De taliban zijn geen mannen van hun woord. Nog maar pas hadden ze in augustus 2021 de macht in Afghanistan opnieuw gegrepen toen ze in een persconferentie beloofden dat ze amnestie zouden verlenen aan wie voor de verdreven regering had gewerkt. Ze zouden de rechten van vrouwen respecteren alsook de persvrijheid. Geen enkele van die beloftes is gehouden. Er is alleen maar repressie, genderapartheid en veel armoede. Medewerkers van de vorige regering en veiligheidsdiensten, en vrouwen en meisjes betalen de hoogste prijs.
Twee jaar na machtsovername taliban zinkt Afghanistan weg in een allesverslindend moeras
Gepubliceerd:
Iedereen was verrast door de snelheid waarmee talibanstrijders heel Afghanistan veroverden na de terugtrekking van de internationale troepen. Op 15 augustus 2021 stonden de taliban in het centrum van de hoofdstad Kaboel. In paniek probeerden duizenden en duizenden Afghanen uit hun land weg te geraken. Ze wisten wat hen te wachten stond want in de jaren 90 hadden ze al een eerste keer kennis moeten maken met het extremistische bewind.
Wraakacties en collectieve bestraffing
Het meest actieve geweld richt zich tegen burgers die tussen 2001 en 2021 voor de regering, voor veiligheidsdiensten of voor internationale organisaties werkten. Leiders van de taliban ontkenden de wraakacties eerst, maar gaven later toe "dat er inderdaad schendingen van de amnestie gebeuren". Lokale talibanleiders zijn niet altijd gemotiveerd om dat soort aanvallen te stoppen. Twee jaar na de machtsovername worden voormalige ambtenaren nog altijd opgepakt, ze verdwijnen of worden zelfs vermoord.
Gewapende leden van de vroegere veiligheidstroepen zijn onder meer naar de provincie Panjshir gevlucht en hebben zich daar aangesloten bij het Nationale Verzetsfront. In een recent rapport komt Amnesty International met bewijzen van collectieve bestraffing in die regio: de taliban zoeken in de dorpen van Panjshir naar gewapende strijders en beschuldigen familieleden of andere gewone burgers van hulp aan die verzetsgroepen. Daarop worden ze gevangen genomen, gemarteld of gedood. Collectieve bestraffing is een oorlogsmisdaad.
Meisjes en vrouwen uitgommen
Voor de meisjes en vrouwen van Afghanistan is hun nachtmerrie waarheid geworden. De taliban laten elke dag minder toe voor hen. Eerst gingen de middelbare scholen toe voor meisjes, iets later ook de universiteiten. Schoonheidssalons zijn weer verboden, zowel om te bezoeken als om uit te baten.
De behandeling van vrouwen zorgt voor miljoenen persoonlijke drama's, maar het is veel meer dan dat: het is een ramp voor de toekomst van Afghanistan
Vrouwen mogen alleen volledig bedekt buitenkomen en wanneer ze langere afstanden afleggen, moet dat in het gezelschap van een mannelijke escorte. Vrouwen mogen niet meer werken voor ngo’s, ook niet voor de Verenigde Naties. Recht op onderwijs, recht om te werken, recht om vrij te bewegen, recht om samen te komen. Niets van dat alles.
Als het wat abstract in de oren klinkt, beeld het u eens in: een volledig geïsoleerd en extreem eenzaam leven. Dat zijn miljoenen persoonlijke drama’s, maar het is veel meer: het is een drama voor de toekomst van Afghanistan. De taliban wil absoluut dat de helft van het beschikbare brein onderontwikkeld blijft. Door vrouwen uit te sluiten van het maatschappelijke leven, gaat ook de Afghaanse economie verder de dieperik in. Vrouwen mogen zo goed als niet meer werken en hebben geen inkomen meer. Die uitsluiting van vrouwen maakt ook dat er veel minder buitenlandse hulp binnenkomt.
De Afghaanse vrouwen hebben 20 jaar lang een ander leven gekend, waarbij ze wel naar school en naar de universiteit gingen, waarbij ze werkten en buiten kwamen. Moedig blijven ze – zeker in en rond de hoofdstad Kaboel – op straat komen om tegen de opgelegde beperkingen te demonstreren. Vaak reageren de taliban met geweld. Je vrouwelijke stem laten horen in Afghanistan is gevaarlijk.
De taliban willen vrouwen uit het maatschappijbeeld weggommen en velen zijn bereid om geweld te gebruiken om daarvoor te zorgen. Toch blijkt er binnen de taliban ook onenigheid te zijn. Niet vanwege de vrouwenrechten, wel omdat zulk beleid hun internationale reputatie schaadt. Het talibanregime wordt daardoor nauwelijks erkend. Niet dat die zogenoemde genderapartheid snel zal verdwijnen. In maart heeft de Speciale Rapporteur van de Verenigde Naties gevraagd aan het Internationaal Strafhof om gendervervolging mee te onderzoeken als misdrijf in het onderzoek dat gevoerd wordt naar oorlogsmisdaden en misdaden tegen de mensheid sinds 2003 in Afghanistan.
Niet leven maar overleven
En zo wordt Afghanistan één van de grootste humanitaire crisissen ter wereld. Twee derde van de bevolking, zowat 28 miljoen mensen, heeft humanitaire hulp nodig. 4 miljoen mensen zijn ondervoed, vooral kinderen jonger dan 5. Familieleden verkopen hun dochters of een nier om toch maar wat geld binnen te halen om de andere monden in de familie te voeden.
Veel westerse landen erkennen de talibanregering dan ook niet. Dat betekent dat ze geen internationaal geld krijgen. Een ramp, want Afghanistan was vroeger voor 80% afhankelijk van buitenlandse steun. En het is de gewone Afghaanse bevolking die daarvoor de prijs betaalt. De gezondheidszorg staat op instorten, er zijn immense tekorten aan medicatie, brandstof en eten. Voor de internationale gemeenschap blijft het immens moeilijk, nu al twee jaar lang: hoe kunnen ze de bevolking niet de prijs laten betalen voor het niet-erkennen van de taliban. Een oplossing is nog niet gevonden.
Nog meer Afghanen zullen zich genoodzaakt voelen hun land te verlaten. In Afghanistan is het meer overleven dan leven.
Zo zit Afghanistan in een neerwaartse spiraal die eindeloos lijkt. Nog meer Afghanen zullen zich genoodzaakt voelen om hun land te verlaten, want in Afghanistan is het meer overleven dan leven. Nu al zitten duizenden Afghanen die wel zijn weggeraakt vast in landen als Pakistan, Iran en Turkije, vaak in ellendige omstandigheden. Ze doen een beroep op mensensmokkelaars om ja, naar Europa te komen. Zonder vooruitzicht dat het allesverslindende moeras wat zal opdrogen, zullen er nog vele duizenden volgen.
