Zuid-Korea, Japan en VS verstevigen militaire samenwerking na uitzonderlijke top

"Wij verzetten ons krachtig tegen elke eenzijdige poging om het status quo in de wateren van de Indo-Pacifische regio te veranderen." Dat hebben Amerikaans president Joe Biden, zijn Zuid-Koreaanse tegenhanger Yoon Suk-yeol en de Japanse premier Fumio Kishida gezegd op een persconferentie in Camp David. 

"Wij bevestigen opnieuw het belang van vrede en stabiliteit in de Straat van Taiwan", klonk het verder. Daarbij kondigen ze ook een stevigere militaire samenwerking aan.

Zo komt er onder meer een programma van gezamenlijke oefeningen de komende jaren. De landen zijn ook overeen gekomen sneller te overleggen tijdens crisissen en eventuele reacties op provocaties beter te coördineren. Ze beloven jaarlijks met drie een top te houden. 

Dat Zuid-Korea en Japan gaan samenwerken, is ongewoon. "Verbluffend", schrijft Dennis Wilder zelfs op X, het voormalige Twitter. Hij is sinoloog aan de Georgetown University en beheerde de relatie tussen Japan en Zuid-Korea onder voormalig president George W. Bush. "In die tijd konden we nauwelijks Zuid-Koreaanse en Japanse leiders zover krijgen om ons in dezelfde kamer te ontmoeten."

Ook Jonathan Holslag, Chinakenner en professor internationale politiek, vindt het zeer uitzonderlijk. "Het is de eerste keer dat deze drie in topoverleg bijeen zitten. Dat is dus toch een diplomatieke doorbraak."

Japan en Zuid-Korea hebben historisch een vertroebelde relatie. Zuid-Koreanen vinden dat Japan zich nooit echt heeft verontschuldigd voor de kolonisatie van het Koreaanse schiereiland van 1910 tot 1945. "Maar beide landen hebben ook een grensconflict van de Dokto- of Takeshima-eilanden tussen Japan en Zuid-Korea", vertelt Holslag.

Dat die spanningen nu even onder de mat zijn geveegd, is volgens Holslag vooral het gevolg van de bereidwilligheid van de nieuwe Zuid-Koreaanse regering. "Die is wat pragmatischer dan Japan."

Aanvankelijk was Zuid-Korea ook wat terughoudender in de samenwerking met de VS. "Nu zie je dat de huidige president toch ook die relaties wil verstevigen, ondanks historische spanningen met Japan."

Maar het waren toch vooral de Verenigde Staten die aandrongen op de ontmoeting. "Amerika probeert al lange tijde de partnerschappen en bondgenootschappen in de regio te versterken", zegt Holslag. "De voorbije jaren heeft het dat bijvoorbeeld gedaan met een partnerschap met Nieuw-Zeeland en Australië."

"Amerika wil vooral China indammen en het eigen leiderschap benadrukken. Onder Donald Trump werd dat door veel landen in twijfel getrokken. De Amerikanen willen echt het signaal geven dat ze terug zijn."

Ook Japan heeft baat bij de samenwerking. "Ze maken zich steeds meer zorgen over de groei van China en ook Noord-Korea speelt een rol. Die voeren meer en meer rakettesten uit en voltooien steeds sneller hun kernwapenprogramma. Dat thema weegt ook op Zuid-Korea."