Betekent dit kwakkelweer ook een kwakkeljaar voor boeren? Dit verwacht de Boerenbond

Op echt zonnig weer hebben we de voorbije weken niet echt kunnen rekenen. Tegenvaller voor mensen die rekenden op een zomerse vakantie in eigen land, maar geldt die teleurstelling dan ook voor de boeren, nu er stilaan geoogst moet worden? 

Dat valt over het algemeen wel mee, sust Pieter Van Oost, adviseur plantaardige productie bij de Boerenbond. "De algemene teneur vandaag is dat landbouwers na een lange periode van droogte en wind best tevreden zijn met de neerslag. Voor het grootste deel van de landbouwers mag het de komende dagen zelfs nog af en toe regenen."

Toch is het moeilijk om in dit geval voor álle Vlaamse boeren te spreken, geeft hij toe. "Je ziet in Vlaanderen wat oogst betreft nuanceverschillen per regio. Zo krijgen we uit gebieden die tot dusver altijd de volle laag gehad hebben op vlak van neerslag toch ook het signaal dat het nu mag gaan stoppen."

De verwachtingen verschillen natuurlijk ook van teelt tot teelt. Een overzicht: 

De opbrengst aan tarwe dit jaar zal 15 tot 25 procent - zo'n 2 ton per hectare - lager liggen dan andere jaren, verwacht de Boerenbond. "Dat heeft te maken met het nattere en koudere voorjaar en dan de lange droge periode in mei/juni", weet Van Oost.

Bovendien moet graan aan bepaalde droogtegraden kunnen voldoen om het te kunnen oogsten, om het te kunnen bewaren, waardoor er nu ook wat vertraging zit op de oogst. "Maar de verschillen tussen regio's zijn groot op dat vlak. In Limburg en Vlaams-Brabant is nog maar 20 à 30 procent van de tarwe geoogst, terwijl dat in sommige delen van West-Vlaanderen al 80 à 90 procent is."

Voor wie nu al vreest voor duurder brood: over de graanprijs maakt Van Oost zich momenteel niet te veel zorgen. "Die wordt grotendeels bepaald door de wereldmarkt. Vorig jaar zaten we met extreem hoge graanprijzen. Toen gingen we naar 350 euro per ton. Maar vandaag ligt die prijs op 200 euro per ton, dat is eigenlijk heel normaal."

Veel aardappelen zijn dit voorjaar later gepoot doordat het zo nat en koud was. "Nadien volgde die droge periode, waardoor er heel wat opkomstproblemen waren. Op dat moment hebben een aantal boeren - zij die dat konden - hun aardappelen beregend. Daardoor zien we nu grote verschillen."

Zeker bij de halfvroege aardappelen - die nu geoogst worden - is de opbrengst een pak lager. "Gemiddeld kan je daarvan gemakkelijk 40 ton per hectare oogsten", zegt Van Oost. "Maar ik hoor nu landbouwers die maar tussen de 20 en 25 ton per hectare hebben opgehaald. Dus dat is beduidend minder."

Anderzijds zijn de groeiomstandigheden voor aardappelen nu ideaal voor grote delen van Vlaanderen. "Dus iedere dag dat die aardappelen langer in de grond zitten, verkleint het verschil." 

Maar niet alle landbouwers kunnen wachten met oogsten, omdat een groot deel van ons aardappelareaal gecontracteerd is door de friet- en chipsfabrikanten. "Zij hebben nood aan hun grondstoffen en van zodra de bewaaraardappelen op zijn, rekenen zij op de nieuwe oogst. Wij raden de fabrikanten en landbouwers dus nu aan om te overleggen over hoe lang ze die aardappelen nog kunnen laten staan."

Voor de latere aardappelen is de situatie veel rooskleuriger. "Zeker op de beregende percelen hebben die planten zich heel goed hersteld. We zitten nu in de topgroeidagen: een temperatuur van zo'n 20 graden, lange dagen dus veel licht en er is water. Bovendien gaat het om rustige regen. Ook de ziektedruk is laag."

Momenteel is de aardappelprijs vrij hoog. "Maar die vrije prijs geldt niet voor het gros van de aardappelen die worden verkocht", nuanceert Van Oost. "Voor 80 procent of meer van de Belgische aardappelen is de prijs vooraf vastgelegd in een contract. Dat betekent dus ook dat het gros van de aardappelboeren niet heeft kunnen profiteren van die hogere aardappelprijzen eerder dit jaar."

Voor suikerbieten zijn de huidige weersomstandigheden al bij al goed, ziet Van Oost. "Dit jaar zal de oogst wellicht iets kleiner zijn dan gemiddeld: waar het gemiddeld om 80 à 85 ton per hectare gaat, zal dat dit jaar wellicht zo'n 10 ton per hectare minder zijn."

Maar de grote vraag is dan: hoeveel suiker zit er in de bieten? "Dat hangt sterk af van hoeveel uren zonneschijn we nog zullen krijgen in augustus. Er kan in de komende 6-7 weken dus nog veel gebeuren."

Voor de appelteelt verwacht de Boerenbond een daling van de oogst van 14 à 15 procent tegenover vorig jaar. "Maar het appelareaal in Vlaanderen - de totale oppervlakte aan appelbomen - is de laatste jaren ook gewoon sterk gedaald, doordat het rendement enkele jaren op rij erg slecht was."

Almaar meer fruitboeren zijn overschakeld op peren. En voor die peren zal de oogst dit jaar wellicht ook hoger liggen. De Boerenbond verwacht bij de Conferenceperen zo'n 40 ton per hectare tegenover zo'n 32 ton per hectare vorig jaar. "Vorig jaar hadden we misschien evenveel peren, maar ze waren toen veel kleiner en dunner door de droogte. Dat zou dit jaar veel beter kunnen meevallen."

Gematigde temperaturen en veel water: voor prei en boontjes zijn het momenteel ideale weersomstandigheden. Moeilijker is het voor de wortelen, die toen ze moesten uitkomen heel veel last hebben gehad van droogte en de wind. "Ik denk niet dat zich dat nu nog zal herstellen", stelt Van Oost.

Voor sla in openlucht zijn de omstandigheden al bij al oké, "maar stilaan wordt het op sommige plaatsen te nat, dus boeren moeten nu proberen rotvorming tegen te gaan". De kolen - zeker de bloemkolen - hebben dit voorjaar afgezien door de droogte. "Maar momenteel zijn het goede groeidagen. De verwachting is dat zich dat nu kan herstellen."