Zwitserland wil niet langer dat de iconische berg Matterhorn op de verpakking van de chocoladereep Toblerone staat. Welke rechten geniet zo'n beroemd natuurfenomeen? "De berg zelf heeft geen eigendoms- of persoonsrechten, maar het merkenrecht beschermt het gebruik van herkomstbenamingen", zegt expert intellectueel eigendomsrecht Pieter-Jan Valgaeren.
Matterhorn verdwijnt van Toblerone-verpakking: heeft een berg dan rechten?
Nel Lauwerier
Gepubliceerd:
De Zwitserse chocoladereep Toblerone wordt al jaren geproduceerd door het Amerikaanse bedrijf Mondelēz. De productie van de reep verhuist in juli naar Slovakije, waardoor het noodgedwongen de verpakking moet aanpassen. Door de verhuis is het product namelijk niet langer volledig Zwitsers. De Zwitserse wetgeving bepaalt dat het bedrijf het nationale symbool van de berg daarom niet meer mag gebruiken in het logo van Toblerone.
"Het Zwitserse merk staat hoog aangeschreven in de wereld", licht expert intellectueel eigendomsrecht Pieter-Jan Valgaeren toe in onze podcast "Het kwartier". "Denk maar aan de kwaliteit van het Zwitserse zakmes, of de keelpastilles van Ricola. Daarom heeft Zwitserland beslist om een strenge beschermingswet op te stellen. Wil je het Zwitserse kenmerk aan je product hangen, dan stelt een wet uit 2017 dat 80 procent van de grondstoffen uit Zwitserland moet komen. Voor melk- en zuivelproducten, zoals Toblerone, moet dat zelfs 100 procent zijn."
Bescherming van herkomstbenamingen
"Toblerone is een Zwitsers merk dat zich heel Zwitsers wil profileren: de naam is Zwitsers en het logo en de vorm van de reep zijn gebaseerd op de Zwitserse berg Matterhorn. Maar er zijn limieten aan hoe je namen, logo's en vormen mag gebruiken", gaat Valgaeren verder. "Het Europese merkenrecht beschermt die typische geografische herkomstbenamingen. Denk maar aan Champagne, Eau de Cologne of de mattentaarten uit Geraardsbergen."
"De berg zelf heeft geen eigendoms- of persoonsrechten, maar het kanton waar de Matterhorn ligt, heeft de naam ervan beschermd als merk. Zij kunnen dus het gebruik van de naam in een merk tegenhouden."
Link met regio
De bescherming van herkomstbenamingen volgens het merkenrecht gaat dus in se over de link tussen het product en de regio, en niet over de afbeelding of dergelijke in het logo. "Het merkenrecht vertrekt altijd vanuit de bescherming van de consument", legt Valgaeren uit. "Als de consument moeilijk kan inschatten of een product effectief uit de gelinkte regio komt, dan stelt de wet al dat je die niet mag gebruiken. Indien er helemaal geen link meer is tussen de merknaam of het logo en de plaats waar het gemaakt wordt, zoals bij Toblerone nu, dan zal je snel van een kale reis terugkomen."
"Zo proberen ze die herkomstbenamingen te beschermen. Maar heel veel hangt af van de lokale wetgeving en historische gevoeligheden. Denk maar aan de discussies over Hoegaardenbier dat plots niet meer in Hoegaarden gebrouwen zou worden, of Leffebier dat maar tot in de jaren 70 in Leffe werd gebrouwen."
