Debat over abortuswet laait weer op: hoe verloopt een abortus in ons land en wat is het verschil tussen 12, 14 of 18 weken?

Sinds de start van de federale regering ligt CD&V al dwars als het gaat over de abortuswetgeving. Eerst wilden ze de maximumtermijn behouden op 12 weken, nu geven ze een beetje toe en willen ze het optrekken naar 14 weken. Dat is nog altijd minder dan andere regeringspartijen én experten voorstellen. 

Volgens geanalyseerde registraties zouden jaarlijks tussen de 18.000 en 19.000 vrijwillige zwangerschapsafbrekingen worden uitgevoerd in België. Abortus kan in België tot 12 weken zwangerschap. Het kan enkel op een later moment wanneer er een gevaar is voor de gezondheid van de vrouw of als het ongeboren kind zal lijden aan een uiterst zware kwaal die als ongeneeslijk wordt erkend. 

Voor een abortus kan plaatsvinden moet de vrouw op adviesgesprek in een erkend centrum waar de adoptiemogelijkheden besproken worden. Na dat gesprek geldt een verplichte bedenktijd van 6 dagen. Minderjarigen kunnen een abortus uitvoeren zonder toestemming van hun ouders. 

Een abortus kan worden uitgevoerd in een erkend abortuscentrum of een ziekenhuis. Er zijn 7 abortuscentra in Vlaanderen. Wanneer er een risico is voor de gezondheid van de vrouw of ze de ingreep wil ondergaan onder volledige narcose, kan ze terecht in een ziekenhuis. Wanneer de zwangerschap na 12 weken beëindigd wordt door medische redenen, kan het enkel worden uitgevoerd in een ziekenhuis omdat het meestal alleen kan met een chirurgische ingreep of een bevalling.

Een arts of zwangere vrouw die de wettelijke voorwaarden voor abortus niet naleeft, riskeert een geldboete of een celstraf.

Wanneer een vrouw haar zwangerschap wil beëindigen, moet ze eerst op gesprek met een psychosociale hulpverlener en krijgt ze een medisch onderzoek. Dan geldt er een verplichte wachttijd van 6 dagen tussen de consultatie en behandeling. Langer wachten kan altijd, zolang de periode van 12 weken niet overschreden wordt. 

Er zijn 2 behandelmethoden die uitgevoerd kunnen worden om een zwangerschap vroegtijdig te beëindigen. Tot 7 weken zwangerschap kan de medicamenteuze behandeling, ook gekend als de abortuspilmethode. Na 7 weken zwangerschap verloopt de abortus via de zuigcurettage. 

Na beide behandelingen is er een mogelijkheid op controle. De arts beslist of die nodig is, maar de patiënt kan na de behandeling vrijblijvend terecht in een abortuscentrum voor fysieke of mentale bijstand. Daar wordt ook gekeken naar anticonceptiemogelijkheden, aangezien er na beide behandelingen onmiddellijk opnieuw kans is op een zwangerschap. 

Wanneer de vrouw een ziekteverzekering heeft, kost de ingreep 4 euro bij een abortuscentrum. Zo niet, gaat het om een totaalbedrag van 550 euro. De eerste consultatie kost 221 euro en de ingreep zelf 329 euro. Wanneer de ingreep in een ziekenhuis gebeurt, kost het tussen 100 en 150 euro.  

Op dit moment kan een abortus tot 12 weken zwangerschap, maar CD&V is voorstander van 14 weken, terwijl experts pleiten voor 18 weken. Wat is het verschil voor moeder en foetus? 

Vaak wordt er gehamerd op de pijnprikkels van de foetus. Er bestaat veel onenigheid over vanaf wanneer een foetus die pijnperceptie heeft. Volgens CD&V, dat zich baseert op een studie van 2021, gebeurt dat vanaf 15 weken. De experts die een advies hebben voorgesteld aan de regering, stellen dat pijnperceptie zou ontwikkelen tussen de 22 en 26 weken na de conceptie. 

Naarmate de zwangerschap vordert, wordt de ingreep ook invasiever. Een zuigcurettage kan tot 13 weken zwangerschap, vanaf dan moet de zwangerschap chirurgisch verwijderd worden of moet het gebeuren via een kleine bevalling. 

Verschillende experts hebben het advies van de wetenschappelijke commissie voorgesteld in de Kamercommissie Justitie, Volksgezondheid en Gelijke Kansen. Het belangrijkste advies dat ze geformuleerd hebben, is dat de zwangerschapsonderbreking tot 18 weken na de conceptie zou moeten worden verlengd. De meeste experts waren gewonnen voor een verlenging van 20 of 22 weken. Eén expert stelde 18 weken voor en dat werd uiteindelijk voorgesteld als richtlijn. 

De experts stelden in het totaal 25 richtlijnen voor. Enkele opvallende: 

• Meer inspanningen op het gebied van preventie, voorlichting en toegang tot anticonceptie, ook voor vrouwen boven 25 jaar 

• Langdurige anticonceptie (hormonaal spiraal, koperspiraal, implantaten) langer gratis maken 

• Periode van 6 dagen bedenktijd laten vallen, want "het is vernederend voor de vrouw en komt de medische ingreep niet ten goede"

• Toegang tot de abortuspil moeten worden vergemakkelijkt

• Decriminaliseer de zwangere vrouw die een vrijwillige abortus ondergaat of zelf uitvoert in strijd met de wet

In Duitsland kan een abortus tot 12 weken en geldt er een wachttermijn van 3 dagen. Het kan enkel na 12 weken wanneer de gezondheid van de moeder in gedrang komt of de zwangerschap een gevolg is van een strafbaar feit. In Frankrijk kan tot 14 weken zwangerschap zonder bedenktijd. In Nederland kan een abortus tot de foetus levensvatbaar is, wat neerkomt op 22 tot 24 weken. Ook daar kan het zonder bedenktijd.

In het Verenigd Koninkrijk kan een abortus ook tot 24 weken zwangerschap. In de Verenigde Staten werd vorig jaar het historische arrest "Roe versus Wade" uit 1973 over het recht op abortus ongedaan gemaakt en hebben alle Amerikaanse staten de volledige vrijheid om zelf hun abortuswetgeving op te stellen.