Bezorgdheid in India over uit Afrika overgevlogen cheeta's: "Wat willen we hiermee bereiken?"

De cheeta of het jachtluipaard (Acinonyx jubatus) staat bekend als het snelste landdier ter wereld. In volle sprint haalt hij 113 kilometer per uur, met dank aan zijn slanke, flexibele en gespierde bouw, zijn lange poten, zijn lichte botstructuur en zijn grote hart en longen. De cheeta leeft vooral in droge savannes en struikgebieden, overal waar er voldoende prooi is én het terrein open genoeg om te rennen.

Vroeger kwam de cheeta in groten getale voor in het grootste deel van Afrika en in Azië. De Aziatische cheeta leefde in een gebied dat zich uitstrekte van het Arabische schiereiland tot Zuidwest-Azië. Maar het roofdier is er in het wild zo goed als verdwenen, op een zeer kleine populatie in Iran na. Ook in India was de cheeta een deel van het ecosysteem. Maar de jacht, het verlies van natuurlijke leefomgeving en het gebrek aan voedsel maakten dat het dier er verdween. Sinds 1952 is de cheeta in het wild in India officieel uitgestorven.

Vorige zomer maakte de overheid bekend dat er voor het eerst in 70 jaar weer cheeta's zouden rondrennen in India. Er was een overeenkomst bereikt om Afrikaanse cheeta's over te vliegen. Op 17 september verwelkomde premier Narendra Modi de eerste 8 cheeta's in Kuno National Park, in de deelstaat Madhya Pradesh. In totaal zijn nu al 20 cheeta's overgevlogen vanuit Zuid-Afrika en Namibië.

Of de introductie van Afrikaanse cheeta's op Aziatische bodem een succes zou worden, was nog maar de vraag. Al in het begin uitten experts kritiek. Ze hadden het over een publiciteitsstunt van de Indiase regering en vonden dat Kuno National Park ongeschikt terrein was. Cheeta's hebben ruime leefgebieden van duizenden vierkante kilometers nodig. Hun leefgebied in Kuno National Park is net geen 1.300 vierkante kilometer groot.

De laatste weken klinkt de bezorgdheid steeds luider. Drie cheeta's die nog in het kleine afgebakende gebied leven waarin ze na hun aankomst in afzondering geplaatst zijn, zijn intussen gestorven. Eentje stierf in maart aan een nieraandoening, een volgende in april door een spier- en zenuwverzwakking. Deze maand overleed een vrouwtje nadat ze in een afspanning met twee mannetjes geplaatst was en af te rekenen kreeg met wild paargedrag.

Eerder deze maand oordeelde het Hooggerechtshof dat Kuno National Park een ongeschikt leefgebied is. "Het lijkt erop dat Kuno niet volstaat voor zoveel cheeta's. Er zitten te veel cheeta's bij elkaar", stellen de rechters.

Ze vragen de regering om "de politiek te overstijgen" en te overwegen enkele dieren over te brengen naar andere staten. Rajastan, bijvoorbeeld, maar in die deelstaat is de oppositiepartij aan de macht. "De dieren moeten beschermd worden, ze moeten een geschikt leefgebied krijgen. Waarom onderzoekt u geen plaatsen die meer geschikt zijn dan Kuno?"

Wetenschappers die het introductieprogramma leiden, zeggen dat het te verwachten valt dat dieren sterven en dat dat niet betekent dat het project een mislukking is. "De andere cheeta's worden van dichtbij opgevolgd en geen van hen vertoont symptomen", stelde het ministerie van Leefmilieu in een mededeling begin deze maand. "Ze lijken allemaal perfect gezond, jagen zelfstandig en vertonen ander natuurlijk gedrag."

Toch hebben experts er geen goed oog in. Ze vrezen dat India niet over de nodige kennis beschikt om correct om te gaan met de cheeta's. Ze blijven ook erg lang afgezonderd zitten na hun aankomst. Tot nog toe zijn nog maar drie dieren vrijgelaten in het park, de rest zit nog altijd in de zone van afzondering.

Eind maart werden er vier welpjes geboren, iets waar Kuno National Park graag mee uitpakte. Helaas kwam de voorbije week het nieuws dat drie van die welpjes gestorven zijn. De extreme hitte waar de regio momenteel mee kampt, is daar allicht de oorzaak van. De temperaturen liepen er op tot 47 graden.

Volgens Ravi Chellam, de coördinator van het project Biodiversity Collaborative, is het introductieprogramma ingegeven door ijdelheid. "Op zijn best is het goed in het creëren van een bejubeld safaripark dat weinig te zien heeft met bescherming."

"De dood van de cheeta's bracht meer fundamentele problemen aan het licht. Waarom worden de dieren zo lang in gevangenschap gehouden? Waarom zeggen de mensen die mee het programma goedkeurden, nu dat Kuno niet geschikt is? Waarom hebben ze 20 cheeta's overgebracht als er maar 8 tot 10 kunnen verblijven? Wat willen we hier bereiken?"

In een reactie op de uitspraak van het Hooggerechtshof zegt een vertegenwoordiger van de regering dat er een onderzoek loopt naar de dood van de cheeta's. Er zouden ook andere locaties onderzocht worden.