Nee, ziekteverzuim stijgt niet sinds ziektebriefje voor 1 dag is afgeschaft (maar we blijven nu wel vaker 1 dag thuis)

"Als je het ziektebriefje afschaft zijn werknemers minder lang ziek. Mensen voelen zich beter na 1 of 2 dagen en komen dan terug werken. Terwijl artsen vaak veiligheidshalve een langere termijn voorschrijven. Wat je wel ziet, is dat mensen iets vaker ziek zijn. Eigenlijk is het min of meer een nuloperatie." Aan het woord is professor arbeidsgeneeskunde Lode Godderis (KU Leuven), in december vorig jaar op deze nieuwssite, over de mogelijke effecten van de dan nog prille afschaffing van het ziektebriefje voor 1 dag (bij privébedrijven met minstens 50 werknemers).

De bezorgdheid van sommige werkgevers ten spijt: zijn inschatting leek juist, zo laten althans cijfers van hr-dienstenbedrijf Acerta over het eerste trimester van 2023 uitschijnen. Meer nog: de huidige cijfers zijn zelfs iets beter dan de "nuloperatie" die Godderis voorspelde. Het kort verzuim op de werkvloer (minder dan een maand afwezig door ziekte) lag de afgelopen drie maanden bijna vijf procent lager dan het jaar voordien. 

"Werknemers gaan na hun dag afwezigheid vaker meteen terug aan het werk, terwijl ze met een ziektebriefje meestal enkele dagen langer thuis zouden zitten", zo analyseert Acerta de cijfers. 3,4 procent van de werkbare uren ging verloren door kort ziekteverzuim, in 2022 was dat nog 3,6 procent. Ook waren er in het eerste kwartaal van 2023 minder zieken op de werkvloer. 72,6 procent van de werkende Belgen was de afgelopen maanden geen enkele dag ziek, vorig jaar was dat maar 70,5 procent.

Ook netjes in lijn met de voorspelling van Godderis: sinds de afschaffing van het ziektebriefje voor 1 dag wint het ziekteverzuim van exact 1 dag wel aan belang. In de eerste drie maanden van dit jaar zat 10,9 procent van de werknemers één keer of meerdere keren exact één dag ziek thuis. In 2022 was dat 10,6 procent en in coronajaar 2021 was dat 9,3 procent. Ook het aantal werknemers dat effectief één keer één dag ziek thuis bleef, is gestegen van 2,4 procent in het eerste kwartaal van 2022 naar 3 procent in het eerste kwartaal van 2023.

"Dat werkgevers wantrouwig staan ten opzichte van de afschaffing van het ziektebriefje, begrijpen we, maar dit moet toch genuanceerd worden, zo blijkt uit onze eerste vaststellingen", zegt Miet Vanhegen, experte mentaal welzijn van Acerta Consult. "Het is en blijft belangrijk voor bedrijven om onderling vertrouwen op te bouwen met hun werknemers en ervan uit te gaan dat werknemers het systeem niet zullen misbruiken."

De werkgevers reageren intussen voorzichtig op de cijfers: "Geglobaliseerde cijfers zijn altijd lastig", zegt Kris De Meester van het VBO. "Het enige wat er voor een ondernemer toe doet, zijn de cijfers van zijn bedrijf. We zien ook dat, door de zelfverklaring, afwezigheid van 1 dag niet altijd wordt geregistreerd als ziekte."

Groen diende onlangs een wetsvoorstel in dat de afschaffing van het ziektebriefje moet uitbreiden naar drie dagen én naar alle bedrijven. De huisartsen én federaal minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (Vooruit) zijn gewonnen voor dat idee. Volgens hen komen veel patiënten enkel op consultatie voor een ziektebriefje. En dat heeft ook hoge maatschappelijke kosten. De 2,9 miljoen ziektebriefjes die jaarlijks uitgeschreven worden, kosten volgens de huisartsen 62,5 miljoen euro aan tussenkomsten van het RIZIV.

De werkgevers zijn tegen. Unizo noemde het ziektebriefje eerder al eens "de enige manier is om mogelijke fraude tegen te gaan". De werkgeversorganisatie wil vooral dat werkgevers de mogelijkheid blijven behouden om een ziektebriefje te vragen.