Kritiek op Turkse president Erdogan groeit: "De overheid was niet goed voorbereid op deze aardbeving"

Woensdag trok de Turkse president Recep Tayyip Erdoğan naar het rampgebied. Dat was pas twee dagen na de zware aardbevingen die ongeveer 400.000 mensen dakloos hebben gemaakt. Dat late bezoek én het gevoel in Turkije dat de hulpverlening traag op gang is gekomen, stuit op veel kritiek. Maar "alles is onder controle", zei Erdogan in zijn toespraak. Al erkende hij wel dat er in het begin problemen waren. 

Geen enkel land zou dit alleen kunnen oplossen en de buitenlandse hulp is sowieso nodig, nuanceert buitenlandjournalist Inge Vrancken. "Maar de kritiek die er vandaag op de president is, gaat vooral over hoe onvoorbereid het land was." 

Na de hele zware aardbeving van 1999 werden er nochtans enkele maatregelen genomen. Zo werd er een soort aardbevingsfonds opgericht. "Mensen moeten daar al 20 jaar lang belastingen voor betalen", zegt Vrancken. "In het fonds zit meer dan 5 miljard euro en het was eigenlijk bedoeld om Turkije klaar te maken voor aardbevingen en voor hulpverlening en hulpacties. De mensen zien daar het resultaat niet van."

Daarnaast werden nieuwe wetten goedgekeurd over bouwvoorschriften en nieuwe woonblokken moesten beter onderzocht en gecontroleerd worden. "Zelfs die nieuwe woonblokken zijn bij deze aardbeving als kaartenhuisjes in elkaar gestuikt", zegt Vrancken. "Dus ofwel zijn die voorschriften niet gevolgd, ofwel is er onvoldoende gecontroleerd."

Woensdag gebeurde ook iets opmerkelijks. De socialemediakanalen Twitter en Telegram waren bijna twaalf uur lang amper bereikbaar. Getroffen mensen gebruikten die kanalen om elkaar op de hoogte te houden. Vermoedelijk zat de overheid daarachter. "Erdoğan wilde niet dat de kritiek verder zou circuleren", zegt Vrancken. 

"De Turkse president reageert nooit goed op kritiek. 18 mensen zijn opgepakt omdat ze op sociale media kritiek hebben geuit. Dat wordt gezien als 'provocatie'." Erdoğan, die al sinds 2014 president is en daarvoor 11 jaar lang premier was, kreeg ook voordien veel kritiek op zijn autoritaire beleid en de manier waarop hij de torenhoge inflatie van de afgelopen jaren heeft aangepakt. 

Daarbij naderen de presidentsverkiezingen en president Erdoğan is zich bewust van zijn dalende populariteit. Hij had de verkiezingen eind januari vervroegd naar 14 mei. "Dat deed hij om de oppositie minder speelruimte te geven", zegt Vrancken. 

Of die verkiezingen er komen is onduidelijk door de aardbeving. "Twee weken na het einde van de noodtoestand verkiezingen houden, lijkt me erg moeilijk", zegt Vrancken. "Hij heeft de noodtoestand afgekondigd tot begin mei. Dat geeft de oppositie ook heel weinig ruimte om campagne te voeren en zich te profileren."

"Erdoğan is een politiek beest en een overlever. Mijn ervaring met Turkije leert dat Turken, als puntje bij paaltje komt, toch kiezen voor wat ze kennen. Dan zou het kunnen dat hij ook dit zal overleven."