De Griekse kustwacht heeft een dubieuze rol gespeeld in het onderzoek naar de migrantenboot die op 14 juni is gekapseisd, waardoor naar schatting 600 mensen stierven. Dat stelt een onderzoek van het Britse BBC News, dat met twee overlevenden en een ex-tolk van de Griekse kustwacht kon spreken. Zo zou de kustwacht overlevenden onder meer onder druk hebben gezet om 9 Egyptenaren als de mensensmokkelaars aan te duiden.
Griekse kustwacht heeft migranten onder druk gezet om Egyptenaren als smokkelaars aan te duiden, stelt onderzoek van BBC
Maarten Bockstaele
Gepubliceerd:
Journalist Nick Beake van de Britse nieuwssite BBC News kon met twee overlevenden van de bootramp spreken. Ze gebruiken de schuilnamen Ahmad en Musaab, uit angst voor represailles van de Griekse autoriteiten.
Het onderzoek van BBC stelt dat de kustwacht alle overlevenden onder druk zou hebben gezet om 9 Egyptenaren aan te duiden als de verantwoordelijken voor de ramp. De dag na de bootramp arresteerden de Griekse autoriteiten inderdaad 9 Egyptenaren op verdenking van mensensmokkel.
Volgens de twee vluchtelingen wilde de kustwacht de schuld van de ramp in andermans schoenen schuiven. "Die mensen worden vals beschuldigd, omdat de Griekse autoriteiten hun schuld proberen te verdoezelen", zei Musaab tegen BBC. De Grieken zouden ook hebben gezegd dat de overlevenden "dankbaar mochten zijn dat ze nog leven".
Over welke bootramp gaat het?
Op 14 juni kapseisde een boot met naar schatting 700 tot 750 migranten en vluchtelingen voor de Griekse kust. De Griekse kustwacht was aanwezig toen de boot zonk, maar kon slechts 104 mensen redden. Bij de overlevenden waren alleen mannen, want vrouwen en kinderen zaten naar verluidt in het ruim, waar het veiliger moest zijn. De Verenigde Naties schatten dat ongeveer 600 mensen het leven lieten.
De internationale gemeenschap reageerde geschokt op de bootramp. Niet alleen Griekenland, maar ook Pakistan kondigde een dag van nationale rouw aan. Op het schip zaten namelijk meer dan 200 Pakistanen. Beide landen gingen meteen op zoek naar de smokkelaars die de boot het water opstuurden. Niet alleen Griekenland arresteerde mensen op verdenking van mensensmokkel, ook Pakistan pakte meerdere verdachten op.
Het gerucht gaat al langer rond dat de Griekse kustwacht schuld zou hebben aan het kapseizen van de boot met migranten. VRT-journalist Majd Khalifeh kon eerder al spreken met Ahmed, die de bootramp ook overleefde. Hij getuigde dat de Grieken een touw gebruikten om de boot voort te slepen. "Hun schip vertrok met een onverwachte snelheid. De boot begon daardoor te kantelen en is vervolgens gekapseisd", legde Ahmed uit.
Verklaringen veranderen voor de rechter
De BBC kon ook gerechtelijke documenten inkijken, waarin de getuigenissen van enkele overlevenden vermeld staan. Daaruit zou blijken dat de getuigenissen bij de kustwacht verschillen van de getuigenissen voor het gerecht. Bij de kustwacht werd geen melding gemaakt van een touw, terwijl de overlevenden dat wel aangaven toen ze enkele dagen later voor de rechter verschenen.
Tijdens het interview met de kustwacht zouden de overlevenden zodanig onder druk zijn gezet, dat ze het incident met het touw niet meer lieten optekenen. "Toen mensen aangaven dat de Griekse kustwacht de oorzaak van het kapseizen was, zei de ambtenaar die de leiding had over de ondervraging dat hij moest stoppen met praten", getuigde Ahmad. Waarschijnlijk voelden de overlevenden zich pas in de rechtbank veilig genoeg om het touw te vermelden.
In het artikel van BBC verscheen een voorbeeld om die bewering te staven. In een eerste interview met de kustwacht getuigde een overlevende als volgt: "Een schip van de kustwacht kwam helpen en plotseling kapseisde het schip en lagen we in het water. Toen hebben ze ons gered met een opblaasboot."
Enkele dagen later verscheen dezelfde man voor het Griekse gerecht. Daar gaf hij een andere versie van de feiten. "Het Griekse schip bond een touw aan de voorkant van ons schip en begon ons langzaam voort te trekken, maar het touw brak. De tweede keer dat ze het touw vastmaakten, hadden we eerst het gevoel dat we voortgetrokken werden. Uiteindelijk kantelde ons schip." De gewijzigde getuigenis kan erop wijzen dat de getuige zich pas in de rechtbank veilig genoeg voelde om zijn verklaring te geven.
De Griekse kustwacht ontkende aanvankelijk dat ze een touw had gebruikt. Daar kwam het later op terug: er was een touw gebruikt, maar niet om de boot voort te trekken. De bedoeling was om met het touw aan boord te gaan van het schip en de situatie te onderzoeken.
Getuigenis van tolk
De journalist van BBC kon ook spreken met Farzin Khavand, die in het verleden als tolk werkte voor de Griekse kustwacht. Hij getuigde hoe de autoriteiten bij een vorige zaak twee onschuldige Iraniërs als mensensmokkelaars bestempelden. Dat kan de bewering kracht bijzetten dat de opgepakte Egyptenaren vals beschuldigd zijn.
Enkele jaren geleden voer een boot met 32 Afghanen en Iraniërs uit richting Europa. Kort nadien ontplofte de motor, waarna twee mannen het schip verlieten en terug richting kust zwommen. Vervolgens dobberde de boot 8 dagen rond op het water. In die tijd had de kustwacht de boot benaderd, maar nadien was ze weer vertrokken. Pas op de 8e dag vond de redding plaats.
Twee Iraniërs getuigden tegen Khavand hoe zij als kapitein werden aangeduid, terwijl ze hem vertelden dat ze voor de tocht nog nooit de oceaan hadden gezien. Daarnaast zouden de verklaringen van de Afghanen op het schip ook zijn aangepast, na druk van de kustwacht. Blijkbaar dreigden de autoriteiten met gevangenisstraffen of om hen terug te sturen naar de taliban als ze de Iraniërs niet als de smokkelaars zouden aanduiden. De zaak tegen de Iraniërs ging uiteindelijk niet door, maar Khavand besloot nadien nooit meer voor de kustwacht te werken.
De BBC bezorgde haar onderzoek aan de Griekse kustwacht en aan de Griekse minister van Maritieme Zaken, maar beide weigerden op de beschuldigingen te reageren.
