De James Webbtelescoop heeft een opvallende ontdekking gedaan: op een beeld dat is vrijgegeven door het Europese ruimtevaartagentschap ESA is een groot vraagteken te zien. En bij een vraagteken hoort natuurlijk een vraag. In dit geval: wat is dat mysterieuze kosmische vraagteken precies?
James Webbtelescoop doet ontdekking die toch minstens één grote kosmische vraag oproept
Pieterjan Huyghebaert
Gepubliceerd:
De James Webbtelescoop is met een diameter van 6,5 meter de grootste en meest krachtige telescoop die de mens al de ruimte in gestuurd heeft. James Webb bevindt zich op 1,6 miljoen kilometer van de aarde. Vanaf daar speurt de telescoop naar exoplaneten en het licht van sterren dat al miljarden jaren onderweg is.
Enkele weken geleden gaf de ESA een beeld vrij dat de James Webbtelescoop heeft genomen van twee jonge sterren die aan het vormen zijn. Het gaat om het paar Herbig-Haro 46/47 op 1.470 lichtjaar van hier. Dat wil zeggen dat hun licht er 1.470 jaar over doet om ons te bereiken.
De twee voeden zich met de schijf van gas en stof waarmee ze omringd zijn. Het beeld in kwestie is genomen in nabij-infrarood licht. Infraroodstraling is onzichtbaar voor het menselijk oog en dus moesten de beelden nog worden omgezet in zichtbare foto's. Meer details over hoe dat gebeurt, lees je hier.
Het resultaat is dus een prachtig beeld van een jong sterrenpaar in volle formatie, maar op de foto is op de achtergrond nog iets te zien. Wie goed kijkt, spot onderaan een kosmisch vraagteken (red. we hebben het voor de duidelijkheid in het rood omcirkeld).
Op onderstaande beelden hebben we dat deel van de foto telkens uitvergroot:
Het vraagteken
Het vraagteken
Het vraagteken
En bij een vraagteken hoort natuurlijk een vraag. In dit geval: wat is het mysterieuze kosmische vraagteken precies? "Het is wellicht een verafgelegen sterrenstelsel of mogelijk zelfs twee sterrenstelsels die met elkaar interageren", meldt een woordvoerder van de wetenschapsdivisie van de James Webbtelescoop aan Space.com . Dat laatste is wellicht meteen ook de oorzaak voor de bizarre vorm.
"Het zou bijvoorbeeld om twee botsende sterrenstelsels kunnen gaan", voegt fysicaprofessor Matt Caplan van de universiteit van Illinois er nog aan toe. "Het bovenste deel van het vraagteken zou een stuk kunnen zijn van een groter sterrenstelsel dat verstoord wordt door het andere, kleinere, stelsel." Al zijn er volgens Caplan nog andere mogelijkheden.
Botsende sterrenstelsels
Ook ons eigen sterrenstelsel, de Melkweg, gaat in een verre toekomst botsen met ons buurstelsel Andromeda. Dat stelsel ligt nu op zo’n 2,5 miljoen lichtjaar van het onze.
Zo'n botsing hoeft niet noodzakelijk een catastrofe te zijn. Sterrenstelsels zijn grotendeels leeg, er is veel afstand tussen de sterren en planeten. Toch kunnen hemellichamen door de botsing in een volledig andere baan terechtkomen. En dat kan wel grote gevolgen hebben.
Voorlopig is er geen reden voor ongerustheid. Die botsing met onze galactische buur is niet voor morgen: astronomen verwachten dat de twee sterrenstelsels elkaar pas binnen 4 miljard jaar zullen ontmoeten.
Wat het mysterieuze kosmische vraagteken ook is, het is ontzettend ver weg. Dat kunnen de wetenschappers afleiden door de kleur. De golflengte van licht wordt langer als het zicht van de waarnemer verwijdert. Een langere golflengte zit meer in het rode spectrum van licht. Dit wordt "roodverschuiving" genoemd. Hoe roder een object met andere woorden lijkt, hoe verder het van ons bevindt.
"Meer onderzoek is nodig om zeker te zijn wat het precies is", meldt de woordvoerder van de wetenschapsdivisie nog. "Dit is wellicht de allereerste keer dat we dit specifieke object hebben waargenomen. Webb heeft ons al veel nieuwe verafgelegen sterrenstelsels getoond, maar er ligt nog veel wetenschappelijk werk op de plank."
