"Horrorverhalen breken mijn hart, maar wij zijn ook maar mensen": begeleiders getuigen over werkdruk in kinderopvang

De kinderopvangsector kreeg het zwaar te verduren het afgelopen jaar. Ouders werden ongeruster door alle wantoestanden die aan het licht kwamen en kindbegeleiders liepen op de tippen van hun tenen. En dat onder zware werkomstandigheden: momenteel mag één kindbegeleider maximaal negen kinderen opvangen. 

Tot 2014 waren dat nog 6,5 kinderen per begeleider. Om het grootste plaatstekort aan te pakken werd die zogenoemde "kindratio" toen omhoog getrokken naar acht kinderen per begeleider of negen wanneer ze met twee staan. Nergens in Europa moeten kindbegeleiders voor zoveel kinderen zorgen.

Uit de sector klinkt de unanieme boodschap: negen is te veel. Carline Smets is al drie jaar kindbegeleider in kinderdagverblijf Toverhuis in Kessel-Lo. "Die horrorverhalen breken mijn hart. Dat doe je niet, dat is duidelijk. Maar ik vind dat er ook wel wat genegeerd wordt in het hele verhaal: wij zijn ook maar mensen en soms is het echt veel. Er is gewoon niet genoeg draagvlak."

Kinderdagverblijf Het Toverhuis in Kessel-Lo bestaat uit drie opvanginitiatieven naast elkaar. Er is ook een apart personeelslokaal waar Carline zich even kan terugtrekken als het even te veel wordt. "We hebben een huiselijke werking. Wij staan er nooit alleen voor. Als het voor mij te veel is, dan stap ik makkelijk naar mijn collega en vraag om hulp. Soms heb je dat gewoon even nodig. Soms is het op."

"Meestal ben ik niet iemand die snel ziek is, maar plots had ik elke maand iets. Dat was een alarmsignaal van mijn lichaam", vertelt Amina. Ze voelt zich niet gesteund door het beleid. "We hebben geen steun van hen. Ze zeggen wel dat ze er mee bezig zijn en dat ze aan onze noden denken. Maar momenteel voelen we daar niets van. Ik voel me in de steek gelaten. En hoe gaat het binnen tien jaar zijn? Dat vraag ik me af. Zijn er dan nog evenveel kinderdagverblijven open? Dat denk ik niet."

Carline uit het Toverhuis vindt het jammer dat de kindratio, het aantal kinderen per begeleider, zo hoog ligt in ons land. Daardoor kan ze haar job niet doen zoals ze graag zou willen. "Je hebt te weinig ruimte en tijd om er voldoende te zijn voor de kinderen. Als er drie kinderen tegelijkertijd wenen, dan kan je hen nooit alle drie goed troosten, terwijl je dat eigenlijk wel wilt. "

En het blijft niet enkel bij het gevoel van de kindbegeleider. Wetenschappelijke studies tonen aan dat hoe hoger het aantal kinderen is per begeleider, hoe lager de kwaliteit van de opvang. Carline: "Ze zijn zo jong, ze kunnen zoveel leren. Jammer genoeg kunnen wij dat niet ten volle benutten, want we hebben daar gewoon de tijd niet voor."

Ook Stefanie Hanart beaamt dat. Zij was vijf jaar kindbegeleider in Brussel, waarvan de laatste twee jaar in Kinderdagverblijf Windekind in Jette. "Elk jaar had ik minder tijd om met de kinderen bezig te zijn. Je wil elk kind ook voldoende individuele aandacht geven en dat gaat gewoon niet. Zeker voor de kinderen die het wat moeilijker hadden qua ontwikkeling vond ik dat spijtig. Ze krijgen in dit systeem niet de aandacht die ze verdienen."

Stefanie koos er uiteindelijk voor om de sector te verlaten. "Ik heb lang getwijfeld, want ik zie de kinderen echt graag. Maar het was op voor mij. Het vertrek van een aantal collega's heeft me ook aan het denken gezet. Wil ik dit voor de rest van mijn leven? En dan was het antwoord duidelijk: neen."

Ze werkt sinds vorige week in het revalidatiecentrum Inkendaal in Sint-Pieters-Leeuw als logistiek medewerker. Vanaf september kan ze er een opleiding van anderhalf jaar volgen om zorgkundige te worden op de pediatrie. "Ik heb een middelbare schooldiploma kinderzorg, dus was de keuze om in een kinderdagverblijf te werken logisch. Toch voelde ik de laatste tijd dat ik uitdaging miste en zin had om opnieuw te gaan studeren. Binnen de kinderopvang bestaat die optie niet."

Het blijft een gok en Stefanie hoopt dat het de juiste is. "Het is spannend om een totaal nieuwe weg in te slaan, maar ik moest dit doen. Het heeft geen zin om te blijven werken als kindbegeleider als je motivatie weg is. Daarvoor is de job veel te zwaar."

Ondanks de zware werkdruk, blijven Carline en Amina hun job met hart en ziel doen. Ze hopen dan ook dat de overheid forse investeringen doet om de job opnieuw aantrekkelijker te maken voor anderen. "Een beter loon zou al een goede start zijn. Er moet ook meer personeel komen zodat we de lasten kunnen verdelen, want het is ook fysiek een erg zware job."

Alle drie de begeleiders hebben nooit het gevoel gehad dat er minder vertrouwen was van ouders. Carline merkte net het tegendeel. "Ik heb het gevoel dat de ouders van de kinderen hier heel dankbaar zijn. Ik krijg veel positieve reacties. Zijn zijn blij dat ze hun kind met een gerust hart bij ons kunnen afzetten na het horen van al die verhalen. We zijn het afgelopen jaar vooral beloond met complimentjes." 

Ze blijft dan ook enthousiast. "Het is een fantastische job. Het geeft veel voldoening. Die kinderen maken zo snel sprongen. Je ziet hen zo snel dingen bijleren op die twee jaar dat ze hier zitten. Dat maakt me wel trots. Daarvoor doe ik het", zegt Carline. "De dag dat ik het niet meer leuk vind, moet ik ermee stoppen, want je moet dit met heel je hart doen of niet. Bij al mijn collega's zie ik een overschot van liefde voor de kinderen die hier rondlopen."