“Pano” onderzoekt crisis in de kinderopvang: Sorayya en Mostagh zoeken al drie jaar naar opvang voor hun zoontje

De crisis in de kinderopvang van het afgelopen jaar heeft zich vertaald in een hele reeks sluitingen. Het Agentschap Opgroeien, dat in Vlaanderen instaat voor de organisatie van de kinderopvang, sloot sinds het begin van de crisis 44 kinderdagverblijven definitief.

Dit jaar zijn voorlopig al 7 initiatieven gesloten. In 2022 ging het om maar liefst 37 crèches, tegenover zeven sluitingen in 2021 en amper twee sluitingen in 2020. Het aantal opheffingen is dus spectaculair gestegen sinds de dood van een baby van zes maanden die verbleef in ‘t Sloeberhuisje in Mariakerke, in februari vorig jaar.

Naast deze definitieve sluitingen werden nog een reeks crèches (tijdelijk) geschorst: 44 in 2022, 12 in 2021 en 4 in 2020. Zo'n schorsing kan leiden tot een definitieve opheffing, dus mogen ze niet opgeteld worden bij de cijfers over de gesloten dagverblijven. Anderzijds kan een kinderdagverblijf ook gesloten worden zonder eerst geschorst te zijn.

Nog meer kinderopvanginitiatieven zitten in een zogenoemd "handhavingstraject". Dat betekent dat ze nauw worden opgevolgd door het Agentschap Opgroeien en dat ze tekortkomingen moeten wegwerken. In 2022 liepen er 272 zulke handhavingstrajecten, wat overeenkomt met 4 procent van alle kinderopvanglocaties in Vlaanderen. Eind maart van dit jaar liepen er 98 zulke trajecten. 

De sluitingen zijn het gevolg van een beleidswijziging bij het Agentschap Opgroeien, dat veel mensen beter kennen onder de naam Kind en Gezin. Nadat een aantal wantoestanden in de Vlaamse kinderopvang aan het licht waren gekomen, boog een parlementaire onderzoekscommissie zich over het functioneren van het agentschap. Een belangrijk advies van de onderzoekscommissie: grijp sneller in, liefst voor het te laat is. Sindsdien geldt bij het agentschap het mantra van het "voorzorgsprincipe". 

Het gevolg van alle sluitingen is dat er heel wat plaatsen verdwijnen in de kinderopvang. Toch zijn er op lange termijn meer plaatsen in de kinderopvang dan vroeger. Tussen 2014 en 2021 kwamen er in totaal 2.990 plaatsen bij in de Vlaamse kinderopvang, een toename met ruim 3 procent. En die stijging wordt niet tenietgedaan door de massale sluitingen van het afgelopen jaar. 

Anderzijds blijft er een tekort aan plaatsen, al weet niemand exact hoeveel kinderen op dit moment geen plaats vinden in de Vlaamse kinderopvang. Experts zoals Jochen Devlieghere, onderzoeker gezinspedagogiek aan de UGent, schatten het tekort op zo'n 7.000 plaatsen.  "Dat is enorm veel en zorgt er ook voor dat de ouders zonder een plaats voor hun kind in de problemen komen", zegt Devlieghere.

Op lokaal niveau worden de cijfers soms wel in detail bijgehouden. Dat is zo in Turnhout, waar alle vragen gecentraliseerd worden via het Huis van het Kind. Daardoor kon de gemeente berekenen dat maar liefst 54 procent van de vragen onbeantwoord blijven. Ook Sorayya en Mostagh, de ouders van Daniël, zochten er drie jaar vruchteloos naar opvang voor hun zoon. 

Dat ze nu de opvang zelf op zich moeten nemen, weegt op hun werk en hun gezin. "Ik ben ingeschreven bij de VDAB, dus ik krijg elke dag bijna twee telefoons omdat ze een vloerder nodig hebben. Maar dat is voor mij moeilijk", zegt Mostagh. In plaats van een job in de bouw werkt Mostagh nu nachtshiften. Op die manier kan hij overdag voor Daniël zorgen. Tegelijk werkt Sorraya overdag als arbeidster. 

Dat is niet ideaal voor Daniël. "Hij is altijd thuis, normaal moet hij naar de crèche gaan om te spelen met andere kinderen", zegt zijn vader. Maar ook op de ouders weegt de opvang. Mocht Daniël naar de opvang kunnen, "zouden we tegelijk kunnen gaan werken", zegt Mostagh. "Dat zou beter zijn." De ouders wachten nu tot hij naar de kleuterschool kan.