Het vrachtschip Fremantle Highway dat dinsdagnacht vuur vatte ten noorden van de Waddeneilanden met bijna 3.000 auto's aan boord kan nog weken blijven branden, waarschuwt de Nederlandse kustwacht. Het brandende schip hangt sinds woensdagmiddag vast aan kabels om de drukke scheepvaartroute waarin het zich bevindt niet te hinderen. In "De wereld vandaag" op Radio 1 uitte Wilfried Lemmens (Koninklijke Belgische Redersvereniging) de hoop dat deze brand een wijze les kan zijn voor de toekomst.
"Hopelijk trekt men lessen uit ongeval met Fremantle: autotransport op zee moet met meer zorg behandeld worden"
De brand op de Fremantle Highway brak de voorbije nacht uit. Het Panamese schip van 200 meter lang vervoerde bijna 2.900 auto's, waaronder 25 elektrische wagens. Mogelijk ontstond het vuur in een van die laatsten. Al is ook dat niet zeker, stelt Wilfried Lemmens.
"Men zegt wel dat de brand mogelijk ontstaan is door een elektrische wagen maar er waren nog ruim 2.800 andere wagens aan boord, waarvan een deel tweedehands. Het probleem zou daar wel eens ontstaan kunnen zijn, dat die wagens niet zorgvuldig genoeg geladen zijn waardoor een brand ontstaan is die niet te blussen is."
Tweedehandswagens verkeren niet altijd in even goede staat, weet Lemmens. "Normaal gezien moet de batterij voor het transport worden losgekoppeld maar soms zijn de batterijen licht beschadigd waardoor ze bijvoorbeeld brandstof lekken. Als er dan ergens een vonk overslaat, kan er brand ontstaan. Een elektrische wagen brandt hard, maar een gewone wagen doet dat evengoed."
Bluswerken vergen grootste omzichtigheid
De vraag is dan ook hoe lang zo’n vlammenzee op zee kan duren. De Nederlandse kustwacht waarschuwde vandaag dat het wel eens een kwestie van weken zou kunnen zijn. Uitzonderlijk is dat niet. In de lente van vorig jaar bleef het autoschip Felicity Ace, dat ter hoogte van de Azoren met 4.000 peperdure luxewagens vuur had gevat vervolgens ook nog wekenlang branden.
Bij bluswerken op volle zee moet je dan ook heel omzichtig te werk gaan. "Als je de brand laat uitbranden dan zou door de extreme hitte het staal van het schip kunnen worden aangetast, waardoor de structuur ervan verzwakt en vervormt en het schip zelfs kan breken. Anderzijds kan je te veel bluswater gebruiken waardoor je op de verschillende dekken een zogeheten "vrij vloeistof"-oppervlak creëert en de stabiliteit in gevaar komt. Vergelijk het met een babybadje met water. Als je daarmee enkele stappen doet, slaat het water al gauw over de rand. Dus ook daar kan de stabiliteit in gevaar komen waardoor het schip kapseist", aldus nog Lemmens.
De Fremantle Highway bevond zich op een drukke scheepvaartroute ten noorden van de Nederlandse Waddeneilanden, zowat 27 kilometer ten noorden van Ameland, toen de brand uitbrak. Het vrachtschip was vertrokken uit het Duitse Bremerhaven en op weg naar Port Said in Egypte. Door de brand is het stuurloos, maar één of meerdere sleepboten houden het op zijn plaats met kabels.
Het schip drijft immers net buiten het zogenoemde verkeersscheidingsstelsel, zeg maar de uitgetekende autosnelweg voor schepen op zee. Er is voorlopig dus geen probleem van een mogelijke blokkering van andere schepen.
"De schepen houden in een verkeersscheidingsstelsel de rechterzijde aan om beter het verkeer te kunnen regelen in druk bevaren gebieden", zegt Veerle Van Driessche, docent aan de Hogere Zeevaartschool Antwerpen. "De Fremantle ligt daar nu net buiten. Men zal dat uiteraard zo willen houden." Een vergelijking met de Evergiven die het Suezkanaal blokkeerde, is dan ook niet op zijn plaats.
"Het is fijn dat we zo snel de kabel hebben kunnen bevestigen, want er staat een harde wind en sterke stroming", zegt een medewerker van een rederij die hulp kwam bieden, aan de Nederlandse omroep NOS.
Mocht het schip toch in de vaarroute belanden, dan zijn er uitwijkmogelijkheden
Veerle Van Driessche van de Antwerpse Zeevaartschool
Op de route passeert onder meer het scheepvaartverkeer van en naar het Kanaal en van de havens van Antwerpen, Rotterdam en Hamburg. Ook de doorgang van en naar de Middellandse Zee en de Baltische staten ligt daar, via het Kielkanaal.
Als het schip toch in de route zou belanden, dan zijn er in principe nog wel uitwijkmogelijkheden. "Op zich heb je genoeg waterruimte. Je mag volgens de reglementen ook uit het verkeersscheidingsstelsel gaan, als er een gegronde reden is."
Brand op een schip kan lang aanhouden
Branden op schepen komen wel vaker voor. Volgens verzekeraar Allianz waren branden het voorbije jaar zelfs de op één na grootste oorzaak van verlies in de scheepvaart.
Elektrische auto's vormen daarbij een extra risico, mocht er een batterij ontploffen. Hun aandeel in het transport neemt constant toe, wegens de omslag die we proberen te maken naar een koolstofvrije(re) maatschappij. De markt van lithiumbatterijen zou het komende decennium elk jaar met 30 procent groeien, schat Allianz. Specialisten pleiten er daarom voor om een maximumpercentage te zetten op het aantal elektrische auto's in een totale scheepslading.
Scheepsbranden kunnen overigens lang aanhouden, weten we uit het verleden. Ze zijn sowieso moeilijk te blussen, want te veel bluswater kan een schip uit balans halen en eventueel zelfs doen zinken.
Milieuramp?
De kans bestaat dat het schip zinkt. Als dat gebeurt, wordt de plaats afgebakend met boeien zodat langskomende schepen weten waar het wrak precies ligt.
Maar als het zinkt kan het een milieuramp betekenen. "Wij zijn natuurlijk altijd bang voor de milieueffecten, de effecten op de natuur van het Waddengebied. Het is een werelderfgoedgebied en dat zou beschadigd kunnen worden als daar heel rare, giftige producten in terecht zouden komen", vertelde burgemeester Leo Pieter Stoel van het Waddeneiland Ameland daarover aan NOS.
Grote brand op vrachtschip met elektrische wagens: Hoe krijg je dat geblust?
