Israëli's komen sinds januari op straat om te protesteren tegen de controversiële justitiehervorming. Het aantal betogers is sindsdien toegenomen. Bijna een kwart van de bevolking zou al minstens een keer hebben geprotesteerd en meer dan de helft van de inwoners wil de hervorming opschorten.
"Er komen nog honderden wetten aan die elk aspect van ons leven zullen beïnvloeden: vrouwenrechten, rechten van minderheden, vrijheid van meningsuiting, vrijheid van beweging." Aan het woord is de Israëlische dichteres Gili Haimovich, met wie VRT NWS-journalist Majd Khalifeh kon spreken.
Volgens Haimovich bestaat de democratie in Israël niet meer. Gisteren keurde het Israëlische parlement een omstreden wet goed die het rechtssysteem hervormt. Met de hervorming wordt de macht van het Hooggerechtshof ingeperkt ten voordele van de regering.
Wat houdt de juridische hervorming in? De hervorming maakt deel uit van een breder pakket aan maatregelen die de macht van het juridische systeem verder moet inperken. De Israëlische premier Benjamin Netanyahu noemde de stemming tijdens een televisietoespraak een "noodzakelijke democratische stap".
De omstreden Israëlische justitiehervorming bestaat uit vier onderdelen:
Het principe van redelijkheid: dat principe houdt in dat het Hooggerechtshof van Israël zich kan uitspreken over onredelijke regeringsbesluiten. De hervorming wil die rechterlijke macht afvoeren
De afwijkingsclausule: rechters mogen wetten blokkeren, vindt Netanyahu, maar het Israëlische parlement moet de macht hebben om de beslissing van het hof terug te draaien. Rechters mogen niet het laatste woord hebben, vindt de regering
De benoeming van rechters zou niet langer beslist worden door een negenkoppige commissie die bestaat uit rechters, parlementsleden en advocaten, onder toezicht van de minister van Justitie. Ook hier wil de regering een doorslaggevende stem in hebben
De regering wil ook de invloed van juridische adviseurs binnen de ministeries terugdringen
De hervorming is slechts een middel om de ultraconservatieve agenda van de regering te kunnen doordrukken, zegt Haimovich. "Ze laat de overheid toe om hun visie op te leggen. Niet alleen bij de bevolking, maar nu ook bij het Hooggerechtshof: ons enige controlemechanisme op de overheid."
Meerderheid is tegen
Daarmee vat Haimovich samen waarom zoveel Israëli's de afgelopen maanden op straat zijn gekomen. Bijna een kwart van de negen miljoen inwoners zou al eens hebben betoogd tegen de hervorming, in welke vorm dan ook. Dat blijkt uit cijfers van het Israëlische instituut voor democratie . Sinds de start van de protesten in januari voert het enquêtes om de mening van de doorsnee Israëli over de hervorming te peilen.
De meeste betogers komen uit de niet-gelovige middenklasse van het land. Ze profileren zich eerder links. Opvallend is wel dat de meeste betogers ouder zijn dan 55. Aanhangers van de regering zijn over het algemeen religieuzer.
Hoewel de meeste betogers zich als links profileren, is de groep tegenstanders van de hervorming veel diverser. Mensen die op Likoed, de regeringspartij van Netanyahu, hebben gestemd, zijn erg verdeeld. 43 procent onder hen wil de hervorming opschorten. Evenveel onder hen zijn voorstanders. Van alle ondervraagden, wil 58 procent de hervorming opschorten.
Stakingen en dienstweigering
Volgens professor en filosoof Ludo Abicht hoopt de regering mogelijk dat de protesten uiteindelijk zullen uitdoven. Nochtans wordt verwacht dat de protesten nog een hele tijd zullen aanhouden. "We vechten tot dit land normaal is en niet meer gestoord", zegt Motti Direktor, een betoger.
De demonstranten worden ook bijgestaan door het ziekenhuispersoneel. Tienduizenden dokters zullen de komende 24 uur staken. De ziekenhuizen zullen op een minimumbezetting draaien, alleen spoedgevallen zullen kunnen worden behandeld. Vorige week hielden de dokters al een korte staking.
Daarnaast gingen zo'n 150 bedrijven zondagavond al in staking. Tienduizenden reservisten van de Israëlische luchtmacht dreigden afgelopen dagen niet op te dagen voor hun vrijwillige dienst, onder wie 500 piloten. Volgens de Israëlische krant Haaretz zal de luchtmacht "niet langer in operationale paraatheid zijn" als ze dat dreigement uitvoeren.
Ook voormalige stafchefs, reservegeneraals en tientallen voormalige divisiechefs van het leger en de inlichtingendiensten publiceerden afgelopen weekend een brief waarmee ze de piloten willen steunen.
Buitengesloten
Opvallend is dat de grootste minderheid van het land, de Palestijnse burgers, amper mee betoogt. Meer dan 20 procent van de Israëlische bevolking is Palestijns. Sommigen klagen al lang aan dat ze als tweederangsburgers worden behandeld.
Volgens Mohammad Osman, een 26-jarige politieke en sociale activist, is er een gebrek aan belangstelling van de Palestijnse gemeenschap. "De protestorganisatoren vroegen ons zelfs niet om zich bij hen aan te sluiten", zegt hij aan de Amerikaanse krant The New York Times.
Adnan Jaber, een 28-jarige Palestijn uit Oost-Jeruzalem, beaamt dat. "Het is moeilijk voor een Palestijn om deel te nemen aan een protest, waarbij het hijsen van een Palestijnse vlag onaanvaardbaar is", zegt hij aan dezelfde krant. "Maar als de hervorming slaagt, zijn wij de eersten die schade ondervinden", besluit Osman.
