Vlamingen zijn pessimistisch als het gaat over hun koopkracht. Ruim een kwart onder hen geeft aan het moeilijk te hebben om rond te komen. Een ruime meerderheid denkt ook dat de armoede de laatste jaren is gestegen, hoewel de cijfers net aantonen dat de armoede licht gedaald is. Dat blijkt uit het onderzoek "De Stemming". Het valt ook op dat het pessimisme het grootst is bij de aanhang van PVDA en Vlaams Belang, de linkse en rechtse uiteinden van het politieke spectrum.
Vlamingen pessimistisch over koopkracht: een kwart zegt moeite te hebben om rond te komen
Rik Arnoudt
Gepubliceerd:
"De Stemming" is een onderzoek in opdracht van VRT NWS en De Standaard, online uitgevoerd bij 2.092 Vlamingen door de universiteiten van Brussel en Antwerpen, onder leiding van Stefaan Walgrave (UA) en Jonas Lefevere (VUB). De steekproef vond plaats tussen 13 en 23 maart, net na het stikstofakkoord van de Vlaamse regering en het migratieakkoord van de federale regering. Vandaag brengen we de onderzoeksresultaten over koopkracht.
Bekijk het volledige onderzoeksdossier en de methodologische nota hier.
Moeilijk om de eindjes aan elkaar te knopen
In deze tijden van inflatie en stijgende prijzen kijken veel Vlamingen met grote bezorgdheid naar hun portefeuille. 26 procent van de ondervraagden geeft aan het lastig te hebben om rond te komen. Bij mensen met een laag inkomen is dat zelfs 42 procent.
Als we naar de aanhang van de verschillende politieke partijen kijken, zien we ook grote verschillen. Bij de aanhang van CD&V, Groen, Open VLD en N-VA blijft de bezorgdheid binnen de perken. Bij de kiezers van Vooruit geeft 25 procent aan het moeilijk te hebben, bij de kiezers van PVDA en Vlaams Belang is dat respectievelijk 38 en 36 procent.
Wie heeft iets gedaan voor uw facturen?
Die ongerustheid over koopkracht speelt in de kaart van Vooruit, PVDA en Vlaams Belang, die zich elk op hun manier profileren als partij van de gewone man. 31 procent van de ondervraagden geeft aan dat geen enkele partij genoeg inspanningen heeft geleverd om de facturen betaalbaar te houden. Alleen Vooruit komt hier als beleidspartij minder geschonden uit: 15 procent vindt dat die partij wél inspanningen heeft geleverd. PVDA en Vlaams Belang scoren weliswaar lager, maar dat zijn dan ook oppositiepartijen.
Groen wordt duidelijk gepercipieerd als partij die weinig heeft gedaan om de facturen betaalbaar te houden.
Perceptie negatiever dan realiteit
Hoe dan ook is een grote meerderheid van de ondervraagde Vlamingen ervan overtuigd dat het aantal mensen in armoede is gestegen (76 procent), dat de inkomensongelijkheid is toegenomen (58 procent), dat de vermogensongelijkheid groter is geworden (63 procent) en dat de gemiddelde koopkracht is gedaald (68 procent).
Let wel: het gaat hier over percepties die niet overeenkomen met de realiteit. "De cijfers zijn echt wel goed. België is een uitzonderlijk land", zegt socio-econoom Ive Marx (UA). "Er zijn weinig landen te vinden waar de koopkracht zo stabiel is gebleven, niet alleen tijdens deze periode van hoge inflatie, maar ook tijdens de periode van corona. We kunnen alleen maar vaststellen dat dit niet in de perceptie van de mensen hetzelfde effect heeft. De evolutie van de reële cijfers kan u hier bekijken.
Dat de realiteit eigenlijk positiever is, zal allicht naast de kwestie zijn. Kiezers blijken hun stemgedrag af te stemmen op hun perceptie of hun eigen "alternatieve feiten".
Eigen rijkdom eerst?
Waardoor is iemand rijk? Voor 71 procent van de ondervraagden is dat omdat die uit een rijke familie komt. Andere oorzaken: meer geluk in het leven hebben gehad (49 procent) en slimmere keuzes hebben gemaakt (26 procent). Geboren zijn met meer vaardigheden en zelf harder gewerkt hebben doen er blijkbaar minder toe. Ongelijkheid zou met andere woorden vooral het gevolg zijn van factoren waarop je als individu weinig greep hebt.
Herverdelen om de armoede terug te dringen: de Vlaming loopt er niet warm voor. Dat geldt zeker voor de rechterkant van het politieke spectrum (N-VA en Vlaams Belang), maar ook ter linkerzijde (PVDA, Groen en Vooruit) is het enthousiasme niet laaiend. Ook rijkere Vlamingen zijn niet significant meer bereid om inkomen af te staan ten voordele van armere mensen.
Zelf minder belasting betalen en de rijken meer laten betalen. 92 procent van de ondervraagden ziet wel wat in lagere erfenisbelastingen, 91 procent vindt dat spaargeld minder moet worden belast en 87 procent wil een lagere btw. 76 procent ziet wel wat in meer belastingen op de hoogste lonen, 65 procent in een hogere vermogensbelasting en 62 in een belasting op winst uit aandelen. Opvallend is dat ook de hogere inkomens er zo over denken. Een voorbeeld van "haal het geld niet bij mij, maar bij een ander"?
