Een basisschool in de Amerikaanse staat Florida heeft het gedicht "The hill we climb", dat dichter Amanda Gorman voordroeg bij de inauguratie van president Joe Biden, dan toch niet uit haar bibliotheek gehaald, zoals VRT NWS eerder schreef, maar verplaatst naar een afdeling voor oudere leerlingen. Lees hier onze correctie en het oorspronkelijke artikel.
Correctie: School in Florida haalt iconisch gedicht van Amanda Gorman niet weg uit bibliotheek na klacht over "indoctrinatie", maar verplaatst het
Lina El Bakkali
Gepubliceerd:
Correctie op 30 mei
In overeenstemming met heel wat buitenlandse media en afgaande op wat dichter Amanda Gorman zelf op sociale media verkondigde, schreven we dat het gedicht 'The hill we climb' uit de bibliotheek werd gehaald na een klacht van een ouder. Dat klopt niet.
Er was wel degelijk een klacht. Maar het gedicht 'The hill we climb' werd niet weggehaald. Het werd op basis van de klacht overplaatst naar een afdeling voor oudere leerlingen van de middelbare school (middle grade), waar het wel raadpleegbaar blijft. Ook de andere boeken waarvan sprake in ons artikel werden verplaatst naar een andere afdeling, niet verbannen of verboden.
Lees hieronder het oorspronkelijke artikel:
Een basisschool in de Amerikaanse staat Florida heeft het gedicht "The hill we climb", dat dichter Amanda Gorman voordroeg bij de inauguratie van president Joe Biden, uit haar bibliotheek gehaald. De directie deed dat nadat een ouder had geklaagd over de "haatdragende en indoctrinerende boodschap van het gedicht". Gorman zegt op sociale media kapot te zijn van het nieuws en klaagt de censuur van literatuur aan.
Wie is Amanda Gorman?
Gorman maakte in 2021 grote indruk tijdens de inauguratie van de Amerikaanse president Joe Biden. Terwijl de wereld toekeek, droeg de zwarte, toen 22-jarige dichteres "The hill we climb" voor. Een ernstig, maar hoopvol gedicht waarin ze onder meer reflecteert over de geschiedenis van slavernij en racisme.
Ze was op slag beroemd en haar poëziebundel werd vertaald in verschillende talen. Daaruit rees de vraag: kan en mag een witte persoon het werk vertalen van een zwarte artiest? De Nederlandse Marieke Lucas Rijneveld die door de uitgever was gevraagd als vertaler - een keuze waar Amanda Gorman het zelf mee eens was - trok zich terug na kritiek op sociale media. Uiteindelijk nam Zaïre Krieger het van Rijneveld over.
Een ouder van twee leerlingen op een school in Miami, in de Amerikaanse staat Florida, vond dat in "The hill we climb", het gedicht van Gorman, "indirecte haatboodschappen" zaten. "Het is niet educatief", staat in de klacht. "Het zal ook verwarring veroorzaken en studenten indoctrineren."
De school, waar kinderen tot veertien jaar les volgen, ging in op haar klacht en haalde het gedicht weg. En daar bleef het niet bij. Vier andere boeken, waaronder "The ABCs of black history" en "Cuban kids", moesten er ook aan geloven.
"Schending vrije meningsuiting"
Op sociale media reageert Gorman dat ze diep geraakt is door het nieuws. "Ik schreef mijn gedicht zodat alle jonge mensen zichzelf konden herkennen in een historisch moment. Ik heb sinds de inauguratie ontelbare brieven en video's ontvangen van kinderen die geïnspireerd werden om hun eigen gedichten te schrijven."
"Kinderen de kans ontnemen om hun stem in de literatuur te vinden, is een schending van hun recht op vrije gedachte en vrije meningsuiting."
Gorman benadrukt dat verbannen boeken niet nieuw zijn, maar dat het aantal wel toeneemt. Volgens haar zijn in 2022 40 procent meer boeken aangeklaagd geweest dan in 2021. "Laten we duidelijk zijn", schrijft ze. "De meeste van die werken zijn geschreven door auteurs die generaties lang hebben gestreden om een plek te bemachtigen op boekenplanken. Het merendeel is van queer en niet-witte stemmen."
De cijfers die Gorman vermeldt, zijn gebaseerd op die van de American Library Association (de Amerikaanse Bibliotheekvereniging). Elk jaar publiceert die vereniging cijfers van boeken die het vaakst worden weggehaald uit bibliotheken. Daaruit blijkt inderdaad dat de trend in opmars is.
Volgens de ALA zijn 2.571 verschillende boeken aangeklaagd of gebannen geweest in 2022. Dat is, zoals Gorman zegt, bijna 40 procent meer dan in 2021. Het totaal aantal gemelde klachten is zelfs verdubbeld tegenover 2021. De ALA benadrukt wel dat niet alle klachten worden doorgegeven, waardoor de cijfers hoogstwaarschijnlijk niet het volledige beeld geven.
Vooral boeken die gaan over identiteit worden gebannen, of die nu gaan over thema's als seksualiteit en geaardheid of etniciteit. Volgens de ALA wordt het boek "Gender queer" van de non-binaire Maia Kobabe het vaakst aangeklaagd en verwijderd. Ook het verfilmde boek "The perks of being a wallflower" van Stephen Chbosky staat in de top 10. De meeste klachten daarover gaan over de LGBT-inhoud, de seksueel expliciete inhoud en de meldingen van drugsgebruik.
