Peruaanse hoofdstad Lima twee dagen lang hét centrum van volksprotest tegen afzetting ex-president Castillo

Lima wordt vandaag en morgen hét centrum van het volksprotest tegen de Peruaanse presidente Dina Boluarte. Zij volgde begin december Pedro Castillo op, de uiterst-linkse president die door het parlement werd afgezet.

Sindsdien wordt zowat elke dag op verschillende plaatsen in het land gedemonstreerd, vooral in het zuiden van het land en met name door de plattelandsbevolking uit de Andesregio's, bij wie Castillo veel aanhangers heeft. Ze eisen dat Castillo wordt vrijgelaten, dat Boluarte en de regering opstappen en er nieuwe verkiezingen worden gehouden. 

Vandaag (nota bene de verjaardag van Lima, de stad werd 488 jaar geleden gesticht) en morgen worden honderden tot duizenden betogers verwacht in de hoofdstad zelf. Ze hopen daar beter gehoord te zullen worden. De voorbije dagen stroomden ze al uit alle delen van het land toe. Verschillende politieke partijen en een vakbondsorganisatie hebben ook opgeroepen om te staken en vooral morgen massaal in Lima bijeen te komen.

Het volksprotest ontaardde de voorbije weken geregeld in gewelddadige confrontaties tussen betogers en de veiligheidsdiensten. In totaal vielen al zeker 42 doden. Maandag 9 januari was de bloedigste dag, toen vielen bij protest aan de luchthaven van Juliaca, in het zuiden van het land, op één dag 17 doden. De betogers eisen vandaag en morgen ook gerechtigheid voor die doden. "We komen naar Lima voor alle doden en gewonden die er al vielen tijdens het protest elders in het land", getuigt een van hen.

Hoewel presidente Boluarte zondag de noodtoestand afkondigde in de regio's Lima, Callao, Cuzco en Puno, liet ze in een toespraak voor het Grondwettelijk Hof toe dat de betogers naar de hoofdstad afzakken en Lima "innemen". Maar ze riep de bevolking op om dat vreedzaam en kalm te doen. "De rechtsstaat mag niet worden onderworpen aan de grillen van een groep", zei ze. De noodtoestand geeft het leger in elk geval de toestemming om tussenbeide te komen om de orde te herstellen.

Peru verkeert al jaren in politieke instabiliteit. Presidenten worden er afgezet of gevangengezet met de regelmaat van de klok, al dan niet gepaard met volksprotest. Ex-president Pedro Castillo, nog maar sinds 2021 aan de macht, kreeg in anderhalf jaar tijd maar liefst drie afzettingsprocedures op zijn bord. Twee daarvan overleefde hij.

De derde, afgelopen december, wilde hij voorkomen door het parlement te ontbinden en een noodregering te installeren. Maar nadat hij zijn plannen had aangekondigd, werd hij toch afgezet, opgepakt en beschuldigd van poging tot staatgreep. Hij zit nu 18 maanden in voorhechtenis.

Hoewel Boluarte zijn vicepresidente was, hem volgens de wet mocht opvolgen en van dezelfde partij is als Castillo, beschouwen Castillo's aanhangers haar toch als een "verraadster". Boluarte kondigde eerder al aan dat de geplande verkiezingen van 2026 (tot dan liep Castillo's termijn) met twee jaar vervroegd zullen worden, naar april 2024.

Maar dat kon de gemoederen niet bedaren. De hardhandige aanpak van het protest door de ordediensten gooide nog meer olie op het vuur. Bij demonstraties wordt Boluarte nu geregeld als asesina weggezet, "moordenares". De demonstranten beschuldigen haar ook van genocide. 

Onder de huidige, zoveelste politieke crisis broeit echter al jaren een andere, maatschappelijke crisis, die van de verwaarlozing van de plattelandsbevolking in de Andesregio's, die zich tweederangsburgers voelen in Peru.