Korte celstraffen worden effectief uitgevoerd en heel wat nieuwigheden in het onderwijs: dit verandert op 1 september

Vanaf 1 september worden ook de korte celstraffen tussen 6 maanden en 2 jaar effectief uitgevoerd. 

Celstraffen tot 3 jaar werden jarenlang zelden tot nooit effectief uitgevoerd door plaatsgebrek in de gevangenissen. Ze werden vervangen door elektronisch toezicht, en onder de zes maanden vaak zelfs helemaal niet uitgevoerd. 

Sinds september vorig jaar worden de celstraffen tussen 2 en 3 jaar effectief uitgevoerd, vanaf 1 september 2023 zal dat ook zo zijn voor straffen onder de 2 jaar. Straffen onder de 6 maanden wil minister van Justitie Vincent Van Quickenborne (Open VLD) afschaffen.

In de strijd tegen het tekort aan leerkrachten treden vanaf deze eerste september verschillende maatregelen in werking. Er worden drie nieuwe statuten voor leerkrachten in het leven geroepen.

Schooldirecties hebben de mogelijkheid om een beperkt aantal leerkracht-specialisten of expertleerkrachten aan te duiden. Via dat statuut kunnen leerkrachten in het basis- of secundair onderwijs na tien jaar extra loon krijgen - gemiddeld zo'n 250 euro - als ze specifieke extra taken op zich nemen. Vorige week bleek na een rondvraag dat er weinig interesse is voor de maatregel, directies vrezen dat het verdeeldheid zou zaaien in hun lerarenkorps.

Het wordt ook makkelijker om gastleerkrachten in te schakelen. Mensen uit bijvoorbeeld de privésector of ambtenaren kunnen enkele uren per week hun diensten aanbieden in het onderwijs, zonder dat ze een volledige overstap moeten maken.

Ten slotte kunnen ook werknemers van een bedrijf dat aan het herstructureren is, voltijds ingezet worden in het onderwijs. In tegenstelling tot de gastleerkrachten moeten ze daarvoor wel een pedagogisch bekwaamheidsbewijs hebben. Er verandert niets aan hun loonsvoorwaarden.

Onderwijspersoneelsleden hebben vanaf 1 september jaarlijks recht op vijf dagen zorgverlof. Het gaat om onbetaald verlof. Het onderwijspersoneel kan die dagen opnemen als een partner, kind of ouder persoonlijke steun of zorg nodig heeft. Het gaat om maximaal vijf dagen afwezigheid per kalenderjaar om een gezins- of familielid bij te staan.

Vanaf morgen vind je geen elektrische deelsteps meer in Parijs. Het Parijse stadsbestuur verbiedt ze, nadat 89 procent van de inwoners tegen de steps had gestemd in een referendum. Iets minder dan 8 procent ging stemmen. Persoonlijke elektrische steps blijven wel toegelaten. 

De drie grootste exploitanten Tier, Dott en Lime (Uber) hadden zo'n 15.000 steps in Parijs, goed voor bijna een half miljoen maandelijkse gebruikers. Ze waren populair, maar ook omstreden. In 2022 vielen er 459 gewonden en drie doden als gevolg van een ongeval met een step.

In België worden de regels ook strenger. Zo is er al een minimumleeftijd van 16 jaar. Gent laat slechts één leverancier meer toe en in Hasselt werd besloten om de step volledig te bannen. De Brusselse regering wil het aantal deelsteps terugschroeven naar 8.000. Nu zijn er zo'n 20.000 in onze hoofdstad.

Vanaf september ben je als consument beter beschermd tegen de schuldindustrie.

Wie een kleine schuld heeft, kan die door zogenoemde invorderingskosten stevig zien oplopen. Bij elke herinnering rekent de schuldeiser extra kosten aan. Vanaf vandaag moet de eerste herinnering aan een openstaande schuld altijd gratis zijn. Die moet ook vermelden of er bijkomende kosten zijn bij een te late betaling, en consumenten moeten minstens 14 dagen de tijd krijgen alvorens die eventuele kosten in rekening worden gebracht.

Er komt daarnaast een plafond op extra kosten bij te late betaling. Voor schulden onder de 150 euro kan er maximaal 20 euro bij komen. Bedragen de schulden tussen de 150 en 500 euro, dan geldt een plafond van 30 euro plus 10 procent van het verschuldigde bedrag.

Het jaarlijks mondonderzoek, het parodontaal mondonderzoek en de tandsteenverwijdering worden tot aan je 19de verjaardag volledig terugbetaald, inclusief het remgeld: ze zijn dus gratis. Voordien was dit beperkt tot aan je 18de verjaardag.

Niet alleen jongeren kunnen goedkoper naar de tandarts. Het parodontaal mondonderzoek wordt terugbetaald tot aan je 60ste verjaardag. Tot nu toe was dit beperkt tot aan je 55ste verjaardag. Bovendien wordt de bestaande leeftijdsgrens voor de terugbetaling van het jaarlijks mondonderzoek wordt volledig afgeschaft. Tot nu toe was er geen terugbetaling meer wanneer je 80 jaar was geworden: nu geldt de terugbetaling voor iedereen.

Vanaf 1 september moeten anderstalige nieuwkomers een verplichte gestandaardiseerde taaltest afleggen. De Vlaamse regering zet door met de hervorming ondanks kritiek uit het onderwijsveld en een waarschuwing van het Grondwettelijk Hof.

Inburgeraars volgen verspreid over 113 locaties in Vlaanderen een opleiding "Nederlands als tweede taal", bekend onder de noemer "NT2". Tot nog toe hadden de Centra voor Volwassenenonderwijs (CVO) en de Ligo-centra voor basiseducatie (CBE) een eigen opleiding en een eigen toets Nederlands, maar vanaf september moeten alle anderstaligen een gestandaardiseerde test afleggen. Het resultaat van die test heeft juridische gevolgen. Zo bepaalt ze onder meer mee of iemand recht heeft op een sociale huurwoning.

Brusselse werkzoekenden jonger dan 30 jaar worden vanaf 1 september beoordeeld op hun professionele, taalkundige en digitale vaardigheden. De Brusselse overheid wil daarmee nagaan of de vaardigheden van de Brusselaars zijn afgestemd op de behoeften van de arbeidsmarkt.

De "competentiebalans" gaat gepaard met een traject naar werk via bedrijfsstages of opleidingen. Het is de bedoeling om de maatregel uiteindelijk voor alle werkzoekenden in Brussel in te voeren.