De Turkse oppositieleider Kemal Kilicdaroglu vaart een steeds nationalistischere koers nu de tweede ronde van de presidentsverkiezingen voor de boeg staat. Tijdens een toespraak zei hij dat hij alle Syrische vluchtelingen het land wil uitzetten. Waarom doet hij die uitspraken? En zal het hem extra stemmen opleveren?
Turkse oppositie voert felle anti-vluchtelingencampagne in aanloop naar tweede verkiezingsronde
Laurens Dekock
Gepubliceerd:
"Erdogan, jij hebt onze grenzen niet beschermd. Jij hebt bewust tien miljoen vluchtelingen in ons land gebracht." De Turkse oppositieleider en presidentskandidaat Kemal Kilicdaroglu valt Erdogans vluchtelingenbeleid aan in zijn recente campagnevideo's op sociale media. "Jij hebt van je eigen burgers vluchtelingen gemaakt. Ik beloof dat, wanneer ik aan de macht kom, ik alle vluchtelingen zal terugsturen. Punt uit."
De haast agressieve toon van Kilicdaroglu staat in contrast met hoe hij naar aanloop van de eerste ronde campagne voerde. Kilicdaroglu en zijn alliantie van zes partijen focusten toen voornamelijk op de torenhoge inflatie en het herstel van de democratie. Ook de vluchtelingencrisis was toen al een onderwerp, maar nu lijkt het de enige focus te zijn. Turkije is sinds de Turkijedeal van 2016 het land dat de meeste Syrische vluchtelingen opvangt.
Ook op Twitter gaat Kilicdaroglu tekeer. Zo zegt hij dat er 20 miljoen Syriërs zullen bijkomen en dat ze "een dreiging vormen voor onze overleving" als Erdogan aan de macht blijft. "De vloed van illegale mensen infiltreert onze aderen elke dag."
Een loopje met de waarheid
"Geen mooie gebaren en bloemen meer. Kilicdaroglu gaat nu regelrecht naar de zwakke plek van de regering: de migratiekwestie", schrijft Ilteris Ergun, een Turkse politicoloog op de Arabisch-Amerikaanse nieuwswebsite al-Monitor. "Hij heeft geleerd dat economische moeilijkheden niet genoeg zijn om een populistisch autoritair regime te onttronen."
Daarbij neemt hij ook een loopje met de waarheid. Het aantal Syrische vluchtelingen in Turkije wordt eerder op een 3 à 4 miljoen geschat. Over de hele wereld zijn naar schatting slechts 22 tot 23 miljoen Syriërs.
"Het is een heel merkwaardige retoriek", vindt ook Dries Lesage, professor Internationale Politiek aan de UGent. Er is een verschil met hoe Kilicdaroglu in zijn campagne van de eerste ronde over de vluchtelingencrisis praat. "Toen zei de CHP (de partij van Kilicdaroglu, red.) dat ze eerst zouden overleggen met de Syrische president Assad", zegt Lesage. "Dat verhaal is de laatste dagen volledig weggevallen."
De nationalistische stem winnen
Volgens Ergun wil de partij van Kilicdaroglu zoveel mogelijk stemmen van de nationalistische kandidaat Sinan Ogan winnen. De onafhankelijke kandidaat haalde in de eerste ronde een verrassende vijf procent van de stemmen met een rechts-nationalistische campagne. Omdat enkel de twee kandidaten met de hoogste scores door mogen naar de tweede ronde, zijn die kiezers nu genoodzaakt tussen Erdogan en Kilicdaroglu te kiezen.
Lesage beaamt dat. "Hoe harder hij uithaalt naar de vluchtelingen, hoe meer kans hij heeft om Ogan-kiezers te winnen." Al zal hij nooit de volledige vijf procent naar zich toe kunnen trekken. Ogan-kiezers zijn doorgaans anti-Koerdisch en de oppositie rekent op de Koerdische stem. In Koerdische gebieden won hij er zelfs met een grote meerderheid. De pro-Koerdische partij HDP heeft zijn steun opnieuw bevestigd in de tweede ronde.
Ogan heeft nog geen kandidaat openlijk gesteund. Hij zei wel Kilicdaroglu te willen steunen, als die "geen toegevingen zou doen aan een pro-Koerdische partij". Volgens Lesage is het een zwakke plek van Kilicdaroglu waar Erdogan zeker van zal profiteren.
Stemmen verliezen?
Zal Kilicdaroglu met deze erg nationalistische koers geen stemmen verliezen? Lesage denkt van niet. "De links progressieve mensen die voor hem stemmen, doen dat meer omdat ze tegen Erdogan zijn en alles waar Erdogan voor staat. Ze nemen Kilicdaroglu en alle negatieve dingen van de CHP erbij. Die partij heeft namelijk ook een onderdrukkend palmares."
"Het linkse segment dat zo verafschuwd is door deze uitspraken is ook klein. In Istanbul heeft ook CHP-kopstuk Canan Kaftancioglu de harde speeches van Kilicdaroglu gedeeld. Zij belichaamt echt het linkse segment van CHP en blijkbaar is ook zij niet bang om daarmee haar achterban te vervreemden."
De vraag is ook of de oppositieleider dat strenge migratiebeleid zal kunnen doordrukken, zou hij president worden. Het lijkt eerder onwaarschijnlijk, zegt Lesage. "Dat zal zeker niet van de ene op de andere dag lukken. Hij zal op allerlei praktische bezwaren botsen en daar is hij nu niet mee bezig. De eerste stap is president worden."
