Kindervoetjes in de modder: 2.500 jaar verborgen grafgrot  in Frankrijk geeft geheimen prijs 

Meer dan een kilometer. Zo lang is de ondergrondse begraafplaats die ontdekt werd in Charente (La Rochefoucauld-en-Angoumois om precies te zijn), een plaats in Frankrijk ten noordoosten van Bordeaux. Volgens het Franse ministerie van Cultuur, dat met de ontdekking naar buiten kwam, is het daarmee "een van de grootste grafgrotten in Frankrijk, misschien wel in Europa". De menselijke sporen in de grot zijn bovendien 3.000 à 4.000 jaar oud en extreem goed bewaard. 

Meer zelfs: de grot bevat niet alleen de typische stalagmieten en stalactieten zoals we ze kennen uit de grotten van Han en elders, maar ook duidelijke tekens van menselijke aanwezigheid, die de ontdekkers een enorme historische rijkdom deden vermoeden. Er zijn tastbare overblijfselen van het leven en de rituelen van mensen. Restanten van het eten van vlees, bijvoorbeeld of voetafdrukken van kinderen in de modder. 

En dat over een periode van meer dan duizend jaar. De grot dateert uit de bronstijd, een periode tussen 2200 en 800 vóór Christus. Aan het Franse persagentschap AFP vertelt prehistoricus Jérôme Primault, conservator van de regionale archeologiedienst van Poitou, dat de grot van de vroege tot de late bronstijd gebruikt zou zijn, over een periode van 1.300 jaar. Naast de opvallende lengte van het complex, beslaat de site dus ook een groot stuk van de menselijke geschiedenis: meer dan een millennium.

Na die lange periode van actief gebruik raakte de ingang geblokkeerd, waarschijnlijk door een natuurlijke oorzaak zoals een aardverschuiving. Al sluiten de archeologen niet uit dat de grot opzettelijk werd gesloten. De grot bleef vervolgens 2500 jaar afgesloten voor mens en dier, tot de mens ze in 2021 dus opnieuw betrad. 

Door die eeuwenlange isolatie bevat de grot nu een schat aan informatie. Alles is sterk "gefossiliseerd": resten bleven al die tijd perfect bewaard, veilig twintig meter onder de grond. "Alsof de laatste bewoners de plaats net hebben verlaten", zo zegt het ministerie.

En die goed bewaarde vondsten geven een inkijk in de begrafenisrituelen uit de bronstijd, volgens Primault. Tot nu toe werden er al lichamelijke overblijfselen van een tiental mensen ontdekt, zowel op de grond als in natuurlijk ontstane nissen van de grot. 

Maar er zijn meer indicaties van menselijk gebruik van het complex: botten van dieren zoals varkens en ossen, die erop wijzen dat mensen aten in de grot. Ook sporen van vuur, haarden, en aardewerken potten, waarvan er mogelijk met opzet gebroken zijn. En zelfs afdrukken van kindervoeten in beweging.

In februari 2021 kwam de grot tevoorschijn bij wegwerkzaamheden. Gemeenteambtenaren van La Rochefoucauld wilden een gat boren om een lantaarnpaal te plaatsen, toen ze een straaltje warme lucht opmerkten dat ontsnapte uit een spouw. 

Speleologen van een lokale amateuronderzoeksvereniging gingen aan de slag om de smalle spouw te deblokkeren en botsten zo op een zaal, twintig meter onder de grond. 

De zaal bleek een onderdeel te zijn van een serie kamers en galerijen, goed voor een complex van meer dan één kilometer lang.  De speleologen markeerden hun pad en vondsten nauwgezet en gaven de ontdekking aan bij de officiële instanties.

De grot werd vervolgens verboden terrein voor alle bezoek, behalve voor wetenschappelijke doeleinden, en intussen bleek de inschatting van speleologen raak: wetenschappelijke inspecties bevestigen nu dat de plaats van grote archeologische waarde is, meldt het Franse ministerie van Cultuur. 

De grafgrot kreeg van de speleologen de naam "Réseau de la Licorne", letterlijk vertaald het "Netwerk van de Eenhoorn". Het verdere archeologisch onderzoek kan door de omvang van het complex nog jaren duren, laat Primault weten. De grot zal ondertussen gesloten blijven voor het publiek, zodat de atmosfeer zo zuiver mogelijk blijft en de vondsten niet aangetast worden.