Wetenschappers zijn tot een verrassende conclusie gekomen toen ze nieuw onderzoek deden op de overblijfselen van een belangrijk persoon die zowat 4.800 jaar geleden leefde. De persoon, die heel hoog stond op de sociale ladder in de Iberische bronstijd, blijkt geen man maar een vrouw geweest te zijn, in tegenstelling dus tot wat eerder werd aangenomen.
"Belangrijkste figuur" in Iberische bronstijd blijkt geen man maar een vrouw: "Opnieuw nadenken over de rol van de vrouw"
Michaël Torfs
Gepubliceerd:
De overblijfselen werden in 2008 ontdekt in Valencina, in de buurt van het huidige Sevilla in Andalusië. De persoon in kwestie leefde ergens tussen 2900 en 2650 voor Christus, bijna 5.000 jaar geleden. Het was de periode van de bronstijd op het Iberisch schiereiland. De Iberische bronstijd loopt van ongeveer 3200 tot 2200 voor Christus.
Oorspronkelijk werd aangenomen dat het om een jongeman ging tussen 17 en 25 jaar. Al snel werd duidelijk dat het een belangrijk persoon moet geweest zijn. In het graf zijn heel wat bijzondere items gevonden, zoals een ivoren slagtand en andere kostbaarheden.
"De hoeveelheid en de kwaliteit van de voorwerpen die in het graf zijn gevonden, tonen aan dat deze persoon op de hoogste trede stond van de sociale ladder", schrijven de onderzoekers in hun eindrapport.
Meer nog, het zou om de belangrijkste figuur gaan van het hele Iberisch schiereiland in die periode. Het was de tijd waarin de mens koper begon te bewerken en versterkte vestingen begon te bouwen.
Wijn, cannabis en speciale dolk
In het graf werd onder meer een volledige slagtand van een Afrikaanse olifant gevonden. Die woog 1,8 kilogram, volgens de onderzoekers ongezien in West-Europa in die tijd. Er zijn ook keramische dienbladen gevonden - met chemische sporen van wijn en cannabis - net als een kleine koperen priem en diverse objecten uit ivoor en vuursteen.
Na de begrafenis werden nog extra elementen aangebracht op het graf. Er werden platte stenen op gelegd en kostbare items toegevoegd. Daarbij een dolk met een priem van kostbaar kwartskristal en een handvat in ivoor dat versierd is met tientallen schijfvormige kraaltjes. Er zijn ook stukjes eierschaal van een struisvogel gevonden.
Onderstaand beeld toont enkele van de gevonden kostbare voorwerpen en de vindplaats in de graftombe:
Tandglazuur
Uit de samenleving van die tijd bestaan geen schriftelijke overleveringen, dus was er geen zekerheid over het gender. Maar genderarcheologie kan gebruik maken van specifiek onderzoek op de tanden om het geslacht te bepalen. Het gaat dan om de analyse van amelogenine in tandglazuur. Op die manier konden wetenschappers aantonen dat de belangrijke figuur een vrouw was.
De vrouw had haar hoge status niet te danken aan familie, en is wellicht zelf de ladder opgeklommen
De archeologische site van Valencina bevat nog meer graven, maar geen enkel is zo rijk versierd. Tegelijk zijn er in geen enkel kindergraf op Valencina kostbare items gevonden. Daarom gaan de onderzoekers ervan uit dat de vrouw de status niet in de schoot geworpen kreeg bij geboorte. Ze zou zelf de sociale ladder zijn opgeklommen.
Volgens de onderzoekers kan dit nieuw licht werpen op vroege vormen van politiek leiderschap van vrouwen, niet enkel in Valencina, maar op het hele Iberisch schiereiland. "We moeten misschien eens opnieuw nadenken over bestaande opvattingen over de politieke rol van vrouwen in een periode waarin zich stilaan meer complexe maatschappijen vormden."