Het volledige gedicht van Amanda Gorman, vertaald in het Nederlands:
"De heuvel die we beklimmen"
Meneer de president, doctor Biden, mevrouw de vicepresident, meneer Emhoff, mensen uit Amerika en de wereld.
Als de dag komt, vragen we ons af: waar kunnen we licht vinden in deze eindeloze schaduw?
Het verlies dat we meedragen, de zee die we moeten doorwaden, we trotseerden de buik van het beest.
We hebben geleerd dat stilte niet altijd vredig is. En de normen en ideeën van wat gewoon is, zijn niet altijd rechtvaardig.
En toch, het ochtendgloren is van ons, voor we het wisten. Op een manier doen we het. Op een manier hebben we het doorstaan en waren we getuigen van een natie die niet kapot is, maar eenvoudigweg onvolledig.
Wij, de opvolgers van een land, in een tijd waarin een mager, zwart meisje, afstammend van slaven en opgevoed door een alleenstaande moeder, ervan kan dromen om president te worden enkel doordat ze mag voordragen voor een president.
En ja, we zijn verre van verfijnd, verre van ongerept, maar dat betekent niet dat we niet vechten voor een perfecte unie.
We strijden om onze unie met een doel te smeden. Om een land te vormen met engagement voor alle culturen, kleuren, individuen en menselijke toestanden.
Daarom richten we onze blik niet op wat er tussen ons in staat, maar wat er voor ons staat.
We sluiten de breuklijn, want we weten dat we voor een goeie toekomst eerst onze verschillen moeten vergeten.
We leggen de wapens neer, zodat we onze armen kunnen openen voor elkaar. We willen niemand schaden, we willen harmonie voor iedereen. Als de wereld slechts één ding zegt, laat hem dan zeggen dat dit waar is.
Zelfs als we rouwden, groeiden we. Zelfs als we pijn hadden, hadden we hoop. Zelfs als we moe waren, probeerden we.
Dat we voor altijd verbonden zijn, zegevierend. Niet omdat we nooit meer nederlagen zullen kennen. Maar omdat we nooit meer zo verdeeld zullen zijn.
De Bijbel vraagt om ons voor te stellen dat ieder onder zijn eigen wijnrank en vijgenboom zit en niemand hen bang zal maken.
Als we onze tijd eer willen aandoen, dan ligt overwinning niet in het zwaard, maar in alle bruggen die we bouwden. Dat is het beloofde laar, de heuvel die we beklimmen.
Als we het al durven, is het omdat Amerikaan zijn meer is dan een trots die we erven. Het is ons verleden dat we meenemen en hoe we het herstellen.
We hebben een kracht gezien die onze natie wou verdelen, liever dan ze te delen. Ze zou ons land vernietigen als dat de democratie kon belemmeren.
Deze poging slaagde bijna. Maar hoewel democratie tijdelijk belemmerd kan worden, kan het nooit permanent verslagen worden.
In deze waarheid en in dit geloof hebben we vertrouwen, want terwijl wij naar de toekomst kijken, kijkt de geschiedenis naar ons.
Dit is het tijdperk van de verlossing. We waren bang om het te aanvaarden. We waren niet voorbereid om de erfgenamen te zijn van zo'n beangstigende tijd.
Maar we vonden daarin de kracht om een nieuw hoofdstuk te schrijven, om onszelf hoop en blijdschap te brengen.
Dus terwijl we vroeger gevraagd hebben hoe we ooit onheil konden overwinnen, verklaren we nu: hoe kan onheil ons overwinnen?
We zullen niet teruggaan naar wat er was, maar ons bewegen naar wat een gehavend land zal zijn, maar vrijgevend, en toch dapper, vurig en vrij.
We zullen niet bekeerd of onderbroken worden door intimidatie, want we weten dat onze laksheid de erfenis zal zijn voor de volgende generatie.
Onze blunders worden hun lasten. Maar één ding is zeker: als we barmhartigheid verenigen met macht, en macht met rechtvaardigheid, dan wordt liefde onze nalatenschap en verandering het geboorterecht van onze kinderen.
Dus laten we dit land beter achterlaten dan wij het gekregen hebben. Met elke adem van mijn bronzen, kloppende borstkas zullen we deze gewonde wereld verheffen tot een wonderbaarlijke.
We zullen opstaan vanuit de gouden heuvels in het westen en vanuit het winderige noordoosten, waar onze voorouders voor het eerst dachten over revolutie. We zullen opstaan uit de meren en steden van het middenwesten en uit het zonovergoten zuiden.
We zullen heropbouwen, verzoenen en herstellen. In elk klein plekje van onze natie en elke hoek die ons land wordt genoemd zullen onze verschillende, mooie mensen opstaan, gehavend maar prachtig.
Als de dag komt, stappen we uit de schaduw, vurig en onbevreesd. Het nieuwe ochtendgloren floreert wanneer we het bevrijden. Want er is altijd licht, als we maar dapper genoeg zijn om het te zien, als we maar dapper genoeg zijn om het te zijn.
