"Iemand redden op die hoogte is extreem moeilijk": Belgische klimmers over gebrek aan hulp voor man die stierf op K2

Het ongeval gebeurde eind juli, maar beelden ervan lokken twee weken later nog veel verontwaardiging uit. Te zien is hoe een bergbeklimmer die in de problemen kwam, niet wordt geholpen door andere klimmers. Sterker nog: ze stappen gewoon over hem en uiteindelijk overleeft de Pakistaanse Mohammad Hassan de tocht niet.

Wie dat ziet of hoort, heeft snel het oordeel "egoïstisch" klaar, want hoe krijg je zoiets over je hart? Iemand in levensgevaar help je toch? Wel, zo eenvoudig is het niet. "Nuance is hier wel degelijk op zijn plaats", stelt alvast berggids en alpinist Bart Overlaet.

Overlaet waagde zich zelf nog niet aan de K2, met 8.611 meter hoogte de op één na hoogste berg ter wereld. "Maar ik kan me wel iets bij de situatie voorstellen. In 2001 ondernam ik een expeditie naar een andere top in de buurt, ook een achtduizender. Toen ben ik gestrand op 7.000 meter hoogte, door weersomstandigheden en lawinegevaar."

Het was ook een lawine die de Pakistaan Hassan ten val bracht, nota bene op het gevaarlijkste punt van de beklimming, de zogenoemde "bottleneck" van de K2. "Dat is een heel smalle passage vlak onder de top van de berg. Daar iemand redden, op die hoogte, is enorm moeilijk."

"Je mag het niet vergelijken met iemand helpen op zeeniveau", benadrukt Overlaet. "Op 8.500 meter hoogte is het allemaal zo evident niet meer en ben je zelf ook in gevaar. Dat is dan ook het eerste wat je moet afwegen, want als je zelf niet in veiligheid bent, kan je niemand helpen. Je kan niet blijven wachten tot je eigen zuurstof op is."

"Bovendien kan je het niet alleen. Er zijn zeker 4, 5 of zelfs 6 mensen nodig om iemand die zelf niet meer kan bewegen, naar beneden te helpen. Een helikopter is geen optie op die hoogte en je moet beseffen dat je niet enkel die persoon zijn lichaamsgewicht moet dragen, maar ook het gewicht van het materiaal."

Ook Sofie Lenaerts beklemtoont dat een redding op die plek op die hoogte enorm moeilijk is. Lenaerts kon ooit al de Mount Everest toppen en ondernam verschillende pogingen om de top van een aantal andere "achtduizenders" in de buurt van de K2 te bereiken. 

"Klimmers die al wat ervaring hebben opgebouwd, gaan naar de bergen met het benodigde materiaal", vertelt ze. "Dat is the way to climb. Er zijn immers altijd risico's die je niet kan omzeilen en dus moet je voorbereid zijn en spullen meenemen waarop je kan overleven of een rescue kan uitvoeren."

"Maar om iemand anders te helpen die niet meer kan bewegen, heb je minstens vier mensen nodig. Dat nog eens doen in de death zone van de K2, is extreem moeilijk en gevaarlijk. Het gaat echt om een stuk waar iedereen tegen de bergwand plakt en waar je zo snel mogelijk wil passeren. Daar komt van alles naar beneden: ijs, lawines, ... Het is een risico om daar te blijven staan."

Daarnaast is het niet altijd even eenvoudig om de juiste beslissingen te nemen op zo'n moment, aldus Lenaerts. "Wij draaien op zuurstof en soms heb je te weinig zuurstof op grote hoogte. Dan gaan je hersenen trager reageren. Er zijn zo al veel slechte beslissingen genomen. Mensen negeren bijvoorbeeld ook hun eigen lichaamssignalen en willen koste wat kost de top halen. Zo klim je letterlijk tot de dood."

Toch zijn niet alleen de moeilijke omstandigheden op grote hoogte volgens Lenaerts een reden waarom er zo weinig hulp werd geboden. "Ook geld speelt mee. Een sherpa voor de K2 kost 30.000 dollar. Klanten die zoveel hebben neergeteld voor de top en iemand zien liggen die ze niet kennen, beslissen al wel eens om niet te helpen."

De commercialisering van beklimmingen heeft bovendien nog een ander negatief gevolg. "Het maakt het mogelijk voor mensen met weinig of geen ervaring om zo'n moeilijke bergen te beklimmen. Sherpa's staan immers voor alles in. Die klantklimmers kennen geen rescuetechnieken, alle verantwoordelijkheid wordt afgeschoven op de sherpa."

Dat ziet ook Bart Overlaet. "Dit gebeurt ook elk jaar op de Mount Everest. Het is een spijtig gevolg van de commercialisering van bergtoppen. De Everest wordt beklommen door toeristen die het geld hebben om een sherpa te betalen die hen naar boven helpt. De K2 is ook gecommercialiseerd. Gevolg: je krijgt te veel mensen op één bepaalde plaats en dat leidt tot zulke toestanden."

Zolang er zoveel geld mee gemoeid is, zullen expedities met dodelijke uitkomsten, bovendien blijven plaatsvinden, vreest hij. "Het wordt gedoogd omdat de staat hier veel inkomsten uithaalt. Elke klimmer betaalt immers om een expeditie te mogen ondernemen. Maar de keerzijde is dat er op een bepaalde plaats veel mensen samenkomen en het gevaarlijk wordt. En jammer genoeg leidt dat ook tot tragische situaties zoals hier."