Station van Kortrijk, een van de 7 meest bedreigde erfgoedplaatsen in Europa, wordt toch niet beschermd

Een kleine twee weken geleden werd de Europa Nostra-lijst bekendgemaakt. Erfgoedorganisaties maken elk jaar bekend welke zeven plaatsen of gebouwen het meest bedreigd zijn. Een van de zeven is het stationsgebouw van Kortrijk uit 1956.

De Vlaamse Vereniging voor Industriële Architectuur, gesteund door andere erfgoedorganisaties, had een aanvraag ingediend om het station van Kortrijk te beschermen. Maar minister van erfgoed Matthias Diependaele gaat daar niet op in. “We hebben beslist om het niet te beschermen. Dat is altijd een heel moeilijke afweging, maar we proberen onze lijst van beschermde monumenten zo kwaliteitsvol mogelijk te houden. We kijken eerst wat er al op die lijst staat. De wederopbouwarchitectuur van na de Tweede Wereldoorlog is al goed vertegenwoordigd en er staan ook al 62 stations op de lijst.”

Een tweede reden om geen monumentenstatus te verlenen aan het station van Kortrijk heeft te maken met een project van de NMBS. Die wil het oude station vervangen door een nieuw. Matthias Diependaele: “We moeten ook kijken of het station kan voldoen aan de hedendaagse mobiliteitseisen. Er zijn al vergevorderde plannen. Die kunnen we moeilijk doorkruisen met een bescherming.” Een gedeeltelijke bescherming, zoals sommige erfgoedorganisaties suggereerden, was volgens de minister geen optie.

Minister Diependaele legt de bal nu in het kamp van de stad Kortrijk en van de NMBS. “Het is niet omdat wij het station niet beschermen, dat het moet afgebroken worden. Helemaal niet. Wij hebben enkel beslist dat de erfgoedwaarde onvoldoende is om het stationsgebouw in ons bestand van beschermd patrimonium op te nemen." Hoe dan ook is de NMBS niet van plan om het gebouw te behouden, meldde de woordvoerder meteen na het nieuws over de Europa Nostra-lijst. Het "beantwoordt spijtig genoeg niet langer aan de moderne eisen op het vlak van reizigerscomfort, duurzaamheid, toegankelijkheid en energiezuinigheid" en het past ook niet in de nieuwe stationsomgeving. 

Blijft de vraag of de Vlaamse beslissing tot niet-bescherming het morele gezag van de Europa Nostra-lijst niet ondergraaft. Minister Diependaele: “We moeten onze eigen regels volgen om te kijken of iets beschermd moet worden. We toetsen af aan onze eigen criteria."

De Vlaamse Vereniging voor Industriële archeologie is diep teleurgesteld over de beslissing van minister Diependaele. "Ik ken geen enkel ander station in Vlaanderen dat beschermd is en uit de periode stamt van de heropbouw, net na de Tweede Wereldoorlog", zegt Hendrik Nelde. "Meer nog: in heel Kortrijk en zelfs West-Vlaanderen kan ik mij geen enkel ander belangrijk gebouw uit die periode voor de geest halen."

Ook het argument dat de plannen voor een nieuwbouw al te ver gevorderd zijn, houdt volgens Nelde geen steek. "Ze zijn er ingevlogen zonder zich goed te informeren en zonder alle mogelijke betrokkenen te spreken. Om dat nu als argument te gebruiken om het gebouw toch maar te slopen, is waanzin."

Tegen de sloop van het station van Kortrijk is trouwens ook een petitie opgestart, die intussen door zo'n 3.000 mensen is ondertekend. Ze willen dat het station, "met zijn kenmerkende gele bakstenen gevels, zijn lichtrijke stationshal, en de frivole fiftiestoets" behouden blijft. “Ik heb daar veel begrip voor,” zegt Matthias Diependaele. “Het is een moeilijke afweging. Het Vlaamse erfgoed moet monden doen openvallen. We moeten afwegen wat daar onder valt en wat niet.”