Vlaams minister van Onderwijs Ben Weyts (N-VA) heeft een akkoord met de onderwijspartners over de specifieke minimumdoelen, ook bekend als eindtermen. Die lijsten op wat leerlingen moeten kennen en kunnen, specifiek voor hun studierichting. Eerder was er al een akkoord over de minimumdoelen voor de basisvorming van alle leerlingen. De deadline was krap, want in september moeten leerkrachten met deze eindtermen aan de slag.
Van statistiek tot taaltechnologie: dit is wat leerlingen van de 2e en 3e graad per richting moeten kennen en kunnen
Sanne Baeck
Gepubliceerd:
Even terug naar september 2019. Stapte je toen het eerste middelbaar binnen, dan was je de eerste die te maken kreeg met de onderwijshervorming. Sommige richtingen werden geschrapt, andere richtingen kwamen erbij om leerlingen een betere studiekeuze te laten maken. En er was ook grondig nagedacht over nieuwe eindtermen, of de minimumdoelen die elke leerling moet behalen. Want de oude eindtermen waren al meer dan twintig jaar oud.
Vernietiging door het Grondwettelijk Hof
Wanneer deze leerlingen twee jaar later de tweede graad binnenstapten, kregen ze opnieuw te maken met een nieuw pakket minimumdoelen. Maar die waren niet naar de zin van onder meer Katholiek Onderwijs Vlaanderen. Het Grondwettelijk Hof volgde exact een jaar geleden de redenering dat de doelen voor de tweede en derde graad te uitgebreid waren, en ze werden vernietigd.
Wanneer deze leerlingen twee jaar later de tweede graad binnenstapten, kregen ze opnieuw te maken met een nieuw pakket minimumdoelen. Maar die waren niet naar de zin van onder meer Katholiek Onderwijs Vlaanderen. Het Grondwettelijk Hof volgde exact een jaar geleden de redenering dat de doelen voor de tweede en derde graad te uitgebreid waren, en ze werden vernietigd.
De commissies die de minimumdoelen vastleggen, moesten daarop opnieuw rond de tafel met een strikte deadline. Want de leerlingen van de onderwijshervorming starten komend schooljaar aan hun vijfde jaar. Terugvallen op de oude eindtermen is geen optie, want die zijn niet aangepast aan de nieuwe richtingen.
Eerder al akkoord over de basisvorming
In maart kwam er een akkoord over de basisdoelen die elke leerling moet behalen. Nu is er ook witte rook over de specifieke minimumdoelen, dat zijn de doelen die specifiek zijn aan elke richting, want voor een leerling toerisme zijn er andere vereisten dan voor een leerling sportwetenschappen of Latijn-Grieks.
Voor de leerlingen in de tweede graad verandert er niet bijzonder veel. Want de commissies hebben vooral eindtermen geschrapt of afgeslankt. Hun leerkrachten werkten al met de nieuwe eindtermen, en zullen nu bepaalde hoofdstukken kunnen schrappen en andere accenten leggen. In verhouding zal zowat 70 procent van de leerstof bestaan uit minimumdoelen en 30 procent uit aanvullingen van de koepels en de leerkrachten.
De leerkrachten die in de derde graad lesgeven, zullen voor het eerst met de nieuwe minimumdoelen werken. Zij hebben nu nog enkele maanden om zich volledig in te werken in de nieuwe leerstof. Enkele voorbeelden van die nieuwe leerstof vind je hieronder. Er verandert het meest voor de doorstroomrichtingen.
Sinds de hervorming van het secundair onderwijs, geeft elke studierichting aan wat het doel is wanneer je afstudeert. Er zijn drie opties:
een doorstroomrichting: bereidt je voor op een academische of professionele bachelor in het hoger onderwijs
een richting met dubbele finaliteit: bereidt je voor op een professionele bachelor binnen je studiegebied of rechtstreeks op de arbeidsmarkt
een arbeidsmarktgerichte studie: bereidt je voor op een job of op een praktijkgerichte graduaatsopleiding (HBO5)
Vierde vreemde taal
Leerlingen met een passie voor talen kunnen kiezen voor de nieuwe richtingen "Moderne talen" of "Taal en communicatie". Bij de ene richting, krijg je dan naast Frans, Engels en Duits ook een vierde taal. De school kan zelf beslissen wat die vierde taal is.
