Duitsland en Nederland gaan de klassieke gasketel verbieden en het meest voor de hand liggende alternatief is de warmtepomp. Omdat deze trend ook in Vlaanderen te verwachten valt, stelden jullie deze week heel wat vragen over warmtepompen. Maar zijn die dingen niet erg duur? Is mijn woning daar wel geschikt voor? We legden jullie vragen voor aan Koen Vanthournout, energiespecialist bij het onderzoekscentrum Energyville.
Is mijn woning geschikt? Is het niet erg duur? Energie-expert beantwoordt jouw vragen over warmtepompen
Laurens Dekock
Gepubliceerd:
In Duitsland en Nederland komt er een verbod op verwarmingsketels die werken op gas. "We kunnen verwachten dat ook Vlaanderen een verbod op de gasketel zal invoeren in de toekomst", zei Griet Verbeeck van de Universiteit in Hasselt in "De wereld vandaag" op Radio 1.
Als alternatief voor de klassieke gasketel wijzen alle onafhankelijke studies naar warmtepompen, zegt Koen Vanthournout in VRT NWS Live.
Wat is een warmtepomp?
Een warmtepomp is een apparaat dat warmte verplaatst. We kennen allemaal een koelkast. Met elektriciteit pompt die de warmte van bijvoorbeeld een warme fles cola naar buiten. Daarom dat het achteraan de koelkast warm aanvoelt.
Een warmtepomp doet eigenlijk het omgekeerde en pompt met elektriciteit de warmte van de buitenlucht of de bodem naar binnen. Die warmte wordt in het systeem dan vermenigvuldigd. Dat maakt een warmtepomp zo efficiënt.
"Als je een eenheid elektriciteit in een warmtepomp steekt, haal je daar drie tot vijf en half keer zoveel warmte uit", zegt Vanthournout. "Bij een gasketel wordt slechts 90 procent van een eenheid gas in warmte omgezet. Zelfs als je elektriciteit van een gascentrale komt, haal je met een warmtepomp meer energie uit het gas."
1. Installeer ik nu beter een gasketel of een warmtepomp?
Die vraag is niet zo eenvoudig. Het antwoord hangt onder meer af van je type woning, het soort verwarming dat je hebt en of je zonnepanelen hebt. Ook de huidige gasprijzen en het beleid van de overheid hebben een grote impact.
De initiële investering is sowieso groter bij een warmtepomp, zegt Vanthournout. "Een warmtepomp kan tot 18.000 euro kosten, terwijl een gasketel een prijskaartje van rond de 6.000 euro heeft."
Bij een warmtepomp valt de gasfactuur wel volledig weg. "Je elektriciteitsfactuur zal ongeveer verdubbelen, al bespaar je dankzij het capaciteitstarief jaarlijks enkele honderden euro's als je een warmtepomp hebt. Maar met de huidige kosten en energieprijzen is een gasketel goedkoper", zegt Vanthournout.
Als je op de lange termijn denkt, kies je toch beter voor een warmtepomp, legt Vanthournout uit. "Wanneer de warmtepomp rendabeler zal zijn, kan je momenteel nog niet voorspellen. Dat hangt vooral af van het beleid van de overheid en van de internationale markten. In het buitenland zijn er meer taksen op gas en minder kosten en heffingen op elektriciteit, waardoor de warmtepomp de logische keuze is. Bij ons is dat omgekeerd."
Uiteindelijk gaat de energietransitie sowieso geld kosten, gaat Vanthournout verder. "Maar bij gas blijven, kost ons ook geld. Denk maar aan de energiecrisis van vorig jaar. We waren toen een speelbal van de internationale markt."
Tot slot zal de waarde van je huis hoger liggen met een warmtepomp, als je je huis zou verkopen.
2. Moet mijn woning niet geschikt zijn voor een warmtepomp?
Technisch gezien is een warmtepomp altijd mogelijk, zegt Vanthournout. "Zelfs in de slechtst geïsoleerde woning kun je er een plaatsen." Dat moet je wel wat nuanceren.
Zo is de warmtepomp het efficiëntst in een goed geïsoleerd huis. "Je moet vooral kijken naar de temperatuur van het water in de verwarmingsleidingen en radiatoren. Hoe kouder die is, hoe moeilijker het zal zijn om de leidingen op te warmen. Je kunt dat wel zelf testen. Zet de watertemperatuur van je ketel op 30 à 40 °C. Als het lukt om je huis zo warm te krijgen, is je huis klaar voor een warmtepomp."
Het loont ook de moeite om naar je huidige verwarmingssysteem te kijken. Oude, gietijzeren radiatoren zijn lastiger op te warmen dan modernere types. "Het beste systeem is vloerverwarming. Het is niet per se nodig, maar het biedt wel het beste rendement, want dat type systeem slaat de warmte beter op."
Een warmtepomp is ook mogelijk in kleinere woningen met weinig plaats in en rondom het huis, zegt Vanthournout. "Een warmtepomp hoeft niet groter te zijn dan een gasketel. Als je buiten weinig plaats hebt, kun je kiezen voor het type warmtepomp dat met lucht werkt. Dan heb je wel nog aan de buitenkant een unit die op een airconditioningsysteem lijkt. Plaats lijkt me dan een kleiner probleem dan het lawaai en het visuele aspect."
3. Werkt een warmtepomp als het vriest?
Je warmtepomp werkt minder efficiënt als het buiten vriest, maar blijft wel werken, zegt Vanthournout. "Als je het over een heel jaar bekijkt, valt dat verlies wel mee." Het type warmtepomp is hier wel van belang.
"Een warmtepomp die de warmte uit de bodem haalt, is efficiënter. Zelfs bij -12 °C zal de temperatuur in de bodem constant blijven. Dat systeem is wel duurder dan een warmtepomp die de warmte uit de buitenlucht haalt. Je moet in je tuin ook diepe verticale gaten kunnen boren."
Het loont ook zeker de moeite om aan je installateur te vragen of het type warmtepomp niet te krachtig is voor je woonst, zegt Vanthournout. "Een installateur wil niet dat zijn klant komt klagen dat het te koud is, dus installeert die een warmtepomp voor temperaturen die we nooit of minder gaan zien. Het gaat dan een grotere investering zijn én werkt mogelijk minder efficiënt."
4. Wat kan de overheid doen?
De overheid speelt een belangrijke rol in het hele verhaal, zegt Vanthournout. "Dat de warmtepomp nog niet de rendabelste keuze is, komt onder meer doordat we nog geen energietaxshift hebben. Daarbij verschuift een deel van de taksen op elektriciteit naar gas. Dan wordt de warmtepomp automatisch de logische keuze."
Bij ons is dat momenteel omgekeerd. "We hebben er in het verleden voor gekozen om enkele lasten en kosten toch in de energiefactuur te steken, vooral op elektriciteit. Die hebben op zich niets met energie te maken. Daardoor maken we elektriciteit kunstmatig duurder dan gas."
Maar voor veel mensen is het net die initiële investering die te veel kost. Ook daarvoor kijkt Vanthournout naar de overheid. "In Nederland zijn er bijvoorbeeld grote renovatieprogramma's in sociale woonwijken die deels gefinancierd worden door de overheid. Ook hier hebben we een pakket aan maatregelen nodig."
