Het was een slechte week voor de geloofwaardigheid van de politiek, met onthullingen over de hoogte van het pensioenbedrag van de parlementsleden, en een staatssecretaris die overheidsgeld gebruikte om een persoonlijk logo te promoten.
1. De geloofwaardigheid van parlementsleden ter discussie
De politieke debatten gingen het hele weekend door op de pensioenregeling voor de parlementsleden, met bijvoorbeeld die vergadering die in de Kamer zou hebben plaatsgevonden in juli 2013 en waarvan het verslag op een simpel A4'tje zonder hoofding werd neergekrabbeld. Het document werd door de PVDA naar voren geschoven als het officiële verslag van de raad van bestuur van de vzw die de pensioenkas van de Kamer van Volksvertegenwoordigers beheert. Wellicht is dat niet het officiële verslag, of liever gezegd, niet het officiële pv ervan, dat blijkt uit een goed gedocumenteerde factcheck van de collega's van Le Soir afgelopen zaterdag.
Raf Terwingen, CD&V-parlementslid tot 2019, was aanwezig op die vergadering. Hij zei zaterdag in "De ochtend" dat de vergadering net tot doel had om de regeling voor de parlementsleden te verstrengen. Waar tot dan parlementsleden recht hadden op een volledig pensioen na een carrière van 20 jaar, werd dat toen opgetrokken tot 36 jaar, en intussen is dat - zoals bij iedereen - naar 45 jaar gebracht. Maar op die vergadering, zo zei Terwingen, beslisten de politici die verstrenging te compenseren door een regeling over te nemen die hoge ambtenaren de mogelijkheid gaf om pensioenen te cumuleren en daarbij tot 120 procent te gaan van het plafond, opgelegd door de wet-Wijninckx, een mogelijkheid die in 2004 al in het leven werd geroepen.
De redenering is dat in die periode de overheid moeite had om mensen aan te trekken die in de privé meer konden verdienen met bovenop bedrijfswagens en tweede pijlers. De vraag blijft waarom politici dat statuut dan moeten overnemen? Alsof parlementsleden vinden dat ook zij, en niet alleen ambtenaren, moeten kunnen concurreren met de privé en dus recht hebben op een extraatje.
2. Zorgen minder parlementsleden voor meer geloofwaardigheid in de politiek?
Er was weinig eensgezindheid in het debat in "De zevende dag" over de manier waarop politici het negatieve beeld over hen kunnen rechttrekken. Politici minder laten verdienen, dat wil eigenlijk alleen de PVDA, die door Jean-Marie Dedecker uitgescholden werd voor "nestbevuilers". De voorzitter van Vooruit, Conner Rousseau, die de afgelopen week 'beschamend' noemde, pleit voor een "transparanter, eerlijker en bescheidener statuut voor politici".
Rousseau stelt voor om het aantal parlementsleden in ons land te verminderen. Dat is een idee dat al langer gedeeld wordt door verschillende Vlaamse partijen. Zo duikt het bijna steevast op bij de toespraken op de 11 juli-viering. En om een idee te geven, België heeft door zijn structuur wel erg veel parlementsleden, zeker in vergelijking met andere landen. Nederland en Frankrijk hebben er 13 per miljoen inwoners, en een federaal land als Duitsland 32 per miljoen inwoners. Het federale België klopt die cijfers met alle gemak: ons land heeft 41 parlementsleden per miljoen inwoners.
Intussen worden PVDA-politici overal in de media uitgenodigd, een beetje als de morele winnaars van de politieke week. In het debat van "De zevende dag" ontstaat daardoor een merkwaardige dynamiek. Waar de partij Vlaams Belang tot nu toe, door het cordon sanitaire dat hen van de deelname aan de macht uitsluit, altijd prat kon gaan op een label van zuiverheid, werden ze nu door de PVDA aangepakt zoals elke andere partij. Volgens de PVDA is ook Vlaams Belang in alle beslissingen over het parlementaire pensioen betrokken, en heeft ze die altijd volledig ondersteund.
Je kreeg dus in "De zevende dag" een strijd over de zuiverheid in de politiek tussen Vlaams Belang - die niet deelneemt aan de macht, maar wel volop in de parlementaire structuren zit, met partijleden in alle organen - en de PVDA die, omdat ze nog maar recent in het parlement zetelt, een nieuwe zuiverheid kan claimen. En Jos D'Haese, de fractieleider van de PVDA in het Vlaamse parlement, rekent erop dat die zuiverheid electorale winst oplevert, bij "VTM Nieuws" zei D'Haese te rekenen op "dubbele cijfers" bij de verkiezingen in 2024.
3. Welke partij verbindt zijn lot aan de Vivaldi-regering?
Intussen vindt Vincent Van Quickenborne (Open VLD) dat de Vivaldi-regering, één jaar voor de verkiezingen, een onderscheiding verdient. Dat zei hij in De Zondag. En die onderscheiding danken we aan premier De Croo, want met "een socialist als premier zou deze regering niets gerealiseerd hebben", voegt Van Quickenborne eraan toe.
Het merkwaardige is dat zijn voorzitter, Egbert Lachaert, in "De afspraak op vrijdag" expliciet zegt dat de Open VLD zijn lot niet aan deze Vivaldi-regering wil verbinden. En dat lijkt niet evident voor een partij die de premier van die regering heeft opgeëist, en die zich in allerlei dossiers ontpopt als diegene die het compromis zoekt tussen alle regeringspartijen. Lachaert zoekt zelf dat compromis in de abortusdiscussie, en zijn vicepremier Van Quickenborne doet dat in het dossier van de kernenergie met als argument: "We moeten overeenkomen met alle zeven partijen". Wie dat argument hanteert, koppelt zijn lot wel degelijk aan de Vivaldi-regering.
De staatssecretaris voor gelijke kansen, Sarah Schlitz, van Ecolo, krijgt intussen nog altijd de voorwaardelijke steun van de meerderheid, al is haar positie wankel. In "De zevende dag" zei Conner Rousseau onomwonden dat "liegen in het parlement een groot probleem is". Schlitz reageerde in een tweet met de opmerking dat de beschuldigingen die in "De zevende dag" werden geuit, niet overeen komen met de realiteit van de uitwisselingen in het parlement.
Het lijkt een cynisch spel van sommige meerderheidspartijen die erop rekenen dat de oppositie met nieuwe elementen komt opdraven, zodat de groene partijen - die haar als enige partijen voluit steunen - die steun moeten opgeven.
