Twee jaar na de machtsovername door de taliban in Kaboel, wachten nog altijd tal van mensen op een humanitair visum om naar ons land te komen. De Afghaanse Mohammed is samen met zijn gezin sinds vorige week in België na een lange, soms uitzichtloze procedure. "We hadden geen leven meer", getuigt hij. "We wachtten dag en nacht."
2 jaar na de val van Kaboel zitten velen nog steeds vast in Afghanistan: "Angstaanjagende jaren"
Lina El Bakkali
Gepubliceerd:
De Afghaanse Mohammed is computerleraar. Hij heeft een tijd gewerkt voor Moeders voor Vrede, een organisatie die zich inzet voor vrouwenrechten in conflictgebieden zoals Afghanistan.
Wanneer de taliban, morgen twee jaar geleden, de Afghaanse hoofdstad Kaboel binnenvielen, wilde Mohammed het land verlaten met zijn vrouw en één maand oude zoon. Maar ze raakten niet geëvacueerd.
"Angstaanjagend"
"De taliban scholden ons uit voor ongelovigen", vertelt Mohammed. "Ze zeiden dat ze ons zouden vermoorden, omdat we met buitenlanders gewerkt hadden en omdat we hen in Afghanistan geholpen hadden. Het was angstaanjagend."
Het stopte niet bij dreigementen. De taliban verboden zijn vrouw, die boekhoudster is, om nog te gaan werken. Opnieuw maakte het gezin plannen om te vluchten. Na 9 maanden lukte het hen om geldige paspoorten en een visum voor Iran te bemachtigen, om van daar naar België te komen.
"Toen ik de Belgische ambassade in Teheran, in Iran, belde, zeiden ze dat ze niets konden doen en dat er alleen vanuit Pakistan gereisd kon worden. Toen ik zei dat ik niet naar Pakistan kon gaan, antwoordden ze dat dat niet hun probleem was."
Mohammed zat dus met zijn gezin vast in Iran. Hun geld raakte op en hun visum verliep. "Mijn kamer werd een gevangeniscel. Elke keer wanneer we naar buiten gingen, liepen we de kans om uit het land gezet te worden. Op die manier hadden we geen leven meer. We hebben toen Moeders voor Vrede opnieuw om hulp gevraagd."
Olivier Vandecasteele
De organisatie hielp met de visumaanvraag, maar die werd geweigerd. Pas wanneer iemand aangaf financieel borg voor het gezin te willen staan en opvang te willen verlenen, kwam er schot in de zaak. "We werden gebeld met het nieuws dat we naar België mochten komen. Ik was heel verrast en blij, maar toen dook er een nieuw probleem op."
En dat probleem had niets met hen te maken. België onderhandelde op dat moment namelijk volop met Iran over de gevangenenruil met Olivier Vandecasteele. Mohammeds dossier leek vast te zitten. Tot deze maand, wanneer het verlossende nieuws kwam.
"We zijn vorige week uiteindelijk in Brussel beland", zegt Mohammed met een zucht van opluchting. "Na twee jaar vol enge, stresserende dagen. We hebben dag en nacht gewacht. Het was heel beangstigend."
"Onaanvaardbaar lang wachten"
Mohammed en zijn gezin zijn niet de enigen die dit mee hebben gemaakt. Toen Kaboel in de handen terechtkwam van de taliban, stelde België een evacuatielijst op van 580 mensen - Belgen en Afghanen - die in gevaar waren. Via een humanitair visum kunnen ze legaal naar ons land komen. Die evacuatiemissie is afgelopen.
"Maar er zijn tientallen nieuwe dossiers bij gekomen van mensen die voldoen aan de vereisten van een humanitair visum", zegt Flor Didden, expert migratie bij 11.11.11.
"Net als Mohammed en zijn gezin zitten of zaten ze onaanvaardbaar lang vast in Afghanistan, of buurlanden Iran en Pakistan. Omdat de procedure te moeilijk is."
Resem obstakels
Volgens Didden krijgen de mensen te maken met een resem obstakels en een tergend lange procedure. "Het visum moet aangevraagd worden bij een Belgische ambassade. Die is er niet meer in Afghanistan zelf. Daardoor moeten ze dus naar de buurlanden gaan, maar die reizen zijn enorm gevaarlijk."
"Wanneer ze daar dan aankomen, worden ze vaak van het kastje naar de muur gestuurd", zegt Didden. "Ze krijgen vaak tegenstrijdige informatie over waar ze de aanvraag moeten indienen. En ze moeten vaak heel lang wachten op antwoord, meer dan een jaar zelfs. Langer dan de geldigheid van je reisvisum voor dat land. Hoe langer je daar dus bent, hoe groter de kans dat je terug naar Afghanistan wordt gestuurd. We pleiten dus voor een wachttijd van maximum drie maanden."
Mensen krijgen vaak tegenstrijdige informatie over waar ze de aanvraag moeten indienen
Flor Didden, 11.11.11
"Een tweede obstakel is de kostprijs van de procedure. Voor een gezin kan die oplopen tot meer dan 1.000 euro. En dan gaat het alleen over de administratieve kost. Niet over de reis en het verblijf. We vragen dus ook om die kosten terug te brengen, zodat mensen een realistische kans hebben om een aanvraag in te dienen."
"Ik besef dat de situatie in Afghanistan nog heel moeilijk is. Er worden dan ook heel wat humanitaire visa uitgereikt", reageert staatssecretaris van Asiel en Migratie Nicole de Moor (CD&V) in "De ochtend" op Radio 1.
"Een humanitair visum is echt bedoeld voor de kwetsbaarste profielen. Mensen die persoonlijk bedreigd worden wegens hun politieke activiteiten bijvoorbeeld. We kunnen onmogelijk aan iedereen een visum verlenen."
"Na de val van Kaboel heeft België zijn verantwoordelijkheid genomen. We hebben toen meegedaan aan een grote evacuatiemissie. Maar die is afgelopen. We hebben net als de meeste andere landen onze ambassade in Afghanistan gesloten én we hebben geen troepen meer ter plaatse. Daardoor zijn de zaken natuurlijk complexer."
"We hebben extra mensen ingezet op verschillende diensten om de aanvragen te verwerken, maar Afghanistan is niet het enige land in nood. Er zijn heel veel aanvragen. Daardoor lopen de wachttijden helaas ook op. Daarnaast bevatten veel aanvragen te weinig informatie, en op basis daarvan kunnen onze diensten niet oordelen."
"Ten slotte is het inderdaad zo dat mensen een gevaarlijke reis moeten maken naar een buurland om een visum aan te kunnen vragen, maar een aanvraag moet echt fysiek gebeuren. Je kunt geen humanitair visum geven op basis van een mail of brief. De identiteit en de nodige documenten moeten gecontroleerd worden."
