De leiders van een tiental West-Afrikaanse landen hebben de opdracht gegeven om een regionale troepenmacht in staat van paraatheid te brengen, na de staatsgreep in Niger. De troepenmacht wordt voorlopig niet ingezet, maar dat moet wel "zo snel mogelijk" kunnen. De prioriteit is nog altijd om een diplomatieke oplossing te vinden. "ECOWAS blaast al een hele tijd warm en koud", stelt specialist Afrikaanse politiek Kristof Titeca vast.
West-Afrikaanse buurlanden brengen regionale troepenmacht in staat van paraatheid na staatsgreep in Niger
Freek Willems
Gepubliceerd:
Bijgewerkt:
Twee weken na de staatsgreep hopen de buurlanden in West-Afrika nog altijd dat de grondwettelijke orde in Niger met vreedzame middelen hersteld kan worden. Verschillende leiders benadrukken dat. Maar ze voeren de druk op de coupplegers tegelijk op. Tijdens een bijeenkomst van ECOWAS, de Economische Gemeenschap van West-Afrikaanse Staten, is gisteravond beslist om een regionale troepenmacht in staat van paraatheid te brengen.
Voorlopig wordt die troepenmacht nog niet ingezet, maar volgens de Ivoriaanse president Alassane Ouattara zou die "zo snel mogelijk" moeten kunnen ingrijpen. Wanneer, is niet duidelijk. ECOWAS stelde geen enkele datum in het vooruitzicht. Ivoorkust zou zelf 850 tot 1.100 militairen leveren, ook Nigeria en Benin zouden troepen inzetten, samen met "andere landen".
Eerder hadden de landen van ECOWAS de coupplegers al een ultimatum gesteld. Indien de afgezette president Bazoum tegen 6 augustus niet opnieuw in zijn macht hersteld zou zijn, zouden er zware sancties volgen. Ook een militaire interventie werd toen niet uitgesloten.
De coupplegers in Niger waren echter niet onder de indruk. Het nieuwe regime sloot wel het luchtruim boven Niger, de avond voor de deadline verstreek, maar voor de rest gebeurde er weinig. Eerder deze week stelden de coupplegers een eigen premier en regering aan. Niets lijkt er op dat Bazoum snel weer op post zal zijn. Het militaire regime zou er intussen zelfs mee gedreigd hebben om de afgezette president te vermoorden, als er een buitenlandse militaire interventie komt.
"ECOWAS blaast warm en koud"
Of die militaire interventie er uiteindelijk zal komen, is nog maar de vraag. ECOWAS is hier "een beetje warm en koud aan het blazen", duidt Kristof Titeca, specialist Afrikaanse politiek aan de Universiteit Antwerpen. En dat doen ze eigenlijk al sinds de staatsgreep, voegt hij eraan toe.
"Enerzijds is een dergelijk statement inderdaad een indicatie dat zo'n actie wel degelijk dichterbij zou kunnen komen, anderzijds betekent het ook niet zo heel veel concreet", zegt hij in "De ochtend" op Radio 1. "Het blijft een statement om de druk verder op te drijven."
Titeca benadrukt dat het activeren van militaire troepen ook al het geval was bij de vorige dreiging. "Zo'n activatie zal nog steeds weken duren en het is nog steeds onduidelijk hoe dit er uit zou zien."
Topoverleg Ecowas over Niger: "Internationale kritiek op militaire tussenkomst"
Steun van Frankrijk, VS en EU minder enthousiast
Volgens Titeca brokkelt de internationale steun voor zo'n militaire interventie intussen wel af. "Er is meer en meer kritiek en twijfel op het welslagen ervan." Alleen Frankrijk steunt nog openlijk zo'n militaire interventie. Bij de Verenigde Staten en de Europese Unie is het enthousiasme veel kleiner. "Daar dringt men aan op een diplomatieke oplossing, omdat het minder en minder waarschijnlijk wordt dat de ex-president opnieuw aan de macht zou kunnen komen in Niger", zegt Titeca.
"ECOWAS speelt een belangrijke rol en toont de noodzaak van de terugkeer naar de constitutionele orde", reageerde de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Antony Blinken op de bijeenkomst van ECOWAS. "Wij steunen het leiderschap en het werk van ECOWAS op dit gebied", klonk het, zonder de interventie zelf te benoemen.
Frankrijk gaf op zijn beurt "volledige steun aan alle conclusies" die werden aangenomen tijdens de ECOWAS-top over Niger. Daarnaast zei het Franse ministerie van Buitenlandse Zaken nog eens "de poging tot staatsgreep die in Niger plaatsvindt en de ontvoering van president Bazoum en zijn gezin" krachtig te veroordelen.
Maar ook binnen ECOWAS zelf zijn er tegenstellingen, sommige landen zijn uitgesproken voorstander van zo'n interventie, zoals Nigeria, Senegal en Ivoorkust, anderen zijn er minder voor te vinden. En ook binnen die landen zijn er tegenstellingen. "Binnen Nigeria heeft de Senaat zich heel sterk uitgesproken tegen zo'n militaire interventie en het valt ook nog te bezien of het leger in die landen ervoor te vinden is."
Intussen zijn er heel veel diplomatieke initiatieven aan de gang. Naast ECOWAS zetten ook de Verenigde Naties en de Afrikaanse Unie zich daarvoor in. Ook de president van Togo heeft de nieuwe machthebbers in Niger bezocht, net als de Amerikaanse viceminister van Buitenlandse Zaken Victoria Nuland. "Maar het valt nog te bezien wat voor impact dat heeft."
Al 7 ECOWAS-interventies in het verleden
ECOWAS is een regionale organisatie die is opgericht met als doel economische integratie en samenwerking te bevorderen tussen de West-Afrikaanse landen. ECOWAS werd opgericht in 1975 en telt momenteel 15 lidstaten uit de regio. Vier landen zijn evenwel geschorst: Mali, Burkina Faso, Guinee en Niger.
Sinds 1990 heeft ECOWAS ook een militaire arm. In het verleden heeft de organisatie al 7 militaire missies uitgezonden. In 1990 was er de vredesmissie in Liberia, waar toen een bloedige burgeroorlog aan de gang was. In 1997 was er een militaire interventie in Sierra Leone en in 1999 in Guinee-Bissau. In 2003 volgde een tweede missie in Liberia. In datzelfde jaar was er ook een interventie in Ivoorkust, na een mislukte staatsgreep. In 2013 was dat ook het geval na de staatsgreep in Mali.
De laatste interventie dateert van 2017, in Gambia. ECOWAS stuurde toen troepen nadat president Yahya Jammeh geweigerd had om plaats te ruimen voor zijn verkozen opvolger.
