De tijd dringt om de vijf passagiers van de vermiste onderzeeër Titan te vinden. En dus wordt er met man en macht gezocht. Hoe doe je dat in hemelsnaam, een duikboot die mogelijk vier kilometer onder het wateroppervlak ligt, opsporen? Met vliegtuigen, boten en sonarboeien, zo blijkt.
Hoe kan een vliegtuig "bonkende geluiden" van een onderzeeër opvangen? En hoe moet het nu verder met de zoekactie?
Valerie Vanhelden
Gepubliceerd:
Het zijn spannende uren en dagen voor de vijf passagiers van de vermiste onderzeeër Titan. Wat een onvergetelijke trip naar het wrak van de Titanic moest worden, is uitgedraaid op een nachtmerrie. Sinds zondagmiddag, amper een kleine twee uur nadat de onderzeeër is vertrokken, werd het contact verbroken. Omdat er slechts voor enkele dagen zuurstof aan boord is, wordt er met spoed naar de Titan gezocht.
Wat is er aan de hand?
De kustwacht van de Verenigde Staten is samen met die van Canada bezig met een gezamenlijke zoekactie in de wateren van de Atlantische Oceaan, zo'n 1.450 kilometer ten oosten van de kust. Ze zoeken een kleine onderzeeër, Titan, die vermist is geraakt terwijl die met vijf toeristen op weg was naar het wrak van de Titanic.
Het contact met de onderzeeër is zondagmiddag zowat 1 uur en 45 minuten na het vertrek verbroken. De tijd dringt, want er is nog minder dan 40 uur - tot morgen dus - zuurstof aan boord.
Vanochtend weerklonken eindelijk positieve signalen: Canadese vliegtuigen konden "bonkende geluiden" signaleren die vermoedelijk van de onderzeeër afkomstig zijn. Hoe dat gelukt is en hoe het nu verder moet met de reddingsoperatie? Dat legt Marie-France Godeau, officier onderzeebootbestrijding, uit.
Sonarboeien
"Die Canadese vliegtuigen zijn typische patrouillevliegtuigen die we gebruiken in onderzeebootbestrijdingen in een militaire context", verduidelijkt Godeau. Ze worden bijvoorbeeld ingezet om op zoek te gaan naar vijandige duikboten om te spioneren. "En inderdaad, die kunnen geluiden van onder water horen."
"Concreet doen ze dat door sonarboeien naar het water te gooien, ze droppen die in een bepaalde zone. Die drijven aan de oppervlakte en hebben een microfoon die geluiden van onder water kan opvangen. Met antennes geven ze de signalen door aan het vliegtuig, waar de geluiden geanalyseerd worden."
Het waren passieve sonarboeien die gisteren het gebonk konden horen. Die kunnen alleen bewegingen en geluiden in het water detecteren. Daarnaast worden ook actieve sonarboeien ingezet. Die sturen zelf signalen uit - een soort "ping" - en kunnen afhankelijk van de terugkerende echo de locatie van een voorwerp in zee bepalen.
Akoestische golven
De Titan bevindt zich mogelijk op vier kilometer diepte. Dat lijkt een afstand die moeilijk te overbruggen is met wat gebonk. "Maar zelfs op zo'n diepte is het mogelijk dat akoestische golven de oppervlakte raken. Het is niet áltijd mogelijk, soms is er een thermische laag die een geluidsgolf doet afbuigen. Hier is dat blijkbaar niet het geval."
Maar hoe weten we zeker dat de bonkende geluiden van de Titan afkomstig zijn? "Er zijn inderdaad veel verschillende geluiden onder water", geeft Godeau toe. "Maar hier ging het om regelmatig geluid (om de 30 minuten, red.) dat gehoord werd. Dat doet vermoeden dat er geen natuurlijke oorsprong is, maar wel een mechanische oorsprong."
Exacte locatie
En dus wordt de zoekactie uitgebreid. Acht extra schepen moeten helpen om de precieze locatie van de onderzeeër te bepalen. "De moeilijkheid is dat akoestische signalen zich onder water niet rechtlijnig verplaatsen. Die worden afgebogen door het zoutgehalte en temperatuur- of drukgradiënten. De richting waarvan we denken dat het geluid komt, is daardoor niet altijd de goede richting."
De richting waarvan we denken dat het geluid komt, is niet altijd de goede richting
Marie-France Godeau - specialiste onderzeebootbestrijding
"We moeten nu met extra sonarboeien werken om met kruispeilingen een meer exacte positie te bepalen." Op die manier kan het zoekgebied worden verkleind. "Dat neemt tijd in beslag want het moet steeds opnieuw gebeuren: sonarboeien gooien (met schepen of vliegtuigen, red.) en signalen opvangen. Op die manier gaan we geleidelijk naar een meer precieze positie."
Redding
Geen eenvoudig werk en ook daarna is de operatie nog niet gedaan. Als de onderzeeër zich op grote diepte bevindt, moet hij nog uit het water gehaald kunnen worden. Ook daar bereiden de reddingsteams zich op voor: het Canadese schip, de Terry Fox, is ter plaatse in het zoekgebied met zoek- en reddingsuitrustingen.
Tegen morgenmiddag zou bovendien de HMCS Glace Bay, eveneens een Canadees schip, moeten arriveren. Aan boord bevindt zich een medisch team dat gespecialiseerd is in duikersgeneeskunde en een mobiele decompressiekamer. Die kan worden gebruikt om de passagiers te behandelen tegen de caissonziekte, het ontstaan van stikstofbellen in het bloed door het drukverschil.