Al minstens één GO-school kiest bijvoorbeeld voor Chinees. Bij "Taal en communicatie" maak je dan weer kennis met verschillende theorieën uit de communicatiewetenschappen. En er zijn voor de beide richtingen ook specifieke doelen rond taaltechnologie: je leert er bijvoorbeeld kritisch omgaan met chatbots of met automatische online vertaalprogramma’s.
Statistiek en filosofie
Voor de humane wetenschappers komt er een specifiek pakket statistiek bij. Want als deze leerlingen nadien een universitaire opleiding binnen de sociale wetenschappen willen volgen, struikelen ze nu nog te vaak over statistiek. Ook de nieuwe richting welzijnswetenschappen krijgt een – beperkter - pakket statistiek. Beide studierichtingen krijgen ook specifieke doelen rond filosofie. Daar leren scholieren onder andere drogredeneringen doorprikken. Welzijnswetenschappen is een richting die vroeger enkel in technisch secundair onderwijs (tso) bestond, maar krijgt nu als doorstroomrichting een meer theoretische basisvorming.
Nog een nieuwe doorstroomrichting is bedrijfswetenschappen. Specifiek in deze richting leren leerlingen met databanken werken en zijn er specifieke doelen over HR-management en sociaal recht.
STEM-richtingen
Er zijn ook heel wat STEM-richtingen met het doel om naar het hoger onderwijs door te stromen: van informaticawetenschappen tot bouw- en houtwetenschappen. Bij Technologische Wetenschappen en Engineering bijvoorbeeld staat er gevorderde fysica op het programma, specifiek voor toekomstige ingenieurs. Deze richting krijgt ook een extra wiskundepakket, hetzelfde specifieke pakket als bijvoorbeeld een leerling wetenschappen-wiskunde, of Latijn-wiskunde.
Want ook die vroegere aso-richtingen blijven bestaan. Alle doorstroomrichtingen krijgen dezelfde basisvorming in vakken als bijvoorbeeld Nederlands, wiskunde of de nieuwe financieel-economische vorming. De sterke wiskunderichtingen zoals Latijn-wiskunde of economie-wiskunde krijgen daarbovenop extra wiskundedoelen zoals abstracte wiskunde. En ze krijgen daarnaast een pakket informatica: het gaat dan bijvoorbeeld over werken met algoritmes en programmeren op de computer. Leerlingen van de sportwetenschappen zullen dan weer specifiek meer leren over hoeksnelheid en baansnelheid.
Dubbele finaliteit en arbeidsmarktgerichte richtingen
Er zijn tientallen richtingen met een dubbele finaliteit. Voor de specifieke kennis en vaardigheden die je nodig hebt om een bepaalde job te kunnen uitoefenen, werkt het onderwijs niet met eindtermen maar met beroepskwalificaties. Die worden opgesteld door de beroepssectoren en werden niet vernietigd door het Grondwettelijk Hof.
Bij de specifieke doelen zijn er enkele kleine veranderingen. Zo zijn er bijvoorbeeld modernere bouwtechnieken toegevoegd voor de leerlingen "Bouwtechnieken" en ligt de nadruk bij leerlingen "Toerisme" meer op hoe je toeristen in het binnenland ontvangt, dan op toeristen begeleiden voor een buitenlandse reis.
De populaire richting "Handel" bestaat volgend jaar niet meer, omdat die niet goed meer aansloot bij de arbeidsmarkt. Je kan wel kiezen voor "Internationale handel en logistiek", "Bedrijfsorganisatie" of "Commerciële organisatie", met de bijhorende beroepskwalificaties.
Ook de oude bso-richting "Kantoor" verdwijnt voor de twee nieuwe richtingen "Logistiek" en "Onthaal, organisatie en sales". In de arbeidsmarktgerichte opleidingen wordt enkel gewerkt met beroepskwalificaties, niet met specifieke eindtermen.
Laatste stap
Leerkrachten kunnen wel pas in september met al deze nieuwe doelen aan de slag gaan nadat het Vlaams Parlement ze heeft goedgekeurd. Dat lijkt een formaliteit want de parlementsleden van de meerderheid dienen het geheel van minimumdoelen nu samen in. De bedoeling is dat ze nog gestemd worden voordat de parlementsleden met vakantie vertrekken.
