Vooruit wil gratis kinderopvang in ruil voor hervorming kindergeld en erfbelasting

De eerste 1.000 dagen in het leven van een kind zijn cruciaal, daarom wil Vooruit 2 miljard euro investeren in die eerste jaren. Geld dat grotendeels naar kinderopvang en onderwijs moet gaan. Het staat te lezen in de visietekst over kinderen en jongeren die de komende weken aan de lokale afdelingen zal worden voorgelegd.

"Gelijke kansen beginnen bij kwaliteitsvolle kinderopvang en deftig onderwijs voor elk kind", zegt voorzitter Conner Rousseau in een persbericht. "Nu investeren in de eerste levensjaren van kinderen, is later minder betalen aan werkloosheid, gezondheidszorg en mentale problemen."

Concreet stellen de socialisten voor om elk kind 130 dagen gratis kinderopvang aan te bieden. Dat is ongeveer een half jaar. Ouders zouden in het voorstel zelf de keuze hebben wanneer ze dat opnemen. Zo zou je je kind ook langere tijd een of twee dagen in de week gratis naar de crèche kunnen brengen.

Op langere termijn moet kinderopvang voor de socialisten zelfs helemaal gratis worden. De vraag is hoe realistisch de voorstellen zijn, want er is momenteel een groot tekort aan opvangplaatsen. Een tekort dat niet meteen kleiner zal worden als het voor elk kind een half jaar gratis zou worden.

Een verplichting om naar de kinderopvang te gaan - zoals Rousseau eerder al eens heeft aangekondigd -, zou er niet komen. "De bedoeling is om het zo goed te organiseren dat een verplichting niet nodig zal zijn", zegt hij daarover in "De ochtend" op Radio 1.

De socialisten zien de kinderopvang wel als dé voorbereiding op het kleuteronderwijs. Daarom willen ze –zoals al eerder aangekondigd– de leerplicht veranderen in een schoolplicht vanaf 3 jaar. De focus ligt hierbij op taalverwerving. "Elk kind moet het Nederlands machtig zijn bij de start van het eerste leerjaar", klinkt het.

En op het terugdringen van de kinderarmoede en de lege brooddozen. "We willen vanaf 2024 elk kind in het basisonderwijs een gezonde en gratis maaltijd geven", zegt Rousseau daarover.

Om het aanslepende lerarentekort op te lossen, wil Vooruit de lerarenopleiding hervormen. Ze willen de basisopleiding uitbreiden met een extra -én betaald- stagejaar. Tegelijk willen ze nog meer inzetten op zij-instromers. Die zouden tot 20 jaar anciënniteit mogen meenemen.

Tegelijk willen ze morrelen aan een van de heilige huisjes in het onderwijs: de vaste benoeming. Ze willen die voortaan op Vlaams niveau, in plaats van op schoolniveau. Vooruit wil ook grotere klassen. Richtingen zouden enkel mogen aangeboden worden als er minstens 10 leerlingen zijn. Anders moet er binnen de schoolgemeenschap een oplossing gezocht worden.

Het verlanglijstje van de socialisten is niet goedkoop. Het zou volgens Vooruit 2 miljard euro kosten. Het geld daarvoor zouden ze willen halen bij de hervorming van het kindergeld en de erfbelastingen.

Volgens Vooruit investeert Vlaanderen jaarlijks 4 miljard euro in kindergeld, maar heeft dat nauwelijks effect op de hoge kinderarmoede. Een deel van die 4 miljard zou daarom rechtstreeks moeten geïnvesteerd worden in onderwijs en kinderopvang.

Daarnaast wil de partij het kindergeld optrekken voor wie er echt nood aan heeft, maar verminderen voor wie het minder nodig heeft. Op Radio 1 benadrukt Rousseau dat alle ouders hetzelfde basisbedrag als vandaag zouden behouden. "We zouden wel extra indexeren bij de laagste inkomens", legt hij uit. "Het gaat om de mensen die nu ook sociale toelagen krijgen. Die krijgen in ons voorstel extra kindergeld."

Wat het erfrecht betreft willen ze de belastingen op erfenissen tot 250.000 euro afschaffen. Grotere erfenissen zouden daarna progressief belast worden. Dat zou volgens de socialisten een miljard euro moeten opleveren.

CD&V lijkt alvast niet enthousiast over de visietekst van Vooruit. "Voor Vooruit moeten baby’s precies staatseigendom worden vanaf de dag dat ze het licht zien en is vrije keuze taboe", twitter Vlaams minister Hilde Crevits. "Niks is gratis als het over overheidsmiddelen gaat."

Ook N-VA is niet helemaal overtuigd. Vlaams minister Matthias Diependaele hekelt dat Vooruit de prijs van de kinderopvang wel wil koppelen aan inkomen en vermogen, maar dat dit niet zou mogen meetellen voor het toekennen van een sociale woning.