Nieuwe golf van luchtaanvallen op Kiev en andere steden in Oekraïne

De laatste tijd heeft Rusland meermaals grote drone- en raketaanvallen uitgevoerd op Oekraïne. Ook deze voormiddag nog is in heel het land het luchtalarm afgegaan. Oekraïense militaire bloggers zeggen dat het mogelijk werd geactiveerd doordat een Russisch gevechtsvliegtuig met hypersonische wapens zou zijn opgestegen, maar dat bericht kan niet onafhankelijk worden geverifieerd.

De voorbije nacht werden al luchtaanvallen uitgevoerd op de hoofdstad Kiev en andere steden in Oekraïne. Er zouden een dode en verschillende gewonden zijn gevallen. Het Oekraïense leger zegt dat het meer dan 30 drones uit de lucht heeft gehaald boven Kiev.

Ook de regio rond Odessa aan de Zwarte Zee werd onder vuur genomen. Daar is een magazijn voor voeding en humanitaire hulp van het Rode Kruis vernield. 

Volgens het Oekraïense leger voert Rusland zijn aanvallen op in de aanloop naar morgen. 9 mei is een belangrijke feestdag in Rusland: het land herdenkt dan de overwinning in de Tweede Wereldoorlog. Volgens Oekraïene hoopt Rusland ook het stadje Bachmoet, waar al maandenlang intens wordt gevochten, nog tegen 9 mei te heroveren. 

Vroeger vierde Oekraïne net als Rusland en veel andere voormalige Sovjetrepublieken het einde van de Tweede Wereldoorlog op 9 mei. Maar president Volodimir Zelenski diende vandaag een wetsontwerp in om dat voortaan te doen op 8 mei, net als de rest van Europa. Dat de herdenking gebeurt op twee verschillende dagen komt doordat de overgave van nazi-Duitsland in 1945 door het tijdverschil in Rusland net op een andere datum viel dan in het westen van Europa.

In een toespraak stond Zelenski dus vandaag al stil bij het einde van de Tweede Wereloorlog. Hij vergeleek het kwaad van toen met de oorlog die nu woedt in Oekraïne en zei dat Rusland "net als het nazisme" zal worden verslagen."Net zoals we toen samen het kwaad hebben verslagen, zullen we nu een gelijkaardig kwaad samen vernietigen", zei Zelenski. "Dat kwaad is nu anders, maar heeft hetzelfde doel: onderwerping of vernietiging".

Zelenski benadrukte in zijn toespraak dat Oekraïne niet alleen staat in de strijd tegen Rusland, maar zij aan zij met bondgenoten uit "het vrije Europa", net als tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Zelenski wil 8 mei officieel omdopen tot de Dag van Herdenking en Overwinning op het Nazisme. Op 9 mei wil hij officieel de Dag van Europa vieren, een dag waarop de vrede en eenheid van Europa centraal staat. Op 9 mei 1950 zag de Schumanverklaring het licht, de eerste aanzet tot de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal, de voorloper van de Europese Unie, waar Oekraïne bij wil aansluiten. 

Vanmiddag is overigens ook aangekondigd dat voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen morgen - niet toevallig dus op Europadag - naar Kiev zal gaan om Zelenski te ontmoeten. Het zal al haar vijfde bezoek aan de Oekraïense hoofdstad zijn sinds het begin van de oorlog. "Von der Leyen herbevestigt de onverminderde steun van de Europese Unie aan Oekraïne", laat haar woordvoerder weten.

Sinds het begin van de oorlog heeft de EU al voor 67 miljard euro militaire, financiële en humanitaire steun uitgetrokken voor Oekraïne. De Commissie heeft de EU-lidstaten intussen een elfde sanctiepakket tegen Rusland voorgesteld. Later deze week wordt het voor het eerst besproken door de lidstaten.

Intussen wordt met stijgende zenuwachtigheid uitgekeken naar een verwacht groot  Oekraïens tegenoffensief om delen van door Rusland bezet gebied opnieuw in te nemen. Met name in de regio Zaporizja, in het oosten van Oekraïne, lijkt dat tot ongerustheid te leiden. De regio wordt gezien als een van de mogelijke gebieden waar de gevechten het hevigst zullen worden.

Het voorbije weekend uitte het Internationaal Atoomagentschap IAEA zijn bezorgdheid over de situatie rond de kerncentrale van Zaporizja."De situatie wordt steeds meer onvoorspelbaar en mogelijk gevaarlijk", klonk het in een mededeling. "Er is diepe bezorgdheid over de toenemende gespannen, stresserende en uitdagende omstandigheden voor het personeel en hun families."

Afgelopen vrijdag maakte de Russische gouverneur in het gebied bekend dat inwoners de regio zouden moeten verlaten. Russische functionarissen zeggen nu dat intussen al meer dan 1.600 mensen in de regio rond de kerncentrale geëvacueerd zijn. Het zou gaan om inwoners van 18 dorpen en steden rond de kerncentrale, waaronder Enerhodar. Dat is de plaats waar de meeste Oekraïense werknemers van de kerncentrale wonen.

De Oekraïense burgemeester van Melitopol, een andere stad in de buurt, vertelde aan Oekraïense media dat de Russische autoriteiten "een grote evacuatie in gang gezet hebben".

"Elke 20 tot 30 minuten vertrekt een bus. Er zijn enorme rijen voor brood. Bij meerdere benzinestations is de brandstof op en mensen worden vanuit ziekenhuizen op straat gezet", aldus burgemeester Ivan Fedorov, die in ballingschap is.

Volgens sommigen gebruikt Rusland het verwachte tegenoffensief van Oekraïne als excuus om Oekraïense burgers massaal en ongestoord te verplaatsen. Ze zouden via de Krim of Marioepol naar Rusland worden gebracht.

Het is nog niet duidelijk of en wanneer dat Oekraïense tegenoffensief er zal komen. Maar hoe dan ook maakt het Internationaal Atoomagentschap (IAEA) zich ernstige zorgen. "IAEA-experts ter plaatse hebben informatie gekregen dat de evacuatie van inwoners van Enerhodar begonnen is", klinkt het. Er is nog altijd personeel in de kerncentrale, maar de situatie wordt almaar meer onvoorspelbaar.

Aan het BBC-radioprogramma Newshour vertelt Rafael Grossi, de directeur-generaal van het IAEA: "De evacuatie van inwoners nabij de kerncentrale wijst op de mogelijkheid van ernstige gevechten tussen Russische en Oekraïense troepen in de buurt. Hoewel de reactoren geen elektriciteit meer produceren, zijn ze nog steeds geladen met nucleair materiaal."

Eind maart bracht Grossi nog een bezoek aan de kerncentrale van Zaporizja. Hij bevond zich toen naar eigen zeggen in "een mijnenveld".