Dolfijnen, orka's en andere tandwalvissen gebruiken stemtechnieken die verrassend vergelijkbaar zijn met die van mensen. Dat blijkt uit een groot onderzoek naar hoe tandwalvissen geluid kunnen produceren. Net als mensen blijken ze ook een kop- en borststem te hebben. En jagen doen ze met hetzelfde krakende stemgeluid als pakweg Britney Spears, Katy Perry en de Kardashians.
Dolfijnen gebruiken tijdens het jagen zelfde stemtechniek als Britney Spears
Wim De Maeseneer
Gepubliceerd:
"Vocal fry": de term heb je misschien nooit eerder gehoord, het geluid zeker wél al. Het is een stemtechniek waarbij de spreker, vaak naar het einde van een zin toe, in een lager register gaat spreken tot op het punt dat de stem een krakend geluid begint te maken.
Amerikaanse sterren als Kim Kardashian, Britney Spears, Paris Hilton en Scarlett Johansson gebruiken vaak "vocal fry". Ook de Vlaamse actrice Joy Anna Thielemans staat erom bekend. Een mogelijke verklaring is dat mensen hun stem verlagen om een meer zelfzekere, rustige en deskundige indruk te maken.
Onderzoekers hebben nu ontdekt dat tandwalvissen dezelfde "vocal fry" gebruiken, maar dan om hun prooi te lokaliseren. "De meeste tandwalvissen leven diep in de zee en vangen prooien op 1 tot wel 2 kilometer diepte. Daar is helemaal geen licht meer. Ze zijn dus volledig afhankelijk van hun geluidsproductie om prooien op te sporen, erop te jagen en te vangen", vertelt professor bioakoestiek Coen Elemans (University of Southern Denmark) die het onderzoek heeft geleid in "Nieuwe feiten" op Radio 1.
Dat doen de tandwalvissen door echolocatie: ze zenden extreem korte, snelle klikgeluiden uit en luisteren naar de echo ervan. Aan de hand daarvan weten ze precies op welke afstand en hoe groot het object is waar het geluid tegen is gebotst.
Zowel dolfijnen als Britney Spears gebruiken de 'vocal fry'
De onderzoekers hebben ook het mechanisme ontrafeld van hoe tandwalvissen geluid kunnen maken. "Er was al langer bekend dat het geluid niet door het strottenhoofd wordt gemaakt, zoals bij de meeste zoogdieren, maar dat tandwalvissen een nieuw orgaan hebben ontwikkeld in de neus", zegt professor Elemans.
"We hebben nu kunnen aantonen dat dat inderdaad het geval is en dat het mechanisme heel vergelijkbaar is met dat van mensen. Zo kunnen tandwalvissen net als mensen geluiden maken in 3 stemregisters: kop- en borststem en vocal fry."
Tandwalvissen kunnen de hardste geluiden maken, vergelijkbaar met een pistool dat recht in je gezicht wordt afgevuurd
Coen Elemans, professor bioakoestiek (University of Southern Denmark)
In de neus van tandwalvissen bevinden zich zogenoemde fonische lippen. Die beginnen net als de stembanden van mensen te trillen als er lucht langsgaat. Het was vooral nog een raadsel hoe dolfijnen en andere tandwalvissen op grote diepte zo'n snelle, krachtige klikgeluiden kunnen maken.
"We hebben lang gedacht dat ze bijvoorbeeld heel snelle spieren gebruikten om die structuren snel te laten trillen. Maar we hebben nu ontdekt dat dat niet het geval is", zegt Elemans.
"Tandwalvissen persen van zodra ze duiken al de lucht uit hun longen en sturen die in hun neus. Hun strottenhoofd werkt als een heel efficiënte plug en houdt de lucht in de neus gevangen. Ze hebben een systeem waardoor ze de lucht over en weer kunnen laten gaan over hun fonische lippen zonder lucht te verliezen."
Volgens professor Elemans kunnen tandwalvissen daardoor ook een zeer hoge luchtdruk genereren, tot 5 keer meer dan een trompetspeler. "Deze groep dieren maakt de hardste geluiden van alle dieren, vergelijkbaar met een groot pistool dat recht in je gezicht wordt afgevuurd", zegt Elemans.
De volledige studie is gepubliceerd in het wetenschappelijk tijdschrift Science .
