"De zee is geen zwembad": hoe zwem je veilig in zee? En wat te doen in een noodsituatie?

Zwemmen in zee is heel andere koek dan een duik nemen in het zwembad. De stromingen, de golven, de wind: de zee is altijd in beweging. Daarnaast is het water natuurlijk veel dieper en donkerder. Ook de temperatuur van zeewater ligt (een pak) lager dan die van een gemiddeld zwembad. De kou kan krampen of een shock veroorzaken.

"De zee wordt nog al te vaak onderschat", zegt An Beun van de Intercommunale Kustreddingsdienst West-Vlaanderen (IKWV). "Daarom is het heel belangrijk dat we zwemmers op de gevaren blijven wijzen."

Zwem altijd in een bewaakte zone, zegt Beun. Die zones zijn gemarkeerd met grote vlaggen en markeerboeien. "En zwem alleen tijdens de werkuren van de redders."

"Als er een groene of gele vlag uithangt, kan je perfect in het water. Als de redders een rode vlag uithangen, geven ze zelf aan dat het te gevaarlijk is om in die zone te zwemmen."

"Niet elke zwemmer kan zelf goed gevaar inschatten", zegt Beun. "Soms weten mensen niet wat ze fout doen. Redders hebben natuurlijk wel veel ervaring. Ze houden rekening met de wind en stromingen. Als ze bijvoorbeeld aangeven dat je te diep in het water gaat of dat je wat moet opschuiven, moet je echt luisteren. Zo geraak je niet in de problemen."

"In de meeste gevallen zijn redders alert genoeg om mensen voldoende in de gaten te houden en spontaan op te merken als iemand in een situatie terechtkomt waar die zichzelf niet uit kan halen."

"Als je toch voelt dat je in de problemen geraakt en de redder het niet ziet, moet je zo snel mogelijk een signaal sturen. Steek je hand in de lucht, zwaai, maak de redders op een manier attent op je situatie als je nog kunt. Zij zullen dat opmerken als noodsignaal en naar je toe komen."

"Als je toch de zee ingaat buiten de werkuren van redders - wat niet de bedoeling is - moet je het noodnummer 112 bellen. Dat is net het gevaar van buiten de uren of de zone te zwemmen. Dan is er niemand aanwezig op het strand die je onmiddellijk kan helpen. Als je in de problemen komt in de zee, is elke seconde van belang en moet er heel snel gehandeld worden. Als je dan eerst nog naar het noodnummer moet bellen, komt de hulp vaak helaas veel te laat."

Laat je vergezellen door een persoon of een groepje, raadt Beun aan. "Als je niet alleen bent, zijn er altijd mensen in je directe omgeving die je kunnen helpen. Merk je zelf dat iemand anders in de problemen zit, is het beste wat je kunt doen de aandacht van de redders trekken en zo dicht mogelijk bij de persoon blijven."

"Je kunt zelf helpen als je het gevoel hebt dat je de golven te baas bent en de omstandigheden van de zee goed aankan, maar dat is niet voor iedereen evident. Breng jezelf niet in de problemen. Je eigen veiligheid komt voor. Niemand wil extra slachtoffers."

"Mensen die niet goed kunnen zwemmen, mogen absoluut niet dieper in zee gaan dan heuphoogte", zegt Beun. "Als je dan toch een golf over je heen krijgt of weggetrokken wordt door de stroming, kan je je uit eigen beweging wel nog beredderen. Iemand die te ver gaat - tot borsthoogte bijvoorbeeld - kan bij een golf of stroming vaste grond verliezen en in paniek raken."

Tegelijkertijd wijst Beun erop dat zelfs ervaren zwemmers moeten opletten. "Veel mensen kunnen goed zwemmen in een zwembad, maar de zee is onvoorspelbaar. Het is fantastisch wanneer mensen een zwemdiploma hebben, maar in de zee sta je daar niet zo ver mee."

"Als je het gevoel hebt dat je meegesleurd wordt door de stroming, is het heel moeilijk en eigenlijk zinloos om daartegen te vechten", zegt Beun. "Je zult gewoon je energie opgebruiken en oververmoeid geraken. Je laat je best gewoon meedrijven. Op een gegeven punt zal je voelen dat de stroming in kracht afneemt. Dan kan je meestal "ontsnappen" en weer naar het strand zwemmen."

"We raden af om (veel) alcohol te consumeren als je van plan bent in de zee te zwemmen", zegt Beun. "Net zoals in het verkeer, ben je vaak niet meer zo goed in staat om voor jezelf te zorgen. Zet die alcohol aan de kant voor later, en hou het overdag bij andere dorstlessers."

"Hou kinderen altijd goed in de gaten. Vergezel hen altijd naar en in het water. Laat hen ook kennismaken met de redders. Maak duidelijk dat ze altijd aanspreekbaar zijn. Zo kunnen problemen veel sneller opgelost of vermeden worden."

"Geef kinderen ook een polsbandje, met hun en jouw info", geeft Beun als extra tip. "Zo kunnen ze sneller teruggevonden worden als ze verloren zouden lopen. Spreek ook een herkenningspunt af, zoals een opvallende paal of een gebouw."