Komt Vlaamse regering weg met een "goedgekeurde" stikstofnota? "Jambon I is niet juridisch, maar feitelijk voorbij"

Al maanden bekvecht de Vlaamse regering over een bijsturing van het stikstofakkoord van vorig jaar. Aanvankelijk bleven minister van Omgeving Zuhal Demir (N-VA) en haar collega van Landbouw Jo Brouns (CD&V) in de loopgraven van het eigen gelijk zitten, maar inmiddels loopt er een ware breuklijn door de hele Vlaamse meerderheid. Iedereen is er zich naar eigen zeggen van bewust dat een akkoord dringend nodig is, maar in de praktijk gaapt er een onoverbrugbare kloof tussen N-VA en Open VLD enerzijds en CD&V anderzijds.

Het voorbije weekend moest het weekend van de waarheid worden, maar de politieke chaos is alleen maar groter geworden. Omdat CD&V bleef volhouden dat wat op tafel lag niet goed genoeg was voor de Vlaamse boeren hebben N-VA en Open VLD die conceptnota van minister-president Jan Jambon over een mogelijk stikstofakkoord gewoon goedgekeurd, zonder CD&V. Merkwaardig, want de Vlaamse regering moet eigenlijk bij consensus beslissen, met de drie partijen samen dus.

"Een conceptnota met ruime meerderheid goedkeuren is dus juridisch niet rechtsgeldig", zegt professor Grondwettelijk Recht en oud-S.PA-minister Johan Vande Lanotte (Universiteit Gent). "N-VA en Open VLD hebben eigenlijk gewoon een politieke daad gesteld." Al blijkt ook dat laatste niet helemaal te kloppen, want intussen laat ook Open VLD weten dat de conceptnota geen geldig document is. Met andere woorden had het Vlaams Parlement die nota niet mogen aanvaarden als basis voor een parlementair debat. Kan u nog volgen?

"Het is uitzonderlijk dat zoiets naar buiten wordt gebracht", vindt grondwetspecialist Paul Van Orshoven (KU Leuven). Volgens hem is artikel 22 van het bijzonder decreet op de Vlaamse instellingen van 2006 duidelijk: de Vlaamse regering beslist bij consensus. "Dat betekent dat de minderheid zich bij zo'n beslissing neerlegt of ontslag neemt. Tenzij de hele Vlaamse regering natuurlijk ontslag neemt. In principe kán dat: dan wordt de ontslagnemende regering belast met de lopende zaken, tot er een nieuwe Vlaamse regering is." 

Wat we wél zeker weten, is dat CD&V het niet eens is met de inhoud van de conceptnota van Jan Jambon. "Maar als partij kan je het wél eens zijn met een beslissing om een tekst voor te leggen aan het parlement", nuanceert grondwetspecialiste Patricia Popelier (Universiteit Antwerpen). Stemmen erover kan in principe niet, net omdat de conceptnota niet rechtsgeldig is, maar erover debatteren kan natuurlijk wel. "Al kan één parlementslid van de meerderheid natuurlijk de tekst van Jambon indienen als voorstel van decreet", zegt Johan Vande Lanotte. Daarover kan het Vlaams Parlement wél stemmen. "Dat zou voor CD&V een majeur probleem zijn."

Wat is rechtsgeldig en wat niet? En waarover kan er al dan niet worden gestemd in het Vlaams Parlement? Het blijkt niet allemaal eenduidig te zijn.

"Dit is op zijn minst merkwaardig, en het leidt ook tot moeilijk functioneren", zegt Patricia Popelier. "In elk geval is de Vlaamse regering niet ontslagnemend en kan ze voortwerken", stelt Johan Van de Lanotte vast. Maar over de slagkracht van de ploeg van Jambon kan je wel twijfels hebben. Johan Vande Lanotte heeft er geen goed oog in: "Jambon I is voorbij. Niet juridisch, maar wel feitelijk."

Grondwettelijke of politieke spitstechnologie van de bovenste plank? Of tovert Jan Jambon toch nog in extremis een stikstofakkoord uit zijn hoed? Wordt morgen vervolgd in het Vlaams Parlement.