Vlaamse én federale regering met zorgen vakantie in: "We zitten feitelijk met twee regeringen in lopende zaken"

Het is een Nationale Feestdag in mineur voor de Wetstraat. In de federale regering liep deze week de langverwachte fiscale hervorming spaak. Op Vlaams niveau botsten N-VA en CD&V opnieuw over het stikstofdecreet.

Gisteren kwamen daar voor de Vlaamse regering nog een nieuw stikstofarrest bovenop: de Raad voor Vergunningsbetwistingen vernietigde de omgevingsvergunning voor het miljardenproject van Ineos in de Antwerpse haven.

Het Grondwettelijk Hof verklaarde bovendien het verbod op buitenlandse financiering van lokale geloofsgemeenschappen onwettig én verbrak onder meer ook de verplichte betaling voor een taalcursus binnen het inburgeringstraject.

De Vlaamse regering moet voor enkele van haar speerpunten opnieuw naar de tekentafel, dus dit is een stevige slag, zegt columnist en Wetstraatwatcher Rik Van Cauwelaert in "De ochtend".

"Wat mij vooral verbaast, is dat de politiek weet dat de wetgevende macht vandaag nauwgezet toeziet op haar wetgevend werk en dat dat toch gebeurt met een zekere nonchalance. Dat staat ook letterlijk beschreven in het Ineos-arrest : die vergunning is volgens de Raad "achteloos en routinematig" toegekend."

Het gaat nochtans om een belangrijke investering, zegt Van Cauwelaert. "Je mag niet vergeten dat Antwerpen een van de wereldcentra is voor chemische bedrijven. En dan benadert men zo'n project op een routineuze, achteloze manier. Het is half werk: er is geen grondige studie gebeurd, zegt de Raad. Dat is verbazend."

Het Ineos-arrest zet het stikstofdebat op Vlaams niveau verder op scherp. Het arrest kwam er na al een moeilijk week voor de Vlaamse regering, met de ruzie tussen minister van Omgeving Zuhal Demir (N-VA) en haar collega van Landbouw Jo Brouns (CD&V). De relatie tussen N-VA en CD&V lijkt op een dieptepunt te zitten.

"Dat is al van in het begin van deze legislatuur zo", zegt Van Cauwelaert. "Bart De Wever heeft zich in een interview in "De Zevende Dag" zelfs eens laten ontvallen dat de CD&V "kopje-onder" moet."

"Vroeger behoorde een verkiezingscampagne vooral tot het domein van de partij. De regeringen bleven daarbuiten. Maar nu zit dat van in het begin in regeringen: men probeert continu te voorkomen dat dat regeringspartners kunnen scoren."

"Dat zie je zowel in de Vlaamse en federale regering. En dan krijg je situaties zoals deze, met een ogenschijnlijk zeer bittere verkiezingscampagne die volgend jaar zal volgen", aldus Van Cauwelaert.

Van Cauwelaert verwijst onder meer naar de vlucht vooruit van minister Demir, die met nieuwe ministeriele stikstof-instructies de CD&V vorige week buitenspel zette. CD&V-minister Brouns reageerde gisteren dan weer dat het Ineos-arrest de aanpak van zijn collega "op losse schroeven" zet .

Toch was het vooral ook voor de CD&V een slechte week, nadat op federaal niveau de fiscale hervorming van minister Vincent Van Peteghem nu definitief getorpedeerd lijkt. "Het is inderdaad een pijnlijke zaak voor de CD&V", zegt Van Cauwelaert.

"Het ziet er niet goed uit voor hen. Ze zullen zich in het najaar nog op de een of andere manier moeten kunnen profileren, bijvoorbeeld in de Vlaamse regering, maar daar voel je dus dat je zit met een campagne vanuit de N-VA tegen de partij."

Op elf maanden van de verkiezingen lijken beide regeringen dan ook geblokkeerd te zitten. "We zijn eigenlijk stilaan in lopende zaken aan het glijden", ziet Van Cauwelaert. "Het parlement is niet ontbonden, maar feitelijk zijn deze regeringen in lopende zaken."

Er moeten in september wel nog begrotingen opgemaakt worden. "Vooral op federaal niveau kan dat nog problemen opleveren", meent Van Cauwelaert, "al weten ze daar ook dat de grote inspanningen voor hun opvolgers zijn."

Maar ook op Vlaams niveau vroeg Vooruit eerder al een bijkomende investering van twee miljard euro in de kinderopvang en het onderwijs. CD&V eiste dan weer een verdubbeling van het budget voor de kinderopvang. Maar eensgezindheid over die budgettaire aanpassingen en de financiering ervan lijkt er niet.

"Anderzijds merk ik dat men ook wel aan het inzien is dat de negativiteit de laatste weken misschien wat ver gaat", ziet Van Cauwelaert ook. "Men probeert nu onder meer in de federale regering de aandacht te vestigen op kleine zaken die wel gelukt zijn."

Al zette vorige week een voorstel van minister van Mobiliteit Georges Gilkinet (Ecolo) om nachtvluchten op Brussels Airport te verbieden opnieuw kwaad bloed bij de coalitiepartners. Dat voorstel moet in september hoe dan ook nog op de regeringstafel komen.

Er moet nog veel gebeuren, maar dat zie ik in deze omstandigheden niet meer lukken, is Van Cauwelaert dan ook pessimistisch. "We zitten in een feitelijke situatie van twee regeringen in lopende zaken."