven mogelijk maken.

Onderstaande afbeelding toont welke platformen van de zes techreuzen (hier "gatekeepers") onder de DMA vallen. Ze krijgen zes maanden om hun diensten aan te passen. 

"Het is de eerste keer wereldwijd dat zulke regels aan technologiebedrijven worden opgelegd", zegt Tom Vandenkendelaere, EU-parlementslid voor CD&V die meeschreef aan de DMA. "Met de DMA willen we consumenten beschermen tegen het Wilde Westen van de grote techbedrijven. Ze hebben nu te veel macht over Europese gebruikers. Kleinere techbedrijven maken geen kans. Door deze regels zullen gebruikers op een eerlijkere manier kunnen kiezen uit het aanbod."

De Europese Commissie hanteerde enkele criteria om te selecteren welke bedrijven onder de DMA vallen. Zo moet het bedrijf zeker 45 miljoen maandelijkse actieve gebruikers hebben en in minstens drie Europese lidstaten actief zijn. Bedrijven die een marktwaarde van 75 miljard euro hebben of de afgelopen drie jaar een jaaromzet van 7,5 miljard maakten in Europa, konden ook op de lijst terechtkomen.

De Commissie laat weten dat het de Samsung Internet Browser, maar ook mailapplicaties als Gmail van Google en Outlook van Microsoft voorlopig niet opneemt. Ondanks dat die platformen wel voldoen aan de criteria, worden ze niet gezien als erg belangrijk.

"Dat is toch een opvallende keuze", vindt technologie-expert Herman Maes. "Ook andere diensten als booking.com, Airbnb en Zalando zijn momenteel niet opgenomen. Ze voldoen dan misschien nog niet aan alle eisen, veel Europeanen maken er wel gebruik van."

Voor zoekmachine Bing van Microsoft en berichtenapp iMessage van Apple wordt momenteel nog onderzocht of ze onder de regels zullen vallen. Microsoft en Apple kondigden eerder al aan dat ze dat zouden aanvechten.

Het moet binnenkort mogelijk zijn om vooraf geïnstalleerde apps op je telefoon te verwijderen. "Stel dat er standaard Google Maps op je Androidtelefoon staat, moet je die kunnen verwijderen en bijvoorbeeld vervangen met Maps van Apple", legt Maes uit.

Ook de misleidende voorkeursbehandeling van eigen producten of advertenties is verleden tijd. "Op Amazon Marketplace zal je nu altijd eerst gesponsorde of eigen producten te zien krijgen. We hebben dat niet altijd door. Dat zal door de DMA niet meer mogen. Producten van derde partijen moeten evengoed bovenaan te zien zijn."

Techbedrijven volgen nu vaak ons gebruik van andere onlinediensten om gepersonaliseerde reclame te maken. Ook dat mag niet meer tenzij een gebruiker daarvoor toestemming geeft. 

Een van de opvallendste regels gaat over berichtenapps. "Gebruikers zouden elkaar via verschillende apps moeten kunnen bereiken. Dat betekent dat je via WhatsApp een bericht kan sturen naar iemand die een kleinere berichtenapp als Signal en Telegram gebruikt."

Experten gaven eerder al aan dat die laatste regel voor veiligheids- en privacyproblemen kan zorgen. Zo versleutelt WhatsApp nu alle berichten zodat enkel afzender en ontvanger ze kunnen lezen. De app openstellen naar andere berichtenapps zou dat kunnen bemoeilijken.

" Maar in het algemeen verandert er voorlopig nog niet veel voor gebruikers", zegt Herman Maes. "De techbedrijven hebben nu zes maanden om zich naar de regels te schikken. Het is nu al zeker dat hier nog rechtszaken van komen. Sommige bedrijven zullen zich verzetten. Niet alleen door zorgen om veiligheid, maar ook omdat er technische veranderingen nodig zijn die langer dan een half jaar in beslag nemen."

De bedrijven hebben tot 6 maart 2024 de tijd om veranderingen door te voeren. Wie niet voldoet, kan onder andere een boete tot 10 procent van zijn wereldwijde jaaromzet krijgen. De EU kan een bedrijf ook dwingen om delen hun onderneming te verkopen.